ટ્રમ્પની ચેતવણી: હોર્મુઝ પરના સંઘર્ષે વિશ્વમાં ચિંતા વધારી છે
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નેતૃત્વમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે તણાવ ફરી વધતો જાય છે. ઈસ્લામાબાદમાં થયેલી વાતચીત અનિર્ણાયક સાબિત થયા પછી પરિસ્થિતિ વધુ સંવેદનશીલ બની છે.
વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર બંને દેશો વચ્ચે સંભવિત સંઘર્ષ ઉભો થઈ રહ્યો હોય તેવું લાગે છે. આ દરિયાઈ માર્ગ વિશ્વના ઉર્જા પુરવઠાનો નોંધપાત્ર હિસ્સો વહન કરે છે, તેથી ત્યાં કોઈપણ વિક્ષેપ વૈશ્વિક પરિણામો લાવી શકે છે.
હોર્મુઝમાં લશ્કરી પ્રવૃત્તિમાં વધારો
યુએસએ આ મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગ પર દેખરેખ વધારી છે અને યુદ્ધ જહાજો તૈનાત કર્યા છે. આ પગલું એવા સમયે લેવામાં આવ્યું છે જ્યારે આ ક્ષેત્રમાં પહેલાથી જ તણાવ વધારે છે. એવી આશંકા છે કે વધેલી લશ્કરી હાજરી પરિસ્થિતિને વધુ વણસી શકે છે.
યુએસ પક્ષનો દાવો છે કે તેનો ઉદ્દેશ્ય આ માર્ગને સુરક્ષિત અને ખુલ્લો રાખવાનો છે, જેથી ખાતરી થાય કે આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર અને તેલ અને ગેસ પુરવઠો ખોરવાઈ ન જાય.
ઈરાન સામે આરોપો
ટ્રમ્પે આરોપ લગાવ્યો છે કે ઈરાન જળમાર્ગમાંથી પસાર થતા જહાજો પર ગેરકાયદેસર ફી વસૂલ કરી રહ્યું છે અને પ્રદેશ પર નિયંત્રણ જાળવી રાખવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. યુએસ આ પરિસ્થિતિનો વિરોધ કરે છે અને ઇચ્છે છે કે આ માર્ગ આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમો હેઠળ ખુલ્લો રહે.
વાટાઘાટોમાં અવરોધ શા માટે આવ્યો?
ઈસ્લામાબાદમાં વાટાઘાટો દરમિયાન, અમેરિકાએ ઈરાનને તેના પરમાણુ કાર્યક્રમને મર્યાદિત કરવા અને યુરેનિયમ સંવર્ધન બંધ કરવાની માંગ કરી.
ઈરાને આ વાતને પોતાની સાર્વભૌમત્વનું ઉલ્લંઘન ગણાવીને ઇનકાર કર્યો, જેના પછી વાટાઘાટો આગળ વધી શકી નહીં. આનાથી બંને દેશો વચ્ચેનો અવિશ્વાસ વધુ ગાઢ બન્યો છે.
વૈશ્વિક બજાર પર અસર
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર વધતા તણાવની સ્પષ્ટ અસર કાચા તેલના ભાવ પર પડી રહી છે. પુરવઠામાં વિક્ષેપના ભયને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થયો છે, જે પ્રતિ બેરલ $100 થી વધુ પહોંચી ગયો છે.
આ સૂચવે છે કે રોકાણકારો અને બજારો આ ક્ષેત્રમાં સંભવિત કટોકટી અંગે ચિંતિત છે.
ભારત માટે આ કટોકટી શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?
ભારત તેની તેલ અને ગેસની જરૂરિયાતોનો મોટો હિસ્સો ઇરાક, સાઉદી અરેબિયા અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત સહિત ખાડી દેશોમાંથી આયાત કરે છે.
આ પુરવઠો મુખ્યત્વે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થાય છે. આવી સ્થિતિમાં, જો નાકાબંધી અથવા સંઘર્ષ વધશે, તો ભારતમાં ઇંધણના ભાવ વધી શકે છે, જેનાથી ફુગાવાનું દબાણ વધી શકે છે.
આગળ શું થઈ શકે છે?
વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે શું આ તણાવ લશ્કરી મુકાબલામાં પરિણમી શકે છે કે પછી રાજદ્વારી પ્રયાસો દ્વારા તેને કાબૂમાં લેવામાં આવશે.
જો નાકાબંધી જેવી પરિસ્થિતિ વિકસે છે, તો તેની વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલાઓ, ઊર્જા બજારો અને ઘણા દેશોની અર્થવ્યવસ્થા પર નોંધપાત્ર અસર પડી શકે છે.
