Cargo ship
બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રાલય હેઠળના ઇનલેન્ડ વોટરવેઝ ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (IWAI) એ રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગો પર કાર્ગો હિલચાલમાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્ન હાંસલ કર્યું છે. નાણાકીય વર્ષ 2024-25 માટે, IWAI એ 145.5 મિલિયન ટન કાર્ગોનું સફળતાપૂર્વક રેકોર્ડ ઉચ્ચ સ્તરનું સંચાલન કર્યું છે, જે IWT ક્ષેત્રમાં અત્યાર સુધીનું સૌથી વધુ છે. આ સાથે, વર્ષ દરમિયાન કાર્યરત કુલ જળમાર્ગોની સંખ્યા 24 થી વધીને 29 થઈ ગઈ છે.
છેલ્લા દસ વર્ષમાં કાર્ગો ટ્રાફિકમાં વધારો
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૧૪ અને નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫ વચ્ચે રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગો પર કાર્ગો ટ્રાફિક ૧૮.૧૦ MMT થી વધીને ૧૪૫.૫ MMT થવાનો અંદાજ છે, જે ૨૦.૮૬ ટકાના CAGR નોંધાવશે. નાણાકીય વર્ષ 24 ની સરખામણીમાં નાણાકીય વર્ષ 25 માં ટ્રાફિક પ્રવૃત્તિમાં વાર્ષિક ધોરણે 9.34 ટકાનો વધારો નોંધાયો હતો. વર્ષ દરમિયાન ઉત્તર પશ્ચિમ ધોરીમાર્ગો પર કુલ માલવાહક ટ્રાફિકમાં પાંચ ચીજવસ્તુઓ, કોલસો, આયર્ન ઓર, આયર્ન ઓર ફાઇન, રેતી અને ફ્લાય એશનો ફાળો 68 ટકાથી વધુ હતો.
રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગો પર માલસામાનની અવરજવરમાં વધારો નોંધપાત્ર છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો પર માલસામાનની અવરજવરને સરળ બનાવવા માટે અનેક સક્રિય નીતિગત પગલાં અને માળખાગત સુવિધાઓની પહેલ કરવામાં આવી છે.
કાર્ગો પ્રમોશન યોજના કામ કરી
ગયા વર્ષે ડિસેમ્બરમાં શરૂ કરાયેલી જળમાર્ગ યોજના, કાર્ગો માલિકો અને મૂવર્સને જળમાર્ગની મુસાફરી પર થતા કુલ વાસ્તવિક સંચાલન ખર્ચના 35 ટકા સુધી પ્રોત્સાહન આપીને અન્ય માધ્યમોથી IWTમાં કાર્ગોના મોડલ શિફ્ટને પ્રોત્સાહન આપે છે. આ યોજનાને આગળ વધારવા માટે, ભારત-બાંગ્લાદેશ પ્રોટોકોલ દ્વારા NW-1, NW-2 અને NW-16 પર સુનિશ્ચિત કાર્ગો સેવાઓ કાર્યરત કરવામાં આવી છે. આ યોજના દ્વારા IWT મોડમાં 800 મિલિયન ટન-કિમી કાર્ગોનું પરિવહન થવાની અપેક્ષા છે, જે રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગો પર વર્તમાન 4,700 મિલિયન ટન-કિમી કાર્ગોના લગભગ 17 ટકા છે.
ડિજિટલ પોર્ટલથી આવકમાં વધારો
રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગો (જેટી/ટર્મિનલ્સનું નિર્માણ) અધિનિયમ, 2025 ભારતના વ્યાપક જળમાર્ગ નેટવર્કનો શ્રેષ્ઠ ઉપયોગ સુનિશ્ચિત કરવા માટે રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગો પર આંતરિક ટર્મિનલ્સના વિકાસમાં ખાનગી ક્ષેત્રના રોકાણને પ્રોત્સાહિત કરે છે. ખાનગી, જાહેર અને સંયુક્ત સાહસ સંસ્થાઓ ડિજિટલ પોર્ટલ દ્વારા IWAI પાસેથી સરળ નો ઓબ્જેક્શન સર્ટિફિકેટ (NOC) મેળવીને દેશભરમાં જેટી/ટર્મિનલ વિકસાવી શકે છે.
માલવાહક ટ્રાફિક વધારવા માટે અન્ય પહેલ
ફેરવે વિકાસ કાર્યો: ઓછામાં ઓછી ઉપલબ્ધ ઊંડાઈ અને સરળ નેવિગેશન સુનિશ્ચિત કરવા માટે ફેરવેનો વિકાસ. રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગો પર વિવિધ ઓળખાયેલા પટ્ટાઓ માટે એન્ડ-ટુ-એન્ડ ડ્રેજિંગ કોન્ટ્રાક્ટ જારી કરવામાં આવ્યા છે.
રો-રો/રો-પેક્સ સેવાઓ: વિવિધ રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગો પર રોલ-ઓન/રોલ-ઓફ (રો-રો) અને રો-પેક્સ સેવાઓનો પરિચય.
ડિજિટલ સોલ્યુશન્સ: વ્યવસાય કરવાની સરળતા માટે CAR-D પોર્ટલ અને વોટર પોર્ટલ જેવા ડિજિટલ સોલ્યુશન્સનો અમલ, ડિજિટલાઇઝેશનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે જહાજ અને ક્રૂ (જહાજો અને નાવિક) નોંધણી માટે કેન્દ્રીય ડેટાબેઝ, આંતરિક જહાજોની સલામતી અને સરળ સંચાલન માટે NAVDARSHIKA (નેશનલ રિવર ટ્રાફિક એન્ડ નેવિગેશન સિસ્ટમ).
આ ઉપરાંત, રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગો પર IWT ટર્મિનલ્સ, રાત્રિ નેવિગેશન સુવિધાઓ, નેવિગેશનલ લોક સહિત પર્યાપ્ત જળમાર્ગ માળખાકીય સુવિધાઓ વિકસાવવામાં આવી રહી છે. આ પહેલથી રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગો દ્વારા માલસામાનની અવરજવરમાં વધારો થવાની અપેક્ષા છે, જેનાથી પરિવહનનો વધુ કાર્યક્ષમ અને ટકાઉ માર્ગ વિકસિત થશે.
પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના મજબૂત નેતૃત્વ અને બંદરો, શિપિંગ અને જળમાર્ગ મંત્રી શ્રી સર્બાનંદ સોનોવાલના માર્ગદર્શન હેઠળ, IWAI જળમાર્ગોને વિકાસના મજબૂત એન્જિન તરીકે વિકસાવવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે. ઓથોરિટી દેશભરમાં તેની હાજરીનો વિસ્તાર કરી રહી છે અને રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ-1, રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ-2, રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ-3, રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ-16 સહિત અન્ય જળમાર્ગોની ક્ષમતા વધારવા માટે વ્યાપકપણે કાર્ય કરી રહી છે. રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગો પર કાર્ગોની અવરજવરમાં વધારો એ સ્પષ્ટ સંકેત છે કે IWAI દ્વારા લેવામાં આવેલા પગલાંના સકારાત્મક પરિણામો આવી રહ્યા છે અને લાંબા ગાળે IWT ને પરિવહનનું પસંદગીનું અને વિશ્વસનીય માધ્યમ બનાવવામાં મદદ કરશે.
