RBI: આરબીઆઈએ વધુ એક સહકારી બેંકને તાળું માર્યું; મે મહિનામાં 150 NBFC ના લાયસન્સ પણ કરાયા રદ
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ બેંકિંગ ક્ષેત્રે ગ્રાહકોના હિતોનું રક્ષણ કરવા અને નાણાકીય શિસ્ત જાળવી રાખવા માટે ફરી એકવાર કડક પગલું ભર્યું છે. કેન્દ્રીય બેંકે મહારાષ્ટ્રના ફલટણ સ્થિત ‘ધ યશવંત સહકારી બેંક’ (The Yashwant Co-operative Bank) પાસે પૂરતી મૂડી (Capital) ન હોવા અને ભવિષ્યમાં કમાણીની કોઈ મજબૂત સંભાવના ન દેખાતા તેનું બેંકિંગ લાયસન્સ તાત્કાલિક અસરથી રદ કરી દીધું છે.
આરબીઆઈએ મંગળવારે (19 મે, 2026) જાહેર કરેલા એક સત્તાવાર નિવેદનમાં જણાવ્યું છે કે, આ સહકારી બેંક બેંકિંગ રેગ્યુલેશન એક્ટ, 1949 (Banking Regulation Act, 1949) ના કેટલાક મહત્વપૂર્ણ નિયમો અને જોગવાઈઓનું પાલન કરવામાં સતત નિષ્ફળ રહી છે. બેંકની વર્તમાન નબળી નાણાકીય સ્થિતિને જોતા, તે પોતાના ગ્રાહકો અને જમાકર્તાઓને તેમની પૂરેપૂરી રકમ પરત ચૂકવવામાં સક્ષમ નથી. આ સ્થિતિમાં જો બેંકને આગળ પણ બિઝનેસ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવે, તો તેનાથી જાહેર હિત અને ગ્રાહકોના નાણાં જોખમમાં મુકાઈ શકે તેમ હતા.
બેંકિંગ કામકાજ પર તુરંત રોક અને લિક્વિડેટરની નિમણૂક
લાયસન્સ રદ થવાની સાથે જ આરબીઆઈએ મહારાષ્ટ્રના સહકારિતા કમિશનર અને રજિસ્ટ્રારને બેંકના બાકીના વ્યવહારો સમેટી લેવા (વાઈન્ડ અપ) અને બેંક માટે એક ઓફિશિયલ લિક્વિડેટર (પરિસમાપક) ની નિમણૂક કરવા વિનંતી કરી છે. આરબીઆઈના આદેશ અનુસાર, આ સહકારી બેંક 19 મે, 2026 ના રોજ કામકાજના કલાકો પૂરા થવાની સાથે જ તેની તમામ બેંકિંગ પ્રવૃત્તિઓ, જેમાં થાપણો સ્વીકારવી અને લોન આપવી વગેરેનો સમાવેશ થાય છે, તે તાત્કાલિક ધોરણે બંધ કરી દેશે.
ગ્રાહકોના પૈસાનું શું થશે? જાણો સુરક્ષાની ગેરંટી
બેંક બંધ થવાના સમાચાર બાદ ગ્રાહકોમાં ચિંતાનો માહોલ સર્જાવો સ્વાભાવિક છે, પરંતુ આરબીઆઈએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ગ્રાહકોના પૈસા નિયમ અનુસાર સુરક્ષિત છે.
વીમા કવચ: બેંકિંગ નિયમો અનુસાર, બેંકના લિક્વિડેશન (બંધ થવાની પ્રક્રિયા) પર દરેક થાપણદારને ડિપોઝિટ ઇન્સ્યોરન્સ એન્ડ ક્રેડિટ ગેરંટી કોર્પોરેશન (DICGC) તરફથી વધુમાં વધુ ₹5 લાખ સુધીની વીમા રકમ મેળવવાનો કાયદેસરનો હક છે.
99% થી વધુ ગ્રાહકો સુરક્ષિત: આરબીઆઈના ડેટા અનુસાર, આ બેંકના 99.02% જમાકર્તાઓ એવા છે જેમને તેમની આખી જમા રકમ (પૂરેપૂરા પૈસા) પરત મળી જશે, કારણ કે તેમની જમા રકમ ₹5 લાખ કે તેથી ઓછી છે.
ચુકવણીના આંકડા: DICGC દ્વારા 20 એપ્રિલ, 2026 સુધીમાં જ બેંકના લાયક જમાકર્તાઓને વીમા કવચ હેઠળ ₹106.96 કરોડ ની મોટી રકમ ચૂકવી દેવામાં આવી છે. બાકીના ગ્રાહકોની પ્રક્રિયા પણ લિક્વિડેટરની નિમણૂક બાદ ટૂંક સમયમાં શરૂ કરવામાં આવશે.
આરબીઆઈની અગાઉની કડક કાર્યવાહીઓ
આ કોઈ પ્રથમ ઘટના નથી જ્યારે કેન્દ્રીય બેંકે કોઈ બેંક સામે આટલું મોટું પગલું ભર્યું હોય. નાણાકીય ગેરરીતિઓ અને નિયમોના ઉલ્લંઘન બદલ આરબીઆઈએ ભૂતકાળમાં પણ અનેક બેંકોના લાયસન્સ રદ કર્યા છે:
ધ કારવાર અર્બન કો-ઓપરેટિવ બેંક: કર્ણાટકની આ જાણીતી સહકારી બેંકમાં પણ આવી જ નાણાકીય કટોકટી સર્જાતા ગયા વર્ષે જુલાઈ મહિનામાં તેનું લાયસન્સ રદ કરી તેને હંમેશા માટે બંધ કરી દેવામાં આવી હતી.
પેટીએમ પેમેન્ટ્સ બેંક (PPBL): દેશભરમાં ભારે ચર્ચા જગાવનાર પેટીએમ પેમેન્ટ્સ બેંક સામે પણ આરબીઆઈએ ગ્રાહકોના કેવાયસી (KYC) નિયમોના વારંવારના ઉલ્લંઘન અને પૂરતી આંતરિક વ્યવસ્થાના અભાવે કડક પગલાં લીધા હતા અને તેની બેંકિંગ સેવાઓ પર પ્રતિબંધ મૂકી દીધો હતો.
એનબીએફસી (NBFCs) પર પણ આકરી ત્રાપ
બેંકો ઉપરાંત આરબીઆઈએ તાજેતરમાં નોન-બેંકિંગ ફાયનાન્સિયલ કંપનીઓ (NBFCs) એટલે કે બિન-બેંકિંગ નાણાકીય કંપનીઓ સામે પણ દેશવ્યાપી ઝુંબેશ ચલાવી છે. મે 2026 માં જ એક બહુ મોટી કાર્યવાહી અંતર્ગત આરબીઆઈએ દેશભરની અંદાજે 150 જેટલી NBFC કંપનીઓના રજિસ્ટ્રેશન સર્ટિફિકેટ (CoR) રદ કરી દીધા છે. આ કંપનીઓ ધિરાણ આપવાના નિયમો અને ગ્રાહકો સાથેની વસૂલાતની પદ્ધતિઓમાં બેદરકારી દાખવતી હોવાનું સામે આવ્યું હતું. આ કાર્યવાહીમાં સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત રાજ્યોમાં પશ્ચિમ બંગાળ (આશરે 75 કંપનીઓ) અને દેશની રાજધાની દિલ્હી (આશરે 67 કંપનીઓ) મોખરે હતા.
