Supreme Court: સુપ્રીમ કોર્ટ ટૂંક સમયમાં યુજીસીના નવા નિયમો પર સુનાવણી કરશે, જેમાં અરજદારોને ટેકનિકલ ખામીઓ દૂર કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવશે.
સુપ્રીમ કોર્ટ ટૂંક સમયમાં યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટ્સ કમિશન (UGC) ના નવા સમાનતા નિયમોને પડકારતી અરજીઓ પર સુનાવણી કરશે. બુધવાર, 28 જાન્યુઆરીના રોજ, બે અરજદારોએ કેસની ઝડપી સુનાવણીની વિનંતી કરી, જેના પર મુખ્ય ન્યાયાધીશે સંમતિ આપી.
મુખ્ય ન્યાયાધીશે જણાવ્યું હતું કે કોર્ટ વર્તમાન વિકાસથી વાકેફ છે અને અરજદારોને તેમની અરજીઓમાં તકનીકી ખામીઓને તાત્કાલિક સુધારવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. ત્યારબાદ આ મામલો વહેલી સુનાવણી માટે સૂચિબદ્ધ કરવામાં આવશે.
સમગ્ર મામલો શું છે?
13 જાન્યુઆરીના રોજ, UGC એ “ઉચ્ચ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં સમાનતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટેના નિયમો, 2026” ને સૂચિત કર્યું. આ નિયમો દેશભરની તમામ યુનિવર્સિટીઓ અને કોલેજોમાં સમાનતા સમિતિઓની રચનાને ફરજિયાત કરે છે. તેઓ કેમ્પસમાં ભેદભાવ અટકાવવા માટે સ્પષ્ટ ભેદભાવ વિરોધી નીતિઓનો અમલ પણ ફરજિયાત કરે છે.
આ નિયમોનો હેતુ જાતિ, ધર્મ, લિંગ, જન્મ સ્થળ અને અપંગતાના આધારે વિદ્યાર્થીઓ, ફેકલ્ટી અને સ્ટાફ સામે ભેદભાવ અટકાવવાનો હોવાનું જણાવાયું છે.
UGC નું વલણ
UGC જણાવે છે કે છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં જાતિ ભેદભાવ સંબંધિત ફરિયાદોમાં આશરે 118 ટકાનો વધારો થયો છે. કમિશન અનુસાર, નવા નિયમો સુપ્રીમ કોર્ટના અગાઉના નિર્દેશો અનુસાર ઘડવામાં આવ્યા છે અને તેનો હેતુ કેમ્પસમાં સમાનતા અને સલામત વાતાવરણ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.
સુપ્રીમ કોર્ટમાં અનેક અરજીઓ દાખલ
UGC ના ‘ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં સમાનતાનો પ્રચાર નિયમન, 2026’ સામે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અનેક અરજીઓ દાખલ કરવામાં આવી છે. આ અરજીઓ ખાસ કરીને નિયમ 3(c) ને પડકારે છે. અરજદારોનો દાવો છે કે આ જોગવાઈ સામાન્ય શ્રેણી સાથે ભેદભાવ કરે છે અને તેના અમલીકરણ પર રોક લગાવવી જોઈએ.
અત્યાર સુધી દાખલ કરાયેલી મુખ્ય અરજીઓમાં મૃત્યુંજય તિવારી, રાહુલ દીવાન અને વિનીત જિંદાલ દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજીઓનો સમાવેશ થાય છે.
મૂળભૂત અધિકારોના ઉલ્લંઘનના આરોપો
અરજદારોએ કોર્ટમાં દલીલ કરી છે કે નવા નિયમો સામાન્ય શ્રેણીના નાગરિકોના મૂળભૂત અધિકારોનું ઉલ્લંઘન કરે છે. તેમના મતે, આ બંધારણના અનુચ્છેદ ૧૪ (સમાનતાનો અધિકાર), અનુચ્છેદ ૧૯ (અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા) અને અનુચ્છેદ ૨૧ (જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાનો અધિકાર)નું ઉલ્લંઘન કરે છે.
વધુમાં, અરજીઓમાં ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે કે નવા નિયમો ખોટી ફરિયાદોની સંખ્યામાં વધારો કરી શકે છે, કારણ કે જો ફરિયાદ ખોટી હોવાનું જણાય તો નિયમોમાં ફરિયાદી સામે કોઈ દંડાત્મક કાર્યવાહીની સ્પષ્ટ જોગવાઈ નથી.
નિયમો બધા વર્ગો માટે સમાન રીતે લાગુ થવા જોઈએ
અરજદારો જણાવે છે કે વર્તમાન નિયમોમાં ફક્ત અનુસૂચિત જાતિ, અનુસૂચિત જનજાતિ અને અન્ય પછાત વર્ગો સામે ભેદભાવનો ઉલ્લેખ છે. સામાન્ય વર્ગને ભેદભાવનો ભોગ ગણવા માટે કોઈ સ્પષ્ટ જોગવાઈ નથી.
તેઓ દલીલ કરે છે કે જો આ નિયમોનો હેતુ ખરેખર જાતિ ભેદભાવ અટકાવવાનો હોય, તો તે તમામ જાતિઓ અને વર્ગો પર સમાન રીતે લાગુ થવા જોઈએ, જેથી ન્યાયી તપાસ અને કાર્યવાહીની પ્રક્રિયા સુનિશ્ચિત થાય.
