પશ્ચિમ એશિયા સંકટમાં ભારતને રાજદ્વારી વિજય મળ્યો, LPG ટેન્કરોને હોર્મુઝમાંથી પસાર થવાની મંજૂરી
ભારતની રાજદ્વારી: પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવ અને ઘરેલુ LPG ની અછત વચ્ચે, નવી દિલ્હી સક્રિય રાજદ્વારી પગલાં લઈ રહી છે. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સંભવિત આર્થિક દબાણની અપેક્ષાએ ઈરાન સાથે વાતચીત કરી રહ્યા છે, જ્યારે ભારત પણ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથે તેના વ્યૂહાત્મક અને આર્થિક સંબંધોને મજબૂત બનાવવા માંગે છે.
આ સંતુલિત રાજદ્વારીનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી બે ભારતીય LPG ટેન્કરોનું પસાર થવું છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં તણાવ
ઈરાન પર ઇઝરાયલ અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના સંયુક્ત હવાઈ હુમલા બાદ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ લગભગ બે અઠવાડિયાથી બંધ છે. જો કે, યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યા પછી, ફક્ત ભારત, ચીન અને રશિયાને જ આ મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગે પરિવહન કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે.
ભારતની સક્રિય રાજદ્વારી
યુએસ હુમલા પછી ભારતે શરૂઆતમાં સાવધાની રાખી અને જાહેર નિવેદનો આપવાનું ટાળ્યું. જો કે, યુદ્ધની અસર ઊર્જા અને નાણાકીય બજારો પર વધવા લાગી, નવી દિલ્હીએ તેની રાજદ્વારી પહેલ વધુ તીવ્ર બનાવી.
ભારત LPG ના વિશ્વના સૌથી મોટા આયાતકારોમાંનો એક છે, અને વર્તમાન કટોકટીએ તેના પુરવઠા પર દબાણ વધાર્યું છે. LPGનો ઉપયોગ ઘરેલુ રસોઈ ગેસ તેમજ વિવિધ ઔદ્યોગિક હેતુઓ માટે થાય છે.
ભારત તેની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતના લગભગ 90 ટકા આયાત પણ કરે છે. પરિણામે, આંતરરાષ્ટ્રીય તેલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $100 ને પાર કરી ગયા છે જેના કારણે ફુગાવાનું જોખમ વધ્યું છે. આ પરિસ્થિતિએ ભારતીય ચલણ પર પણ દબાણ બનાવ્યું છે, જે તાજેતરમાં તેના સર્વકાલીન નીચા સ્તરે પહોંચી ગયું છે.
ભારત બેવડા પડકારનો સામનો કરી રહ્યું છે
ભારત હાલમાં બે મોરચે એક સાથે સંતુલન સાધવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. એક તરફ, તેણે ઈરાન સાથે સંપર્કો વધાર્યા છે, જ્યારે બીજી તરફ, તે તેના મુખ્ય વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથે પણ મજબૂત સંબંધો જાળવવા માંગે છે.
આ મહિનાની શરૂઆતમાં, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાના મુદ્દા પર ભારતને થોડી રાહત આપી હતી, તેના અગાઉના વલણને નરમ પાડ્યું હતું. અગાઉ, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે રશિયા પાસેથી સસ્તા તેલ ખરીદવા માટે ભારત પર 25 ટકા વધારાનો ટેરિફ લાદ્યો હતો.
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ભારતનું સૌથી મોટું નિકાસ બજાર પણ છે. તાજેતરના નવા વેપાર કરાર બાદ, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે ભારત પર લાદવામાં આવેલા કેટલાક ટેરિફમાં ઘટાડો કરવાની પણ જાહેરાત કરી છે.
સંતુલિત રણનીતિ
નિષ્ણાતો માને છે કે ભારત હાલમાં ખૂબ જ સંતુલિત રાજદ્વારી વ્યૂહરચના અપનાવી રહ્યું છે. બેંગલુરુ સ્થિત થિંક ટેન્ક તક્ષશિલા ઇન્સ્ટિટ્યૂશનના સ્થાપક નીતિન પાઈના મતે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી ભારતીય LPG ટેન્કરોનું પસાર થવું એ સ્પષ્ટ સંકેત છે કે નવી દિલ્હીની રાજદ્વારી અસરકારક સાબિત થઈ રહી છે.
