Social Media Ban: બાળકોની ડિજિટલ સુરક્ષા માટે મલેશિયાનો ઐતિહાસિક નિર્ણય; ૧ જૂનથી ૧૬ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના સગીરો માટે સોશિયલ મીડિયા પર સકંજો
મલેશિયા સરકાર દ્વારા ઇન્ટરનેટ અને સોશિયલ મીડિયા પર બાળકોની સુરક્ષાને સુનિશ્ચિત કરવા માટે એક અત્યંત પ્રશંસનીય અને કડક કદમ ઉઠાવવામાં આવી રહ્યું છે. આગામી ૧ જૂનથી દેશમાં નવા ડિજિટલ નિયમો લાગુ થવા જઈ રહ્યા છે, જેના અંતર્ગત ૧૬ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે કોઈપણ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર નવું એકાઉન્ટ બનાવવું હવે સરળ નહીં રહે. સરકારનો મુખ્ય હેતુ સગીર વયના યુઝર્સને ઈન્ટરનેટ પર ઉપલબ્ધ સાયબર જોખમો, અશ્લીલતા અને નુકસાનકારક કન્ટેન્ટથી બચાવવાનો છે.
સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓની જવાબદારી થશે બમણી
મલેશિયાના સત્તાવાર વિભાગ ‘મલેશિયન કમ્યુનિકેશન્સ એન્ડ મલ્ટિમીડિયા કમિશન’ (MCMC) દ્વારા જાહેર કરાયેલી માર્ગદર્શિકા મુજબ, આ નવા નિયમોનું ચુસ્તપણે પાલન કરાવવાની સંપૂર્ણ જવાબદારી જે-તે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સની રહેશે. હવેથી Meta (Facebook, Instagram), TikTok, YouTube અને X (Twitter) જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓએ પોતાના અલ્ગોરિધમ અને સાઇન-અપ પ્રક્રિયામાં ફેરફાર કરવો પડશે જેથી કોઈ બાળક ખોટી ઉંમર બતાવીને એકાઉન્ટ ન ખોલી શકે.
આ ઉપરાંત કંપનીઓ માટે કન્ટેન્ટ મોડરેશન (સામગ્રીની તપાસ) મજબૂત કરવું, યૂઝર્સની ફરિયાદો પર ૨૪ કલાકમાં એક્શન લેવા અને એડવર્ટાઇઝર્સ (જાહેરાત આપનારાઓ) ની ઓળખની સખત ચકાસણી કરવી ફરજિયાત બનશે. જો કોઈ વીડિયો કે ફોટો આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) કે ડીપફેક દ્વારા એડિટ કરવામાં આવ્યો હશે, તો તેના પર ‘AI જનરેટેડ’ નું સ્પષ્ટ લેબલ લગાવવું પડશે. જો કે, આ તકનીકી ફેરફારો માટે કંપનીઓને થોડો સમય આપવામાં આવશે, પરંતુ તેની સમયમર્યાદા હજી જાહેર કરાઈ નથી.
શા માટે પડી રહી છે કડક કાયદાની જરૂરિયાત?
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં મલેશિયા સહિત સમગ્ર એશિયામાં ઓનલાઇન ફ્રોડ, હેટ સ્પીચ અને બાળકોને ટાર્ગેટ કરતી સાયબર બુલિંગની (ઓનલાઇન હેરાનગતિ) ઘટનાઓમાં ચિંતાજનક વધારો થયો છે. મલેશિયા સરકાર જે મુખ્ય પાંચ જોખમોને લઈને સૌથી વધુ ચિંતિત છે તેમાં:
ઓનલાઇન સટ્ટાબાજી (Gambling) અને ગેમિંગ સ્કેમ્સ.
બાળકોનું શારીરિક અને માનસિક શોષણ કરતું કન્ટેન્ટ.
ઇન્ટરનેટ પર વ્યાપ્ત હિંસક સાયબર બુલિંગ.
ધર્મ, જ્ઞાતિ કે નસ્લ વિરુદ્ધ ફેલાવવામાં આવતી ભડકાઉ સામગ્રી.
એજ વેરિફિકેશન સિસ્ટમ: એક મોટો પડકાર
આ જ વર્ષના અંત સુધીમાં મલેશિયા દેશવ્યાપી ‘એજ વેરિફિકેશન સિસ્ટમ’ (Age Verification System) શરૂ કરવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે. આ સિસ્ટમ હેઠળ સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓએ યુઝર્સના સરકારી ઓળખપત્રો અથવા બાયોમેટ્રિક ડેટા દ્વારા ઉંમરની ખરાઈ કરવી પડશે. જો કે, આ બાબત ટેક જગતમાં ભારે ચર્ચાનો વિષય બની છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો પ્લેટફોર્મ્સ સરકારી આઈડી માંગશે તો યુઝર્સની ડિજિટલ પ્રાઈવસી (ડેટા લીક થવાનો ભય) જોખમાઈ શકે છે. વળી, થર્ડ-પાર્ટી એજ વેરિફિકેશન ટૂલ્સ પણ ૧૦૦% સચોટ હોતા નથી.
વૈશ્વિક સ્તરે સોશિયલ મીડિયા પર પ્રતિબંધનો ટ્રેન્ડ
બાળકોની સુરક્ષા માટે કાયદો બનાવનાર મલેશિયા એકમાત્ર દેશ નથી. ડિજિટલ સેન્સરશીપ અને ચાઇલ્ડ સેફ્ટીના મામલે વિશ્વના અન્ય દેશો પણ આગળ આવ્યા છે:
ઓસ્ટ્રેલિયા: વર્ષ ૨૦૨૪માં જ ૧૬ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગ પર સંપૂર્ણ કાનૂની પ્રતિબંધ મૂક્યો છે.
યુરોપ અને અમેરિકા: ફ્રાન્સ, બ્રિટન અને યુએસએના કેટલાક રાજ્યોમાં પણ સગીરો માટે પેરેન્ટલ કંટ્રોલ (માતા-પિતાની મંજૂરી) અનિવાર્ય કરાઈ છે.
ભારત: ભારતમાં પણ ગોવા સરકારે ૧૬ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના વિદ્યાર્થીઓના સોશિયલ મીડિયા વપરાશ પર નિયંત્રણો મૂકવાનો આદેશ જાહેર કરેલો છે.
દક્ષિણ-পূর্ব એશિયા (Southeast Asia) એ વિશ્વનું સૌથી મોટું અને યુવા ઇન્ટરનેટ માર્કેટ છે. આવી સ્થિતિમાં મલેશિયાનો આ નવો કાયદો વૈશ્વિક ટેક કંપનીઓની કમાણી અને નીતિઓ બંને માટે એક મોટો વળાંક સાબિત થશે.
