ભારત-અમેરિકા ડીલ બાદ બાંગ્લાદેશનું પગલું, અમેરિકા સાથે ગુપ્ત વેપાર સોદાની તૈયારી
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના તાજેતરના વેપાર કરાર પછી, દક્ષિણ એશિયામાં વધુ એક મહત્વપૂર્ણ રાજદ્વારી અને વ્યાપારિક વિકાસ ઉભરી રહ્યો છે. ભારતના પડોશી દેશ બાંગ્લાદેશે પણ અમેરિકા સાથે વેપાર કરાર તરફ પગલાં લીધાં છે.
મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, બાંગ્લાદેશ 9 ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકા સાથે એક ગુપ્ત વેપાર કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવા માટે તૈયાર છે. નોંધપાત્ર રીતે, આ નિર્ણય દેશની સંસદીય ચૂંટણીના માત્ર ત્રણ દિવસ પહેલા લેવામાં આવી રહ્યો છે.
ભારત-અમેરિકા વેપાર કરારના લગભગ એક અઠવાડિયા પછી આવેલા આ વિકાસે બાંગ્લાદેશના વ્યાપારી સમુદાય અને નીતિ નિષ્ણાતોમાં ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે, ખાસ કરીને તેના સમય અને પારદર્શિતા અંગે.
વેપાર કરાર અંગે પ્રશ્નો કેમ ઉભા થઈ રહ્યા છે?
આ પ્રસ્તાવિત કરાર અંગે સૌથી મોટી ચિંતા તેની ગુપ્ત પ્રકૃતિ અને સમય છે. બાંગ્લાદેશી મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, અમેરિકા સાથેના આ વેપાર કરારની શરતો જાહેર કરવામાં આવશે નહીં અને તેનો મુસદ્દો સખત ગુપ્ત રાખવામાં આવશે.
દેશના અગ્રણી અખબાર, પ્રથમ આલો અનુસાર, સરકારના કાર્યકાળના અંતિમ તબક્કામાં આવા મોટા અને દૂરગામી કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવાથી અસ્વસ્થતાભરી પરિસ્થિતિ સર્જાઈ રહી છે. જો આ સોદો 9 ફેબ્રુઆરીએ થાય છે, તો તે વચગાળાની સરકારના અંતિમ દિવસોમાં અને 13મી સંસદીય ચૂંટણી માટે મતદાન પહેલાં લેવામાં આવેલો નિર્ણય હશે.
ભારત-અમેરિકાના સોદા સાથે સરખામણી કરવાથી ચિંતાઓ વધી છે.
ઉદ્યોગોની ચિંતાઓ પણ વધી છે કારણ કે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના તાજેતરના વેપાર કરારે ભારત પર લાદવામાં આવેલા 50 ટકા ટેરિફને ઘટાડીને 18 ટકા કર્યો છે. એવું માનવામાં આવે છે કે ભારત-અમેરિકાના વેપાર સોદાની વિગતો ટૂંક સમયમાં જાહેર કરવામાં આવશે.
કેન્દ્રીય વાણિજ્ય મંત્રી પિયુષ ગોયલે પણ સંકેત આપ્યો છે કે દ્વિપક્ષીય વેપાર કરારની વિગતો આગામી ચારથી પાંચ દિવસમાં જાહેર થઈ શકે છે, અને અમેરિકા 18 ટકા ટેરિફ લાદવા માટે એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર જારી કરી શકે છે.
તેનાથી વિપરીત, બાંગ્લાદેશ-અમેરિકાના સોદાને સંપૂર્ણપણે ગુપ્ત રાખવાની યોજનાએ ઉદ્યોગ અને નીતિ નિષ્ણાતોની ચિંતાઓને વધુ ઘેરી બનાવી છે.
કયા ક્ષેત્રો જોખમમાં છે?
બાંગ્લાદેશના વ્યાપાર સંગઠનોને ડર છે કે આ કરાર ઘણા મુખ્ય ક્ષેત્રો, ખાસ કરીને રેડીમેડ ગાર્મેન્ટ્સ અને નિકાસલક્ષી ઉદ્યોગોને નકારાત્મક અસર કરી શકે છે.
બાંગ્લાદેશ ગાર્મેન્ટ મેન્યુફેક્ચરર્સ એન્ડ એક્સપોર્ટર્સ એસોસિએશન (BGMEA) ના સિનિયર વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ ઇનામુલ હક ખાને આ સોદાના સમય પર પ્રશ્ન ઉઠાવતા કહ્યું કે આટલો મોટો અને લાંબા ગાળાનો વેપાર કરાર ચૂંટણી પછી રચાયેલી સરકાર દ્વારા હસ્તાક્ષરિત થવો જોઈતો હતો.
તેમનું માનવું છે કે કામચલાઉ અથવા કાર્યકારી સરકાર દ્વારા આવા નિર્ણયો ભવિષ્યની સરકાર અને ઉદ્યોગ બંને માટે પડકારો ઉભા કરી શકે છે.
વધતી જતી રાજકીય અને આર્થિક અશાંતિ
એકંદરે, ભારત-અમેરિકા વેપાર કરાર પછી બાંગ્લાદેશનું આ પગલું પ્રાદેશિક વેપાર સંતુલન માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. જો કે, ચૂંટણી પહેલા અને જાહેર માહિતી વિના આ કરાર પર જે રીતે હસ્તાક્ષર કરવામાં આવી રહ્યા છે તેનાથી બાંગ્લાદેશમાં રાજકીય અને આર્થિક બંને સ્તરે અશાંતિ વધી છે.
આવનારા દિવસોમાં, એ જોવું મહત્વપૂર્ણ રહેશે કે આ કથિત ગુપ્ત સોદાની શરતો શું છે અને તે બાંગ્લાદેશના અર્થતંત્ર, નિકાસ અને ઉદ્યોગો પર કેટલી ઊંડી અસર કરે છે.
