Oil Reserves: ભારતના વ્યૂહાત્મક તેલ ભંડાર 64% ભરાયા; પુરવઠા કટોકટી દરમિયાન સલામતી કવચ તરીકે સેવા આપશે
સોમવારે, સરકારે રાજ્યસભાને માહિતી આપી હતી કે ભારતના વ્યૂહાત્મક તેલ ભંડાર હાલમાં તેમની કુલ ક્ષમતાના લગભગ બે તૃતીયાંશ ભરેલા છે. આ ભંડાર પુરવઠામાં વિક્ષેપ અથવા અચાનક ભાવ વધારાના કિસ્સામાં સલામતી જાળ તરીકે સેવા આપવા માટે બનાવવામાં આવ્યા છે.
પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ રાજ્ય મંત્રી સુરેશ ગોપીએ જણાવ્યું હતું કે ઇન્ડિયન સ્ટ્રેટેજિક પેટ્રોલિયમ રિઝર્વ્સ લિમિટેડ પાસે હાલમાં આશરે 3.372 મિલિયન ટન ક્રૂડ ઓઇલનો સ્ટોક છે, જે તેની કુલ સ્ટોરેજ ક્ષમતાના આશરે 64 ટકા છે.
ભારતે આંધ્રપ્રદેશના વિશાખાપટ્ટનમ અને કર્ણાટકના મેંગલુરુ અને પાદુરમાં કુલ 5.33 મિલિયન ટનની ક્ષમતા સાથે ભૂગર્ભ સંગ્રહ સુવિધાઓ બનાવી છે, જેનો ઉપયોગ કટોકટીની સ્થિતિમાં થઈ શકે છે.
આયાત નિર્ભરતા અને પુરવઠાના જોખમો
ભારત વિશ્વનો ત્રીજો સૌથી મોટો ઉર્જા ગ્રાહક છે અને તેની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતોના લગભગ 88 ટકા આયાત પર આધાર રાખે છે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા તણાવને કારણે પુરવઠાની અનિશ્ચિતતા વધી છે.
ભારતની ક્રૂડ ઓઇલ આયાતનો મોટો હિસ્સો સાઉદી અરેબિયા, ઇરાક અને યુએઈ જેવા દેશોમાંથી આવે છે, જે વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થાય છે. વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠાનો નોંધપાત્ર હિસ્સો આ દરિયાઈ માર્ગેથી પસાર થાય છે, તેથી ત્યાં કોઈપણ વિક્ષેપ ભારત પર સીધી અસર કરી શકે છે.
જોકે ભારતે તાજેતરના મહિનાઓમાં રશિયા, પશ્ચિમ આફ્રિકા, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને લેટિન અમેરિકાથી તેલ આયાત વધારીને પુરવઠામાં વિક્ષેપો માટે આંશિક રીતે વળતર આપ્યું છે, ખાસ કરીને ઔદ્યોગિક અને વાણિજ્યિક ઉપયોગ માટે ગેસ અને LPG પુરવઠા પર કેટલીક મર્યાદાઓ રહે છે.
સંગ્રહ વિસ્તરણ અને નવા પ્રોજેક્ટ્સ પર કામ
સરકાર ભવિષ્યની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે વ્યૂહાત્મક સંગ્રહ ક્ષમતા વધારવા માટે પણ કામ કરી રહી છે. જુલાઈ 2021 માં, બે નવા વાણિજ્યિક-કમ-વ્યૂહાત્મક ભંડારને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી, જેની કુલ ક્ષમતા 6.5 મિલિયન ટન છે.
આમાંથી, ઓડિશાના ચાંડીખોલ ખાતે 4 મિલિયન ટન ક્ષમતા અને કર્ણાટકના પાદુરમાં 2.5 મિલિયન ટન ક્ષમતા વિકસાવવામાં આવી રહી છે. પાદુર પ્રોજેક્ટના બાંધકામ માટેનો કોન્ટ્રાક્ટ ઓક્ટોબર 2025 માં આપવામાં આવ્યો છે.
વધુમાં, અબુ ધાબી નેશનલ ઓઇલ કંપની અને ઇન્ડિયન સ્ટ્રેટેજિક પેટ્રોલિયમ રિઝર્વ્સ લિમિટેડ વચ્ચેના કરાર હેઠળ, ADNOC ને મેંગલુરુમાં 0.75 મિલિયન ટનની ક્ષમતા ધરાવતી ભૂગર્ભ ગુફા સુધી પહોંચ આપવામાં આવી છે, જેનાથી આ અનામતોના વ્યાપારી શોષણમાં વધારો થયો છે.
