AI સ્માર્ટ ચશ્મા અંધ લોકો માટે નવો પ્રકાશ લાવે છે, AIIMS ની પહેલ
ટેકનોલોજી દ્વારા વિકલાંગ લોકોને મુખ્ય પ્રવાહમાં લાવવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પહેલમાં, ઓલ ઈન્ડિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેડિકલ સાયન્સિસ (AIIMS) એ 53 અંધ અને ગંભીર દૃષ્ટિહીન વ્યક્તિઓને AI-આધારિત સ્માર્ટ વિઝન ચશ્માનું વિતરણ કર્યું. આ પહેલ દૃષ્ટિહીન વ્યક્તિઓને વધુ સ્વતંત્ર અને આત્મનિર્ભર બનાવવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવે છે.
આ વિશિષ્ટ ચશ્મા આસપાસની દ્રશ્ય માહિતીને ઑડિઓમાં રૂપાંતરિત કરે છે, જેનાથી વપરાશકર્તાઓ તેમની આસપાસની હિલચાલ અને વસ્તુઓ “સાંભળી” શકે છે. આ ઉપકરણ છાપેલ ટેક્સ્ટ વાંચવા, વસ્તુઓ અને ચહેરાઓને ઓળખવા, અવરોધો વિશે ચેતવણી આપવા અને નેવિગેશનમાં સહાય કરવા સક્ષમ છે.
રોજિંદા જીવનમાં સહાય
રીઅલ-ટાઇમ ઑબ્જેક્ટ ઓળખ અને ટેક્સ્ટ-ટુ-સ્પીચ ટેકનોલોજીથી સજ્જ, આ સ્માર્ટ ચશ્મા દૈનિક જીવનને નોંધપાત્ર રીતે સરળ બનાવે છે. દવાના લેબલ વાંચવા, ચલણી નોટો ઓળખવા અને દરવાજા અથવા સીડી શોધવા જેવા કાર્યો હવે વધુ સહજ છે.
લાભાર્થીઓમાં અમર કોલોનીની એક અંધ શાળાના 28 બાળકો અને ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ સેન્ટર ફોર ઓપ્થેલ્મિક સાયન્સ સાથે સંકળાયેલા 25 પુખ્ત વયના લોકોનો સમાવેશ થાય છે. આમાં ઓછી દ્રષ્ટિ અને પુનર્વસન ક્લિનિકના દર્દીઓનો સમાવેશ થાય છે જે કાયમી દ્રષ્ટિ ગુમાવવાનો ભોગ બને છે.
‘પ્રોજેક્ટ દ્રષ્ટિ’ હેઠળ પહેલ
આશરે ₹35,000 ની કિંમતનું આ ઉપકરણ ‘પ્રોજેક્ટ દ્રષ્ટિ’ હેઠળ મફતમાં પૂરું પાડવામાં આવી રહ્યું છે. આ પહેલ રોટરી, વિઝન એઇડ અને અન્ય ભાગીદાર સંસ્થાઓના સહયોગથી ચલાવવામાં આવી રહી છે.
AIIMS ખાતે કોમ્યુનિટી ઓપ્થેલ્મોલોજી વિભાગના નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, આ પહેલ એક માળખાગત સંશોધન પ્રોજેક્ટ તરીકે અમલમાં મૂકવામાં આવી રહી છે. લાભાર્થીઓનું જીવનની ગુણવત્તામાં થતા ફેરફારોનું વૈજ્ઞાનિક રીતે મૂલ્યાંકન કરવા માટે એક વર્ષ સુધી માસિક ફોલો-અપ કરવામાં આવશે. અભ્યાસના તારણો દસ્તાવેજીકૃત અને પ્રકાશિત કરવામાં આવશે, જે ભવિષ્યમાં આ ટેકનોલોજીના વ્યાપક અમલીકરણ માટે માર્ગ મોકળો કરશે.
ભારતમાં અંધત્વનો પડકાર
ભારતમાં આશરે 10 મિલિયન લોકો અંધત્વ અથવા ગંભીર દ્રષ્ટિની ક્ષતિથી પ્રભાવિત છે. જ્યારે ઘણા કિસ્સાઓમાં સારવાર શક્ય છે, ત્યારે શસ્ત્રક્રિયા એ કેટલીક પરિસ્થિતિઓ માટે અસરકારક ઉકેલ નથી, જેમ કે એડવાન્સ્ડ ગ્લુકોમા, ડાયાબિટીક રેટિનોપેથી, ઉંમર-સંબંધિત મેક્યુલર ડિજનરેશન, અથવા ઓપ્ટિક ચેતા નુકસાન. આ કિસ્સાઓમાં, પુનર્વસન અને સહાયક ટેકનોલોજી સ્વતંત્ર જીવનની ચાવી ધરાવે છે.
SHG ટેકનોલોજી દ્વારા વિકસિત, આ સ્માર્ટ ચશ્મા હવે તેમના પાંચમા સંસ્કરણમાં છે. જ્યારે પ્રારંભિક મોડેલ પ્રમાણમાં ભારે અને બટન-આધારિત હતું, ત્યારે નવું સંસ્કરણ હલકું, સેન્સર-આધારિત અને અદ્યતન AI ક્ષમતાઓથી સજ્જ છે. નિષ્ણાતો માને છે કે આવી AI-આધારિત સહાયક ટેકનોલોજી પરંપરાગત તબીબી સારવારનો વિકલ્પ નથી, પરંતુ એક અસરકારક પૂરક છે, જે દૃષ્ટિહીન વ્યક્તિઓને સ્વતંત્રતા તરફ શક્તિશાળી પગલાં લેવામાં મદદ કરે છે.
