ડ્રાયફ્રુટ્સના રૂપમાં કાજુ દરેકની પહેલી પસંદ છે. કાજુની કિંમત વધુ હોવાને કારણે માત્ર અમીર લોકો જ તેને ખાઈ શકે છે. ગરીબો માટે કાજુ ખાવાનું ખૂબ મુશ્કેલ બની જાય છે. કદાચ ગરીબ પરિવારોના લોકો અમુક તહેવારો દરમિયાન જ કાજુ ખાઈ શકશે. આટલી મોંઘવારી છતાં જો ઝારખંડના જામતારા જિલ્લાની વાત કરીએ તો અમીર હોય કે ગરીબ દરેક જણ બટાકા અને ડુંગળીના ભાવે કાજુ ખરીદે છે.
ઝારખંડના જામતારા જિલ્લાના નાલા બ્લોકમાં સામાન્ય રીતે 800 થી 1200 કિલો કાજુ ફેંકી દેવામાં આવે છે. એટલે કે, તમે બટાકા અને ડુંગળીના ભાવે કાજુ ખરીદી શકો છો. કાજુ શહેર તરીકે પ્રખ્યાત જામતારા જિલ્લાના નાલા બ્લોકના ખેડૂતોને માત્ર રૂ. 50-60 પ્રતિ કિલોના ભાવે કાજુ વેચવાની ફરજ પડી છે.
આ વિસ્તારમાં કાજુ પ્રોસેસિંગ પ્લાન્ટ નથી
વાસ્તવમાં, ખેડૂતો દ્વારા સેંકડો એકર (લગભગ 7 થી 8 કિલોમીટર) જેવા મોટા વિસ્તારોમાં કાજુની ખેતી કરવામાં આવે છે. લગભગ દર વર્ષે સેંકડો ટન કાજુનું ઉત્પાદન થાય છે. આ હોવા છતાં, આ વિસ્તારમાં કાજુ પ્રોસેસિંગ પ્લાન્ટની ગેરહાજરીને કારણે, ખેડૂતો તેમની ઉપજ અન્ય રાજ્યોમાંથી આવતા ડ્રાય ફ્રૂટના વેપારીઓને ફેંકી દેવાના ભાવે વેચે છે. ડ્રાય ફ્રુટ્સના વેપારીઓ કાજુ ઉત્પાદક ખેડૂતો પાસેથી માત્ર રૂ. 40 થી 50 પ્રતિ કિલોના ભાવે કાજુ ખરીદે છે, તેને પ્રોસેસિંગ પ્લાન્ટમાં પ્રોસેસ કરીને રૂ. 800 થી 1200ના ભાવે બજારોમાં વેચે છે.
સંથાલ પરગણામાં કાજુની ખેતી પણ થાય છે.
માત્ર ઝારખંડના જામતારા જિલ્લામાં જ નહીં પરંતુ ઝારખંડના સંથાલ પરગણા ક્ષેત્રના અન્ય જિલ્લાઓમાં પણ ખેડૂતો દ્વારા મોટા પાયે કાજુની ખેતી કરવામાં આવે છે. હવામાનશાસ્ત્રીઓના મતે, ઝારખંડના સંથાલ પરગણાની જમીન કાજુની ખેતી માટે ખૂબ જ અનુકૂળ છે. અહીં ઉત્પાદિત કાજુ ખૂબ જ અદ્યતન જાતના છે.
કાજુ ખેડૂતો લાચાર છે
સ્થાનિક લોકોના જણાવ્યા મુજબ, જામતારા જિલ્લાના ભૂતપૂર્વ ડેપ્યુટી કમિશનર કૃપાનંદ ઝાએ જામતારા જિલ્લાના નાલા બ્લોકની ભૌગોલિક સ્થિતિ અને ત્યાંની માટી તપાસીને કાજુની ખેતી શરૂ કરી હતી. ધીમે ધીમે કાજુની ખેતી એટલી લોકપ્રિય બની કે નાલા બ્લોકના હજારો ખેડૂતો કાજુની ખેતી કરવા લાગ્યા. આજે લગભગ 70-90 એકરમાં કાજુની ખેતી થાય છે. જો કે, પ્રોસેસિંગ પ્લાન્ટની ગેરહાજરીમાં, ખેડૂતો હજુ પણ વેપારીઓને નકામા ભાવે કાજુ વેચવા મજબૂર છે.
