૮મું પગાર પંચ: કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ માટે ખુશખબર, HRA માં થઈ શકે છે બમ્પર વધારો
૮મા પગાર પંચ (8th Pay Commission) હેઠળ હાઉસ રેન્ટ અલાઉન્સ (HRA) માં થનારા વધારાની આતુરતાપૂર્વક રાહ જોઈ રહેલા કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ માટે ખુશીના સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. સરકારી કર્મચારી મંડળો દ્વારા નવા ફિટમેન્ટ ફેક્ટર તેમજ ‘X’ શ્રેણીના શહેરો માટે એચઆરએના દરો ૩૦ ટકાથી વધારીને ૪૦ ટકા કરવાની માંગ રજૂ કરવામાં આવી છે. જો આ દરખાસ્તને મંજૂરી મળે છે, તો ૮મું પગાર પંચ લાગુ થયા બાદ લેવલ-૫ ના કર્મચારીઓને દર મહિને રૂ. ૧૫,૭૬૮ (આશરે રૂ. ૧૫,૮૦૦) થી લઈને રૂ. ૨૪,૫૨૮ સુધીનું બમ્પર એચઆરએ મળી શકે છે.
HRA એટલે શું અને તેનું મહત્વ?
એચઆરએ (House Rent Allowance – મકાન ભાડા ભથ્થું) એ કર્મચારીના માસિક પગારનો જ એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. સરકારી તેમજ ખાનગી સંસ્થાઓ પોતાના કર્મચારીઓને તેમના રહેઠાણ અને મકાન ભાડાના ખર્ચમાં મદદરૂપ થવા માટે આ ભથ્થું આપે છે.
કર્મચારીઓ માટે HRA માત્ર ખિસ્સાનો ખર્ચ ઘટાડવામાં જ મદદરૂપ નથી થતું, પરંતુ તે કર બચત માટે પણ એક ઉત્તમ સાધન છે. જો કોઈ કર્મચારી જૂની કર વ્યવસ્થા (Old Tax Regime) પસંદ કરે છે, તો આવકવેરા કાયદાની કલમ 10(13A) હેઠળ પોતાના મકાન ભાડા ભથ્થા પર ટેક્સ છૂટ મેળવી શકે છે.
૭મા પગાર પંચમાં હાલ કેટલું HRA મળી રહ્યું છે?
સાતમા પગાર પંચના નિયમો અનુસાર, લેવલ-૫ ના કર્મચારીનું શરૂઆતનું મૂળ વેતન (Basic Pay) રૂ. ૨૯,૨૦૦ છે. સરકારી નીતિ મુજબ, જ્યારે મોંઘવારી ભથ્થું (DA) ૫૦ ટકાની મર્યાદા વટાવી જાય છે, ત્યારે ‘X’ કેટેગરીના મહાનગરોમાં HRA નો દર આપોઆપ વધીને ૩૦ ટકા થઈ જાય છે.
હાલમાં ડીએ ૫૦ ટકાથી વધુ હોવાથી લેવલ-૫ ના કર્મચારીઓને તેમના મૂળ પગાર (રૂ. ૨૯,૨૦૦) ના ૩૦ ટકા લેખે દર મહિને રૂ. ૮,૭૬૦ નું મકાન ભાડા ભથ્થું ચૂકવવામાં આવી રહ્યું છે.
૮મા પગાર પંચમાં કેટલી માંગ અને કેટલો વધારો થશે?
કર્મચારી સંગઠનો દ્વારા ૮મા પગાર પંચમાં મૂળ વેતન વધારવાની સાથે સાથે એચઆરએના દરોમાં પણ સુધારાની માંગ કરાઈ છે:
મૂળ વેતનમાં વધારો: લેવલ-૫ ના કર્મચારીઓનું બેઝિક પે રૂ. ૨૯,૨૦૦ થી વધારીને આશરે રૂ. ૬૧,૩૨૦ કરવાનો પ્રસ્તાવ છે.
HRA ના દરોમાં સુધારો: ‘X’ કેટેગરીના શહેરો માટે HRA નો દર ૩૦ ટકાથી વધારીને ૪૦ ટકા કરવાની જોગવાઈ રાખવાની માંગણી છે.
સંભવિત માસિક ભથ્થું: જો ૪૦ ટકાના દરે એચઆરએ મંજૂર થાય છે, તો રૂ. ૬૧,૩૨૦ ના મૂળ પગાર પર કર્મચારીઓને દર મહિને રૂ. ૨૪,૫૨૭ થી ૨૪,૫૨૮ સુધીનું ઘર ભાડા ભથ્થું મળી શકે છે, જે હાલના રૂ. ૮,૭૬૦ ના ભથ્થા કરતાં લગભગ ત્રણ ગણું વધારે છે.
HRA ની ગણતરી અને શહેરોના વર્ગીકરણનો નિયમ
સરકાર સામાન્ય રીતે દેશના નાના-મોટા શહેરોને તેમના જીવનનિર્વાહના ખર્ચના આધારે ત્રણ મુખ્ય શ્રેણીઓમાં વહેંચે છે:
‘X’ શ્રેણી (મહાનગરો): દિલ્હી, મુંબઈ, બેંગલુરુ, કોલકાતા જેવા મોટા શહેરો. અહીં રહેવાનો ખર્ચ સૌથી વધુ હોવાથી મૂળ પગારના સૌથી વધુ ટકા (જેમ કે વર્તમાનમાં ૩૦% અને પ્રસ્તાવિત ૪૦%) HRA તરીકે આપવામાં આવે છે.
‘Y’ શ્રેણી (મધ્યમ શહેરો): અમદાવાદ, સુરત, પુણે, જયપુર જેવા દ્વિતીય શ્રેણીના શહેરો, જ્યાં મધ્યમ દરે (જેમ કે ૨૦%) HRA મળે છે.
‘Z’ શ્રેણી (નાના શહેરો/ગ્રામીણ વિસ્તારો): નાના શહેરો અને ગ્રામીણ વિસ્તારો, જ્યાં સૌથી ઓછો દર (જેમ કે ૧૦%) લાગુ પડે છે.
કેન્દ્ર સરકાર જો ૮મા પગાર પંચની આ ભલામણોને સ્વીકારી લે છે, તો આગામી સમયમાં લાખો કર્મચારીઓના હાથમાં આવતા ચોખ્ખા પગાર (In-hand Salary) માં બમ્પર વધારો જોવા મળશે.
