US-India Trade Tension: ઊર્જા નીતિ પરના મતભેદોને કારણે ભારત-અમેરિકા વેપાર સોદો ફરી અટક્યો
અમેરિકા અને ભારત વચ્ચે વેપાર અને ઉર્જા નીતિને લઈને ફરી એકવાર તણાવ જોવા મળ્યો છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સંકેત આપ્યો છે કે જો ભારત રશિયન તેલ અંગે અમેરિકાની ચિંતાઓને અવગણશે તો ભારતીય ઉત્પાદનો પર ટેરિફ વધારી શકાય છે. વેપાર કરાર અંગે બંને દેશો વચ્ચે વાટાઘાટો ચાલી રહી છે, પરંતુ હજુ સુધી કોઈ નક્કર પરિણામ પ્રાપ્ત થયું નથી.
રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ બાદ, ભારત રશિયન ક્રૂડ ઓઇલનો સૌથી મોટો ખરીદદાર બન્યો છે. આનાથી યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને પશ્ચિમી દેશોમાં અસ્વસ્થતા ફેલાઈ છે, અને તેની અસર હવે ભારત-અમેરિકા વેપાર સંબંધો પર સ્પષ્ટપણે દેખાઈ રહી છે.
ટ્રમ્પનું નિવેદન કેમ મહત્વપૂર્ણ છે
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પનું નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે ભારત અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ વેપાર કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. ટ્રમ્પે સ્પષ્ટપણે કહ્યું હતું કે જો ભારત રશિયન તેલ ખરીદવા અંગે અમેરિકાના વાંધાઓને સમજશે નહીં, તો તેને કડક આર્થિક પગલાંનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
અમેરિકાએ ભારતમાંથી આયાત થતી અનેક પ્રોડક્ટ્સ પર ટેરિફ વધારી દીધો છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર ભારત સાથે વધતી જતી વેપાર ખાધ ઘટાડવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે, અને આ વ્યૂહરચનાના ભાગ રૂપે ટેરિફનો ઉપયોગ દબાણના સાધન તરીકે થઈ શકે છે.
રશિયન તેલ સામે અમેરિકાનો વાંધો
યુક્રેન યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યા પછી, ભારતે મોટા પ્રમાણમાં રશિયન ક્રૂડ તેલ ડિસ્કાઉન્ટેડ દરે ખરીદ્યું. આનાથી ભારતને ઓછી કિંમતે તેની ઊર્જા જરૂરિયાતો પૂરી કરવામાં મદદ મળી.
જોકે, અમેરિકા અને તેના સાથી દેશો દલીલ કરે છે કે આનાથી રશિયાની આવક વધી રહી છે. પશ્ચિમી દેશો માને છે કે આ આવકનો ઉપયોગ યુદ્ધને નાણાં પૂરા પાડવા માટે થઈ રહ્યો છે. આના કારણે રશિયાના ઊર્જા ક્ષેત્ર પર કડક પ્રતિબંધો લાદવામાં આવ્યા છે અને ભારતની તેલ નીતિ પર પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે.
ભારત-અમેરિકા વેપાર સોદો કેમ અટકી ગયો છે
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વેપાર કરાર પર વાટાઘાટો લાંબા સમયથી ચાલી રહી છે, પરંતુ અનેક રાઉન્ડની વાતચીત છતાં, કોઈ સર્વસંમતિ થઈ નથી. ભારતે યુએસ કૃષિ ઉત્પાદનો માટે પોતાનું બજાર સંપૂર્ણપણે ખોલવાનો ઇનકાર કર્યો છે.
વધુમાં, ભારતે ભારત-પાકિસ્તાન તણાવ અંગે ટ્રમ્પની કથિત મધ્યસ્થીનો સ્પષ્ટપણે ઇનકાર કર્યો છે. આ રાજકીય અને વ્યૂહાત્મક તફાવતોએ વેપાર વાટાઘાટોને વધુ જટિલ બનાવી છે.
ભારત પર શું અસર થઈ શકે છે?
જો અમેરિકા ભારતીય ઉત્પાદનો પર ટેરિફ વધારશે, તો તેની સીધી અસર ભારતીય નિકાસકારો પર પડશે. કાપડ, ફાર્માસ્યુટિકલ અને એન્જિનિયરિંગ ક્ષેત્રો પર સૌથી વધુ અસર થઈ શકે છે. આનાથી ભારતીય કંપનીઓ માટે ખર્ચ વધશે અને યુએસ બજારમાં તેમની સ્પર્ધાત્મકતા નબળી પડશે.
યુએસ ભારતના મુખ્ય વેપારી ભાગીદારોમાંનું એક છે. તેથી, કોઈપણ ટેરિફ વધારો બંને દેશો વચ્ચેના આર્થિક અને રાજદ્વારી સંબંધો પર નકારાત્મક અસર કરી શકે છે.
