Russia-Iran Cut Oil Prices: ભારત રશિયાથી દૂર થઈ રહ્યું છે, ચીનને ફાયદો! સસ્તા તેલની દોડે એશિયન સમીકરણ બદલી નાખ્યું છે.
યુક્રેન યુદ્ધ અને પશ્ચિમી પ્રતિબંધો વૈશ્વિક તેલ બજારમાં એક મોટો વ્યૂહાત્મક પરિવર્તન લાવી રહ્યા છે. જ્યારે ભારતે યુએસ દબાણ અને સંભવિત ટેરિફ/પ્રતિબંધોના જોખમને કારણે રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલની ખરીદી ઘટાડી દીધી છે, ત્યારે ચીને આ તક ઝડપી લીધી છે અને રશિયા અને ઈરાન બંને પાસેથી સસ્તા તેલ ખરીદીને તેના ઉર્જા ભંડારને મજબૂત બનાવવાનું શરૂ કર્યું છે.
ભારતની રશિયન તેલ ખરીદીમાં 40% ઘટાડો
ઊર્જા સંશોધન કંપની રાયસ્ટેડ એનર્જી અનુસાર, રશિયામાંથી ભારતની તેલ આયાત જાન્યુઆરીની તુલનામાં આશરે 40% ઘટીને આશરે 600,000 બેરલ પ્રતિ દિવસ થઈ શકે છે. આ ઘટાડો એશિયન બજારમાં રશિયન તેલની માંગને અસર કરી રહ્યો છે, અને ચીન આ શૂન્યાવકાશનો લાભ ઉઠાવી રહ્યું છે.
નિષ્ણાતો માને છે કે ભારતનું આ પગલું સંપૂર્ણપણે વ્યૂહાત્મક છે, જે યુએસ પ્રતિબંધો અને વેપાર દબાણથી પોતાને બચાવવા માટે રચાયેલ છે.
ચીનને સસ્તા તેલનો સીધો ફાયદો થાય છે
અહેવાલો અનુસાર, રશિયાનું યુરલ્સ ગ્રેડ તેલ ICE બ્રેન્ટ કરતા લગભગ $12 પ્રતિ બેરલ ઓછા ભાવે ઉપલબ્ધ છે, જ્યારે ઈરાની લાઇટ વૈશ્વિક બેન્ચમાર્ક કરતા લગભગ $11 પ્રતિ બેરલ ઓછા ભાવે વેચાઈ રહ્યું છે.
આ ભાવ તફાવતનો સીધો ફાયદો ચીનની રિફાઇનરીઓને થઈ રહ્યો છે. ચાના રિફાઇનર્સ તરીકે ઓળખાતી ચીનની ખાનગી રિફાઇનરીઓ મર્યાદિત ક્ષમતા ધરાવે છે અને આયાત ક્વોટા સરકાર દ્વારા નિયંત્રિત છે, તેમ છતાં તેઓ આ સસ્તી તકને મહત્તમ બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
આયાત રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગઈ છે
વેસલ ટ્રેકિંગ ડેટા દર્શાવે છે કે ફેબ્રુઆરીના પહેલા 18 દિવસમાં ચીની બંદરો પર રશિયન તેલનું આગમન વધીને 2.09 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ થયું છે. આ આંકડો જાન્યુઆરી કરતા 20% વધારે છે અને ડિસેમ્બરના આંકડા કરતા લગભગ બમણો છે.
ડેટા ફર્મ કેપ્લરના જણાવ્યા અનુસાર, ઈરાને આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં ચીનને આશરે 1.2 મિલિયન બેરલ પ્રતિ દિવસ તેલ નિકાસ કર્યું છે, જોકે આ ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળા કરતા લગભગ 12% ઓછું છે.
આ દરમિયાન, ફ્લોટિંગ ટેન્કરો પર ઈરાની તેલનો સ્ટોક 48 મિલિયન બેરલ સુધી પહોંચી ગયો છે, જે ફેબ્રુઆરીની શરૂઆતમાં 33 મિલિયન બેરલ કરતા નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે. આ સૂચવે છે કે સપ્લાય ચેઇનમાં વ્યૂહાત્મક સ્ટોકિંગ ચાલુ છે.
વૈશ્વિક સંતુલનમાં શું ફેરફાર થઈ શકે છે?
જો ભારત રશિયન તેલથી દૂર રહે અને ચીન તેને ઓછી કિંમતે ખરીદવાનું ચાલુ રાખે, તો એશિયન ઊર્જા બજારમાં શક્તિનું સંતુલન બદલાઈ શકે છે. સંભવિત અસરો:
- એશિયામાં તેલના ભાવનું નવું માળખું
- શિપિંગ રૂટ અને વીમા વ્યવસ્થામાં ફેરફાર
- યુએસ, ચીન અને રશિયા વચ્ચેના ભૂરાજકીય સમીકરણો પર દબાણ
નિષ્ણાતો માને છે કે આ પરિવર્તન ફક્ત ટૂંકા ગાળાની વેપાર વ્યૂહરચના જ નહીં, પણ લાંબા ગાળાની ઊર્જા રાજદ્વારીનું સંકેત પણ હોઈ શકે છે.
