Union Budget 2026: દેવા, મૂડીખર્ચ અને કરવેરા પર સરકારનું ધ્યાન શું હશે?
નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ શનિવારે સતત નવમી વખત દેશનું સામાન્ય બજેટ રજૂ કરવાના છે, જે એક રેકોર્ડ છે. આ વખતે, સૌથી વધુ ચર્ચામાં રહેલું બજેટ કસ્ટમ ડ્યુટીમાં સંભવિત ફેરફારો અને સરકારની નાણાકીય વ્યૂહરચનાને લગતું છે. પહેલાની જેમ, આ બજેટ પણ સંપૂર્ણપણે પેપરલેસ હશે. 2019 માં તેમના પહેલા બજેટ દરમિયાન પરંપરાગત “બહી-ખાતા” (બહી-ખાતા) રજૂ કરનાર સીતારમણે ઘણા મોટા નીતિગત ફેરફારોનું નિરીક્ષણ કર્યું છે.
રાજકોષીય ખાધ: સરકાર શું સૂચવી શકે છે?
ચાલુ નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે, સરકારે GDP ના 4.4 ટકાનો રાજકોષીય ખાધનો લક્ષ્યાંક નક્કી કર્યો છે, જે ખાધને 4.5 ટકાથી નીચે ઘટાડવાના રોડમેપ સાથે સુસંગત છે. બજારો હવે એ જોવા પર નજર રાખી રહ્યા છે કે શું સરકાર 2026-27 માટે સ્પષ્ટ લક્ષ્યાંક પણ રજૂ કરશે. નિષ્ણાતો અપેક્ષા રાખે છે કે સરકાર નાણાકીય વર્ષ 27 માટે ખાધને લગભગ 4 ટકા સુધી ઘટાડવાનો લક્ષ્યાંક સૂચવશે.
સરકાર મૂડીખર્ચ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે.
સરકારે ચાલુ વર્ષ માટે ₹૧૧.૨ લાખ કરોડના મૂડી ખર્ચનું લક્ષ્ય રાખ્યું હતું. નવા બજેટમાં આમાં ૧૦ થી ૧૫ ટકાનો વધારો થવાની ધારણા છે. ખાનગી રોકાણ સાવધ રહે છે, તેથી માળખાગત સુવિધાઓ પર સરકારી ખર્ચ વધારીને આર્થિક વિકાસને ટેકો આપવાની વ્યૂહરચના અપનાવી શકાય છે. નિષ્ણાતોના મતે, મૂડીખર્ચ ₹૧૨ લાખ કરોડથી વધુ થઈ શકે છે.
દેવું ઘટાડવાની વ્યૂહરચના પર નજર રાખવામાં આવશે.
નાણામંત્રીએ પહેલાથી જ સ્પષ્ટતા કરી છે કે ૨૦૨૬-૨૭ થી, સરકારની નીતિ દેવા-થી-જીડીપી ગુણોત્તરને ધીમે ધીમે ઘટાડવાની રહેશે. ૨૦૨૪ માં, દેશનું કુલ સરકારી દેવું જીડીપીના આશરે ૮૫ ટકા હતું. બજાર જાણવા માટે ઉત્સુક છે કે સરકાર ૬૦ ટકાના લક્ષ્ય સુધી પહોંચવા માટે કયા પ્રકારનો સ્પષ્ટ રોડમેપ રજૂ કરે છે.
બજાર ઉધાર અને બોન્ડ ઉપજ પર અસર
નાણાકીય વર્ષ ૨૬ માં સરકારનું કુલ બજાર ઉધાર ₹૧૪.૮૦ લાખ કરોડ હતું. બજેટમાં જાહેર કરાયેલા નવા ઉધારના આંકડા સરકારની નાણાકીય સ્થિતિ અને ખર્ચની પ્રાથમિકતાઓ દર્શાવે છે. આ બોન્ડ બજાર અને વ્યાજ દરોને પણ અસર કરી શકે છે.
કર અને GST પાસેથી શું અપેક્ષા રાખવી
સરકારે 2025-26 માં કુલ ₹42.70 લાખ કરોડના કર સંગ્રહનો અંદાજ લગાવ્યો હતો, જેમાં પ્રત્યક્ષ કરમાંથી ₹25.20 લાખ કરોડ અને પરોક્ષ કરમાંથી ₹17.5 લાખ કરોડનો સમાવેશ થાય છે. GST સંગ્રહ ₹11.78 લાખ કરોડ હોવાનો અંદાજ હતો. નાણાકીય વર્ષ 27 માટે GST અંદાજો પર પણ નજીકથી નજર રાખવામાં આવશે.
વૃદ્ધિ અંદાજો અને સામાજિક ખર્ચ
નાણાકીય વર્ષ 26 માં સામાન્ય GDP વૃદ્ધિ 10.1 ટકાથી ઘટીને લગભગ 8 ટકા થવાની ધારણા છે. નવા બજેટમાં નાણાકીય વર્ષ 27 માટે 10.5 થી 11 ટકા વૃદ્ધિ થવાની ધારણા છે. વધુમાં, ગ્રામીણ રોજગાર, આરોગ્ય અને શિક્ષણ જેવી મુખ્ય યોજનાઓ પર ખર્ચ બજેટનું મુખ્ય કેન્દ્રબિંદુ રહેશે.
