Energy lockdown: બજારો બંધ, મુસાફરી પર નિયંત્રણ અને વર્ક ફ્રોમ હોમ
વિશ્વભરમાં વધતો ઊર્જા સંકટ હવે સામાન્ય લોકોના જીવન પર સીધી અસર કરી રહ્યો છે। ભલે Donald Trump દ્વારા અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે તાત્કાલિક સીઝફાયર જાહેર કરવામાં આવ્યું હોય, છતાં મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવના કારણે તેલ અને ગેસની સપ્લાય ચેઇન પર ગંભીર અસર પડી છે। તેનો પ્રભાવ હવે પાકિસ્તાનથી લઈને વિયેતનામ સુધીના અનેક દેશોમાં સ્પષ્ટ દેખાઈ રહ્યો છે, જ્યાં સરકારો ઈંધણ બચાવવા માટે કડક પગલાં લઈ રહી છે। હાલની પરિસ્થિતિ ‘એનર્જી લોકડાઉન’ જેવી નવી સ્થિતિ તરફ આગળ વધી રહી છે।
Pakistanમાં પરિસ્થિતિ ઝડપથી બદલાઈ રહી છે। Shehbaz Sharifની સરકારે ઈંધણ અને વીજળી બચાવવા માટે બજારો અને શોપિંગ મોલને રાત્રે 8 વાગ્યા પછી બંધ રાખવાનો આદેશ આપ્યો છે। સરકારનું માનવું છે કે આ પગલાથી વીજળીનો વપરાશ ઓછો થશે અને ઈંધણ બચી શકશે। પહેલેથી આર્થિક દબાણમાં રહેલા દેશ માટે વધતા તેલના ભાવ મોટી મુશ્કેલી બની રહ્યા છે, જેના કારણે નાઈટ લાઈફ પર પણ અસર પડી છે।
પરિસ્થિતિને કાબૂમાં લેવા માટે હવે ‘સ્માર્ટ લોકડાઉન’ જેવા વિકલ્પો પર વિચારણા થઈ રહી છે। તેમાં સ્કૂલોને તાત્કાલિક બંધ કરવા અને સરકારી કચેરીઓમાં વર્ક ફ્રોમ હોમ અમલમાં લાવવાની તૈયારી ચાલી રહી છે। મર્યાદિત સંસાધનો અને વધતી મોંઘવારી વચ્ચે સરકાર માટે પડકાર વધુ ગંભીર બની ગયો છે, જ્યારે તેનો સીધો અસર સામાન્ય જનતા પર પડી રહ્યો છે।
Sri Lankaમાં પણ પરિસ્થિતિ નાજુક છે। અહીં ઈંધણ બચાવવા માટે દર બુધવારે સરકારી રજા જાહેર કરવામાં આવી છે, જેથી રસ્તાઓ પર વાહનોની સંખ્યા ઘટે અને વીજળીની બચત થાય। સાથે જ ખાનગી વાહનો માટે પેટ્રોલ રેશનિંગ શરૂ કરવામાં આવ્યું છે, જેથી નક્કી મર્યાદા કરતાં વધુ ઈંધણ ખરીદી શકાય નહીં। આ પગલાંઓથી સામાન્ય જીવન પર મોટી અસર પડી છે।
Philippinesમાં પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બની ગઈ છે। દેશ તેની ઊર્જાની જરૂરિયાત માટે મોટા પ્રમાણમાં આયાત પર નિર્ભર છે, જેના કારણે સરકારે રાષ્ટ્રીય ઊર્જા ઇમરજન્સી જાહેર કરી છે। કાચા તેલના વધતા ભાવ અને સપ્લાયમાં વિક્ષેપને કારણે પેટ્રોલ અને ગેસ બંનેની અછત ઊભી થઈ છે, જેનાથી વીજ ઉત્પાદન પર પણ અસર પડી રહી છે।
Myanmarએ ઈંધણ બચાવવા માટે રસ્તાઓ પર વાહનોની અવરજવર મર્યાદિત કરી છે અને ઑડ-ઈવન નિયમ લાગુ કર્યો છે। જ્યારે Bangladeshમાં મોટા પાયે વીજળી કપાત કરવામાં આવી રહી છે અને સ્કૂલના સમયપત્રકમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે, જેથી ઊર્જાનો વપરાશ ઓછો કરી શકાય।
Vietnamમાં પેટ્રોલના ભાવમાં ભારે વધારો થતા અનાવશ્યક મુસાફરી પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે। કંપનીઓને વર્ક ફ્રોમ હોમ અપનાવવા પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે। સરકાર હાલમાં તેવા ક્ષેત્રોને પ્રાથમિકતા આપી રહી છે, જે દેશની અર્થવ્યવસ્થા માટે જરૂરી છે, જ્યારે અન્ય ક્ષેત્રોમાં ઊર્જાની સપ્લાય મર્યાદિત કરવામાં આવી રહી છે।
વિશેષજ્ઞો આ સમગ્ર પરિસ્થિતિને ‘એનર્જી લોકડાઉન’ તરીકે ઓળખાવી રહ્યા છે। આ કોઈ આરોગ્ય સંબંધિત લોકડાઉન નથી, પરંતુ ઊર્જા સંસાધનોની અછતને કારણે લાગુ કરવામાં આવતા પ્રતિબંધો છે। તેમાં સરકારોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ તેલ, ગેસ અને વીજળીના વપરાશને ઓછું કરવાનો હોય છે। હાલની પરિસ્થિતિને જોતા Germany અને South Africa જેવા દેશો પણ સતર્ક થઈ રહ્યા છે અને ઊર્જા બચત માટે પગલાં લઈ રહ્યા છે।
