8th Pay Commission: ફિટમેન્ટ ફેક્ટર અને પગાર વધારાની ગણતરી સમજો
૮મા પ પગાર પંચને લઈને કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોમાં ઉત્સાહનો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે. હાલમાં તમામ કર્મચારીઓનું ધ્યાન મુખ્યત્વે ‘ફિટમેન્ટ ફેક્ટર’ (Fitment Factor) પર કેન્દ્રિત થયેલું છે. જો નવા પગાર પંચમાં ફિટમેન્ટ ફેક્ટર ૪.૦ નક્કી કરવામાં આવે, તો કેન્દ્રીય કર્મચારીઓનો વર્તમાન લઘુત્તમ મૂળભૂત પગાર (બેસિક પે) રૂ. ૧૮,૦૦૦ થી સીધો વધીને રૂ. ૭૨,૦૦૦ સુધી પહોંચી શકે છે.
જોકે, આ બાબતે હજુ સુધી કોઈ આખરી નિર્ણય લેવાયો નથી. સરકાર કે ૮મા પગાર પંચ દ્વારા હજુ સુધી કોઈ અધિકૃત આંકડો જાહેર કરવામાં આવ્યો નથી. આ ગણતરી માત્ર કર્મચારી સંગઠનો દ્વારા કરવામાં આવેલી માંગણીઓ અને અંદાજો પર આધારિત છે.
શું છે આ ફિટમેન્ટ ફેક્ટર?
ફિટમેન્ટ ફેક્ટર એ એક ચોક્કસ ગુણાંક (Multiplier) છે, જેનો ઉપયોગ કર્મચારીઓના વર્તમાન પગાર માળખાને નવા સંશોધિત પગાર માળખામાં બદલવા માટે થાય છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, કર્મચારીના વર્તમાન બેસિક પે ને ફિટમેન્ટ ફેક્ટર વડે ગુણવાથી તેનો નવો બેસિક પે નક્કી થાય છે.
ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ કેન્દ્રીય કર્મચારીનો હાલનો બેસિક પે રૂ. ૧૮,૦૦૦ છે અને ૮મા પગાર પંચમાં ફિટમેન્ટ ફેક્ટર ૪.૦ મંજૂર કરવામાં આવે છે, તો ગણતરી મુજબ ($૧૮,૦૦૦ \times ૪.૦$) તેમનો નવો બેસિક પે રૂ. ૭૨,૦૦૦ થઈ જશે. આ જ કારણસર ૪.૦ ના ફિટમેન્ટ ફેક્ટર અંગે કર્મચારીઓમાં ભારે ચર્ચા ચાલી રહી છે.
૩.૮૩ અને ૪.૦ ફિટમેન્ટ ફેક્ટર વચ્ચેનો તફાવત
કેન્દ્રીય કર્મચારી સંગઠનો દ્વારા માત્ર ૪.૦ જ નહીં પરંતુ ૩.૮૩ ફિટમેન્ટ ફેક્ટરની પણ માંગણીઓ મૂકવામાં આવી છે. જો સરકાર દ્વારા ૩.૮૩ નો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર સ્વીકારવામાં આવે છે, તો રૂ. ૧૮,૦૦૦ નો વર્તમાન બેસિક પે વધીને આશરે રૂ. ૬૮,૯૪૦ થઈ જશે.
બંને અંદાજોની સરખામણી કરીએ તો:
૩.૮૩ ફિટમેન્ટ ફેક્ટર મુજબ: નવી બેસિક સેલરી રૂ. ૬૮,૯૪૦ થશે.
૪.૦ ફિટમેન્ટ ફેક્ટર મુજબ: નવી બેસિક સેલરી રૂ. ૭૨,૦૦૦ થશે.
આમ, બંને ગુણાંક વચ્ચે પ્રતિ માસ બેસિક પે માં આશરે રૂ. ૩,૦૬૦ નો તફાવત જોવા મળે છે.
અગાઉના પગાર પંચમાં ફિટમેન્ટ ફેક્ટરનો ઈતિહાસ
પગારમાં સુધારા માટે ફિટમેન્ટ ફેક્ટરનો ઉપયોગ કરવાનો ખ્યાલ નવો નથી. આ અગાઉ ૭મા પગાર પંચમાં ફિટમેન્ટ ફેક્ટર ૨.૫૭ નક્કી કરવામાં આવ્યો હતો, જેના આધારે લઘુત્તમ બેસિક સેલરી રૂ. ૭,૦૦૦ થી વધીને રૂ. ૧૮,૦૦૦ થઈ હતી. તે પહેલાં ૬ઠ્ઠા પગાર પંચમાં આ ગુણાંક ૧.૮૬ રાખવામાં આવ્યો હતો.
હવે ૮મા પગાર પંચ સમક્ષ વિવિધ કર્મચારી મંડળો તરફથી અલગ-અલગ દરખાસ્તો રજૂ કરવામાં આવી રહી છે, જેમાં ૧.૮૬ થી લઈને ૪.૦ સુધીના ફિટમેન્ટ ફેક્ટરની માંગણીઓ સામેલ છે.
ટેક-હોમ સેલરી અને ભથ્થાઓ પર તેની અસર
અહીં એ સમજવું અત્યંત જરૂરી છે કે ફિટમેન્ટ ફેક્ટર લાગુ થવાથી માત્ર સંશોધિત બેસિક પે (Revised Basic Pay) નક્કી થાય છે, કર્મચારીના હાથમાં આવતો કુલ પગાર (In-Hand Salary) નહીં. રૂ. ૭૨,૦૦૦ એ માત્ર નવો પાયાનો પગાર હશે.
ત્યારબાદ સરકારના નવા પગાર માળખા અનુસાર મોંઘવારી ભથ્થું (DA), મકાન ભાડા ભથ્થું (HRA) અને અન્ય મુસાફરી ભથ્થાઓ ઉમેરવામાં આવશે. નવું પગાર માળખું અમલમાં આવતાંની સાથે જ જૂનું DA ઝીરો (Reset) થઈ જાય છે અને નવા બેસિક પે પર નવેસરથી ભથ્થાઓની ગણતરી કરવામાં આવે છે, જેના કારણે કર્મચારીઓની કુલ સેલરીમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળશે.
