જાંબલી રંગ પર પ્રતિબંધ: એક અજીબ ઇતિહાસ
આજે જાંબલી રંગ ફેશનનો એક સામાન્ય ભાગ છે, પરંતુ ઇતિહાસમાં એક સમય એવો હતો જ્યારે સામાન્ય લોકો માટે તેને પહેરવું ગુનો માનવામાં આવતું હતું. પ્રાચીન રોમથી લઈને પછીના ઈંગ્લેન્ડ સુધી, જાંબલી રંગ ફક્ત એક પ્રિય રંગ જ નહોતો, પરંતુ શક્તિ, પ્રતિષ્ઠા અને શાહી નિયંત્રણનું પ્રતીક હતો. કેટલીક જગ્યાએ, તેને પહેરવાથી કેદ અથવા મૃત્યુદંડની સજા પણ થઈ શકતી હતી.
આ રંગ આટલો ખાસ અને ખતરનાક કેમ બન્યો?
જાંબલી રંગ સોના કરતાં વધુ મૂલ્યવાન કેમ હતો?
જાંબલી રંગ પર પ્રતિબંધ મૂકવાનું મુખ્ય કારણ તેની અત્યંત દુર્લભતા હતી. પ્રખ્યાત ટાયરિયન જાંબલી રંગ ભૂમધ્ય સમુદ્રમાં જોવા મળતા મ્યુરેક્સ નામના દરિયાઈ ગોકળગાયમાંથી કાઢવામાં આવ્યો હતો.
આ રંગ બનાવવો અત્યંત મુશ્કેલ અને સમય માંગી લેતો હતો. એવું કહેવાય છે કે માત્ર 1 ગ્રામ રંગ ઉત્પન્ન કરવા માટે લગભગ 9,000 ગોકળગાયની જરૂર હતી. આનાથી જાંબલી કાપડ સોના કરતાં વધુ મોંઘું અને સામાન્ય લોકોની પહોંચની બહાર બન્યું.
જે રંગ સમ્રાટોની ઓળખ બન્યો
તેની ઊંચી કિંમત અને દુર્લભતાને કારણે, જાંબલી રંગ ધીમે ધીમે રાજવી પરિવાર સાથે સંકળાયેલો બન્યો. રોમન સામ્રાજ્યમાં, ફક્ત સમ્રાટ અને તેના નજીકના પરિવારને જ સંપૂર્ણ જાંબલી કપડાં પહેરવાની મંજૂરી હતી.
રોમન કાયદા હેઠળ, સામાન્ય નાગરિકોને જાંબલી રંગ પહેરવાની સખત મનાઈ હતી. આ નિયમનું ઉલ્લંઘન શાહી સત્તા માટે સીધો પડકાર માનવામાં આવતું હતું. ઘણા કિસ્સાઓમાં, તેને રાજદ્રોહ માનવામાં આવતો હતો અને મૃત્યુદંડની સજા આપવામાં આવતી હતી.
ઇંગ્લેન્ડમાં લાગુ કરાયેલા કાયદા
ઘણી સદીઓ પછી, ઇંગ્લેન્ડની રાણી એલિઝાબેથ પ્રથમના શાસનકાળ દરમિયાન સમાન કડક નિયમો લાગુ કરવામાં આવ્યા હતા. આ વૈભવી કાયદાઓ નક્કી કરતા હતા કે વ્યક્તિ તેની સામાજિક સ્થિતિ અનુસાર શું પહેરી શકે છે.
જાંબલી રંગ ફક્ત રાજવી પરિવાર માટે અનામત હતો. સામાન્ય લોકો દ્વારા તેને પહેરવા પર ભારે દંડ, મિલકત જપ્તી અથવા તો કેદની સજા થઈ શકતી હતી.
આ પ્રતિબંધ ક્યારે અને કેવી રીતે સમાપ્ત થયો?
આ કડક નિયમ 1856 માં સમાપ્ત થયો, જ્યારે 18 વર્ષીય રસાયણશાસ્ત્રી વિલિયમ હેનરી પર્કિન, મેલેરિયાના ઈલાજની શોધ કરતી વખતે, આકસ્મિક રીતે પ્રથમ કૃત્રિમ જાંબલી રંગ બનાવ્યો.
આ શોધથી ઇતિહાસમાં પહેલી વાર જાંબલી રંગ સસ્તો અને સરળતાથી ઉપલબ્ધ બન્યો. એકવાર રંગ સામાન્ય લોકો માટે સુલભ બન્યો, પછી તેને નિયંત્રિત કરતા કાયદાઓ બિનજરૂરી બની ગયા. પછી જાંબલી એક શાહી પ્રતીક બનવાથી સામાન્ય ફેશનનો એક ભાગ બની ગયો.
