Pregnancy Care: ઉનાળાની પ્રચંડ ગરમી અને ગર્ભાવસ્થા: સગર્ભા મહિલાઓએ સ્વાસ્થ્ય જાળવવા માટે રાખવી પડતી ખાસ સાવચેતી
દેશના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં પારો 40 ડિગ્રીને પાર કરી રહ્યો છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ ઋતુમાં સહેજ પણ બેદરકારી માતા અને ગર્ભમાં રહેલા બાળક બંને માટે જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન શરીરનું તાપમાન સામાન્ય કરતા થોડું ઊંચું હોય છે, તેથી બાહ્ય ગરમી શરીર પર બમણી અસર કરે છે.
ગરમીમાં મુશ્કેલીઓ કેમ વધી જાય છે?
ડોક્ટરોના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રેગ્નન્સી દરમિયાન શરીરમાં બ્લડ સર્ક્યુલેશન (રક્ત પરિભ્રમણ) વધી જાય છે. જ્યારે બહારનું તાપમાન વધે છે, ત્યારે શરીરને પોતાને ઠંડુ રાખવા માટે સામાન્ય કરતા વધુ મહેનત કરવી પડે છે. આ પ્રક્રિયામાં શરીરમાંથી પાણી અને ક્ષારો ઝડપથી ઘટી જાય છે, જેના પરિણામે ડિહાઇડ્રેશન, અતિશય થાક, ચક્કર આવવા, સતત માથાનો દુખાવો અને નબળાઈ જેવી સમસ્યાઓ સામાન્ય બની જાય છે. ઘણી મહિલાઓને વધુ પડતો પરસેવો અને બ્લડ પ્રેશરમાં ઉતાર-ચઢાવને કારણે ગભરામણનો અનુભવ પણ થાય છે.
ગંભીર જોખમો કયા હોઈ શકે?
નિષ્ણાતો ચેતવણી આપે છે કે જો સમયસર ધ્યાન ન આપવામાં આવે તો ગરમીને કારણે ‘હીટ સ્ટ્રોક’ (લૂ લાગવી) જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે. શરીરમાં પાણીની સતત અછતને કારણે નીચે મુજબના ગંભીર જોખમો રહેલા છે:
પ્રી-ટર્મ લેબર: નિર્જલીકરણ (ડિહાઇડ્રેશન) ને કારણે સમય પહેલા પ્રસૂતિ થવાનું જોખમ વધી જાય છે.
બાળકનું ઓછું વજન: ગર્ભમાં રહેલા બાળકને પૂરતું પોષણ અને પ્રવાહી ન મળતા તેના જન્મ સમયના વજન પર અસર પડી શકે છે.
- બેભાન અવસ્થા: પોટેશિયમ અને સોડિયમની ઉણપથી સગર્ભા મહિલા બેભાન થઈ શકે છે, જે બાળક માટે અત્યંત જોખમી છે.
નિષ્ણાતો અને ડોક્ટરોની મહત્વની સલાહ
ઉનાળામાં સગર્ભા મહિલાઓએ તેમની જીવનશૈલીમાં આ ફેરફારો અવશ્ય કરવા જોઈએ:
પ્રવાહીનું વિપુલ પ્રમાણ: દિવસ દરમિયાન માત્ર પાણી જ નહીં, પરંતુ નારિયેળ પાણી, છાશ, તાજા ફળોના જ્યુસ અને લીંબુ શરબત લેતા રહેવું જોઈએ. કાકડી અને તરબૂચ જેવા પાણીથી ભરપૂર ફળોનો આહારમાં સમાવેશ કરો.
બપોરનો તડકો ટાળો: સવારે 11 થી સાંજના 5 વાગ્યા સુધી સીધા તડકામાં બહાર નીકળવાનું ટાળો. જો બહાર જવું અનિવાર્ય હોય તો છત્રીનો ઉપયોગ કરો અને સુતરાઉ, હળવા રંગના તથા ઢીલા કપડાં પહેરો.
પૂરતો આરામ: ગરમીમાં શરીર જલ્દી થાકી જાય છે, તેથી વચ્ચે-વચ્ચે આરામ કરવો જરૂરી છે. ઉંઘ પૂરી લેવાથી શરીરનું તાપમાન નિયંત્રિત રહે છે.
સંતુલિત આહાર: મસાલેદાર અને તળેલું ખાવાને બદલે હળવો અને પૌષ્ટિક ખોરાક લો. એકસાથે વધુ ખાવાને બદલે થોડા-થોડા અંતરે નાનું ભોજન લેવું વધુ હિતાવહ છે.
જો તમને અતિશય પસીનો આવવો, ધબકારા વધી જવા કે પેટમાં દુખાવો જેવી તકલીફ જણાય, તો તરત જ ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.
