Cyber Fraud: વિદેશી કોલ અને ઇન્ડિયન કન્ટ્રી કોડ; સાયબર ઠગોની નવી યુક્તિથી બચવા સરકારની મહત્વની એડવાઇઝરી
ભારત સરકારના દૂરસંચાર વિભાગ (Department of Telecommunications – DoT) દ્વારા સ્માર્ટફોન યુઝર્સ માટે એક અત્યંત મહત્વની ચેતવણી અને એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. વિભાગે જણાવ્યું છે કે, જો તમને કોઈ એવો ફોન કોલ આવે જેમાં સામેવાળી વ્યક્તિ વિદેશથી (International Call) વાત કરતી હોવાનો દાવો કરે, પરંતુ સ્ક્રીન પર દેખાતો નંબર ભારતના કન્ટ્રી કોડ +91 થી શરૂ થતો હોય, તો તેવા કોલને તરત જ શંકાસ્પદ માની લેવો જોઈએ.
વાસ્તવમાં, +91 એ ભારતનો સત્તાવાર કન્ટ્રી કોડ છે. નિયમ મુજબ, અસલી ઇન્ટરનેશનલ કોલ હંમેશા તે જ દેશના કન્ટ્રી કોડ સાથે આવે છે જ્યાંથી કોલ કરવામાં આવ્યો હોય. આવી સ્થિતિમાં, ભારતીય નંબર (+91) હોવા છતાં પોતાને વિદેશી કોલ ગણાવવો એ સીધેસીધું છેતરપિંડી અને સાયબર ફ્રોડ હોવાનો મોટો સંકેત છે.
સ્કેમર્સ કેવી રીતે કરે છે છેતરપિંડી? (Caller ID Spoofing)
DoT ના જણાવ્યા અનુસાર, સાયબર ગુનેગારો હવે સામાન્ય લોકોને શિકાર બનાવવા માટે ‘કોલર આઈડી સ્પૂફિંગ’ (Caller ID Spoofing) જેવી આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે.
નંબર બદલવાની યુક્તિ: આ ટેકનિકની મદદથી સ્કેમર્સ વિદેશમાં બેઠા હોવા છતાં યુઝર્સના ફોન પર ભારતીય અથવા કોઈ પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થાનો અસલી નંબર ડિસ્પ્લે કરાવી શકે છે, જેથી લોકો સરળતાથી તેમના ઝાંસામાં આવી જાય.
ખોટી ઓળખ અને દબાણ: આવા ફેક કોલ્સમાં ઠગ સામાન્ય રીતે પોતાને ટેલિકોમ ઓફિસર, પોલીસ અધિકારી, સીબીઆઈ (CBI), બેંક કર્મચારી અથવા જાણીતી કુરિયર કંપનીના ડિલિવરી એજન્ટ તરીકે ઓળખાવે છે અને યુઝર્સ પર માનસિક દબાણ બનાવે છે.
ડરનું વાતાવરણ: યુઝર્સને એવું કહીને ડરાવવામાં આવે છે કે તેમનું સિમ કાર્ડ બ્લોક થવાનું છે, બેંક એકાઉન્ટ ફ્રીઝ થઈ ગયું છે અથવા તેમના નામ પર ડ્રગ્સ કે ગેરકાયદેસર સામાનવાળું પાર્સલ પકડાયું છે.
બેંક એકાઉન્ટ અને પર્સનલ ડેટા ચોરી થવાનું જોખમ
સરકારી એજન્સીઓ અને સાયબર સુરક્ષા નિષ્ણાતોએ આ પ્રકારના સ્પૂફ કોલ્સને ડિજિટલ ઈન્ડિયા માટે મોટો ખતરો ગણાવ્યો છે. આ કોલ્સ પાછળનો મુખ્ય હેતુ નીચે મુજબની સંવેદનશીલ વિગતો ચોરવાનો હોય છે:
બેંક ખાતાની વિગતો અને ક્રેડિટ/ડેબિટ કાર્ડ નંબર.
મોબાઈલ પર આવતા ગુપ્ત ઓટીપી (OTP) અને પાસવર્ડ.
અન્ય પર્સનલ આઈડેન્ટિટી ડોક્યુમેન્ટ્સ.
ઘણા કિસ્સાઓમાં, યુઝર્સને ડરના માર્યા ગુપ્ત નાણાં ટ્રાન્સફર કરવા મજબૂર કરાય છે અથવા ચેટ પર ફેક લિંક્સ મોકલીને નકલી કસ્ટમર સપોર્ટ પેજ પર લઈ જવામાં આવે છે, જેનાથી આખું બેંક એકાઉન્ટ સાફ થઈ શકે છે.
દૂરસંચાર વિભાગ (DoT) ની મહત્વની સલાહ અને બચાવના ઉપાયો
સાયબર ફ્રોડથી બચવા માટે સરકારે યુઝર્સને આ મહત્વના નિયમોનું પાલન કરવા જણાવ્યું છે:
માહિતી શેર ન કરો: કોઈ પણ અજાણ્યા કોલ પર પોતાની અંગત, બેંકિંગ કે નાણાકીય માહિતી ક્યારેય શેર કરવી નહીં.
ચકાસણી કરો: જો કોઈ અધિકારીના નામે કોલ આવે, તો ફોન કાપીને સંબંધિત વિભાગની સત્તાવાર વેબસાઈટ પરથી નંબર મેળવીને ક્રોસ-વેરિફિકેશન કરો.
‘સંચાર સાથી’ પર રિપોર્ટ કરો: જો તમને કોઈ શંકાસ્પદ કે નકલી કોલ આવે, તો તેની ફરિયાદ તરત જ સરકારના સત્તાવાર સંચાર સાથી (Sanchar Saathi) પોર્ટલ પર કરો. આ પ્લેટફોર્મ યુઝર્સને ટેલિકોમ ફ્રોડ રિપોર્ટ કરવાની ઓનલાઇન સુવિધા આપે છે.
સોશિયલ મીડિયા પર ‘રેડ ફ્લેગ’ એલર્ટ
DoT એ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ (ટ્વિટર) પર એક પોસ્ટ શેર કરીને લોકોને જાગૃત કર્યા છે. સરકારે જણાવ્યું છે કે +91 નંબરથી આવતો કોઈ પણ કહેવાતો આંતરરાષ્ટ્રીય કોલ એ તમારા માટે પહેલો ‘રેડ ફ્લેગ’ (ચેતવણીની નિશાની) છે. સરકાર હાલમાં સામાન્ય જનતાની ડિજિટલ સુરક્ષા માટે #ScamAlert, #CyberSafety અને #InternationalFraud જેવા અભિયાનો ચલાવી રહી છે.
