Weight Loss: હવે વર્ષમાં માત્ર ૧૨ ઇન્જેક્શન! મેદસ્વીતા અને ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે સારા સમાચાર
આધુનિક જીવનશૈલીમાં મેદસ્વીતા (Obesity) અને ડાયાબિટીસ જેવી સમસ્યાઓ ચિંતાનો વિષય બની છે. જોકે, હવે આ ક્ષેત્રમાં એક મોટી વૈજ્ઞાનિક સફળતાના સંકેતો મળી રહ્યા છે. વિશ્વની અગ્રણી ફાર્માસ્યુટિકલ કંપની ‘ફાઇઝર’ (Pfizer) દ્વારા વિકસિત કરવામાં આવી રહેલી નવી પ્રાયોગિક દવા ‘બેરોબેનેટાઇડ’ (Danuglipron/Berobenatide) મેદસ્વીતાની સારવારની દિશા બદલી શકે છે. જો આ દવા આગામી તબક્કાઓમાં સફળ રહે અને તેને મંજૂરી મળે, તો તે વિશ્વની પ્રથમ આવી GLP-1 આધારિત વજન ઘટાડવાની થેરેપી હશે, જેને સાપ્તાહિકને બદલે મહિનામાં માત્ર એક વાર લેવાની જરૂર પડશે.
સારવારની નવી રીત: વર્ષના ૫૨ ને બદલે માત્ર ૧૨ ઇન્જેક્શન
હાલમાં બજારમાં ઉપલબ્ધ વજન ઘટાડવાની લોકપ્રિય દવાઓ જેવી કે વેગોવી (Wegovy) અને ઝેડબાઉન્ડ (Zepbound) સાપ્તાહિક ઇન્જેક્શન સ્વરૂપે આપવામાં આવે છે. આનાથી વિપરીત, ફાઇઝરની આ નવી થેરેપીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દર્દીઓ માટે સારવારને સરળ બનાવવાનો છે. શરૂઆતના તબક્કે દર્દીઓને સાપ્તાહિક ડોઝ આપવામાં આવે છે, પરંતુ ત્યારબાદ તેને મહિનાના માત્ર એક ઇન્જેક્શનમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે. આનો સીધો અર્થ એ છે કે, જે દર્દીએ વર્ષમાં ૫૨ વાર ઇન્જેક્શન લેવા પડતા હતા, તેણે હવે વર્ષમાં માત્ર ૧૨ વાર ઇન્જેક્શન લેવાની જરૂર રહેશે.
ક્લિનિકલ ટ્રાયલના પ્રોત્સાહક પરિણામો
‘વેસ્પર-૩’ (Vesper-3) નામના ક્લિનિકલ ટ્રાયલમાં આ દવાના પરિણામો અત્યંત આશાસ્પદ રહ્યા છે. આ ટ્રાયલમાં સામેલ એવા સહભાગીઓ કે જેમને ડાયાબિટીસ નહોતો, તેમનું વજન ૧૨.૩ ટકા જેટલું ઘટ્યું હતું. સૌથી રસપ્રદ બાબત એ છે કે જે દર્દીઓ ત્યારબાદ ‘માસિક ડોઝ’ પર ગયા, તેમનું વજન ઘટવાની પ્રક્રિયા સતત ચાલુ રહી અને તેમાં કોઈ પણ પ્રકારનો ઘટાડો જોવા મળ્યો ન હતો.
નિષ્ણાતોનો મત: ટકાવારી કરતા સુવિધા વધુ મહત્વની
ફોર્ટિસ સીડીઓસી હોસ્પિટલના ચેરમેન અને એઈમ્સ દિલ્હીના પૂર્વ પ્રોફેસર ડો. અનુપ મિશ્રાના મતે, વિવિધ ટ્રાયલ્સના પરિણામોની સીધી તુલના ન કરવી જોઈએ. જોકે, તેઓ સ્વીકારે છે કે બેરોબેનેટાઇડની સૌથી મોટી વિશેષતા માત્ર વજન ઘટાડવાનો દર નથી, પરંતુ તેની ‘માસિક ડોઝિંગ’ સુવિધા છે. ભારતના સંદર્ભમાં, જ્યાં લાંબા ગાળાની સારવાર જાળવી રાખવી એક મોટો પડકાર છે, ત્યાં મહિનામાં માત્ર એક ઇન્જેક્શન લેવાની સગવડ દર્દીઓની સારવાર પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતા (Compliance) વધારી શકે છે.
ભવિષ્યના પડકારો અને સુરક્ષા
હવે નિષ્ણાતોની નજર આ દવાની ફેઝ-૩ ટ્રાયલ પર છે. આ તબક્કામાં લાંબા ગાળાની અસરકારકતા, સુરક્ષા, જઠરાંત્રિય (Gastrointestinal) આડઅસરો, હૃદય અને કિડની પર થતી અસરોનું ઊંડાણપૂર્વક મૂલ્યાંકન કરવામાં આવશે. શું આ દવા શરીરના મેટાબોલિઝમમાં મહિનાભર સક્રિય રહેતા કોઈ નવા જોખમો પેદા કરે છે કે કેમ, તે જોવું પણ એટલું જ મહત્વનું રહેશે.
ક્યારે ઉપલબ્ધ થશે?
ડો. મિશ્રાના મતે, મેદસ્વીતાના ભવિષ્યના ઇલાજમાં માત્ર વજન ઘટાડવું જ નહીં, પરંતુ હૃદય રોગ, કિડનીનું સ્વાસ્થ્ય અને બ્લડ સુગર કંટ્રોલ પણ મુખ્ય પાસાઓ હશે. જો આ દવા તેના અંતિમ ટ્રાયલ્સમાં સફળ સાબિત થાય છે, તો વર્ષ ૨૦૨૮ના અંત સુધીમાં અથવા ૨૦૨૯ના મધ્ય સુધીમાં તે દર્દીઓ માટે ઉપલબ્ધ થઈ શકે છે. આ દવા મેદસ્વીતાને માત્ર એક બીમારી તરીકે નહીં, પણ યોગ્ય રીતે મેનેજ કરી શકાય તેવી સ્થિતિ તરીકે જોવાની રીત બદલી નાખશે.
