ભારત-EU FTA એ પાકિસ્તાનની ચિંતા વધારી, યુરોપિયન બજારોમાં નિકાસ ઘટી શકે છે તેવી આશંકા
ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન (EU) વચ્ચેના મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) એ પાકિસ્તાનના તણાવમાં વધારો કર્યો છે. પાકિસ્તાનને ડર છે કે આ કરાર યુરોપિયન બજારોમાં તેની નિકાસને અસર કરી શકે છે અને ભારતને મળતી ટેરિફ-ફ્રી ઍક્સેસ તેની સ્પર્ધાત્મક સ્થિતિને નબળી પાડશે.
પાકિસ્તાની નિકાસકારો અને વિશ્લેષકોએ પહેલાથી જ ચેતવણી આપી છે કે ભારત-EU FTA તેના બીજા સૌથી મોટા નિકાસ બજારમાં પાકિસ્તાનની પકડ નબળી પાડી શકે છે. યુરોપિયન બજારોમાં ભારતીય ઉત્પાદનો માટે મોટા પાયે ડ્યુટી-ફ્રી ઍક્સેસ કિંમતો ઘટાડશે, માંગમાં વધારો કરશે અને પાકિસ્તાની ઉત્પાદનોની નફાકારકતા પર સીધી અસર કરશે. પાકિસ્તાન હાલમાં ભારત અને EU વચ્ચેના આ નવા મુક્ત વેપાર કરારની સંભવિત અસરની સમીક્ષા કરી રહ્યું છે.
પાકિસ્તાન શા માટે ચિંતિત છે?
PTI ના અહેવાલ મુજબ, પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા તાહિર અંદ્રાબીએ સાપ્તાહિક પ્રેસ બ્રીફિંગમાં જણાવ્યું હતું કે ઇસ્લામાબાદ કરારથી વાકેફ છે અને EU સાથેના તેના વેપાર સંબંધો માટે પ્રતિબદ્ધ છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે પાકિસ્તાન અને યુરોપિયન યુનિયનના સંબંધો લાંબા સમયથી મૈત્રીપૂર્ણ અને પરસ્પર લાભ પર આધારિત છે.
તેમણે એમ પણ કહ્યું કે EU ની જનરલાઇઝ્ડ સ્કીમ ઓફ પ્રેફરન્સ પ્લસ (GSP+) પાકિસ્તાન માટે જીત-જીત મોડેલ સાબિત થયું છે. GSP+ હેઠળ, લગભગ 78 ટકા પાકિસ્તાની ઉત્પાદનોને 27 EU દેશોમાં ડ્યુટી-ફ્રી એક્સેસ મળે છે. પાકિસ્તાન જાન્યુઆરી 2014 થી આ દરજ્જો ધરાવે છે, જેનાથી તેની નિકાસમાં, ખાસ કરીને કાપડ ક્ષેત્રમાં નોંધપાત્ર ફાયદો થયો છે.
GSP+ ધમકી આપે છે
પાકિસ્તાનની ચિંતા એ છે કે FTA હેઠળ ભારતને તાત્કાલિક ડ્યુટી-ફ્રી એક્સેસ આપવામાં આવવાથી GSP+ હેઠળ પાકિસ્તાનના ટેરિફ લાભોમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થઈ શકે છે. આની કાપડ અને તૈયાર વસ્ત્રોના ક્ષેત્રો પર સૌથી વધુ અસર થવાની ધારણા છે, જ્યાં બંને દેશો યુરોપિયન બજારમાં સીધા સ્પર્ધકો છે.
નિષ્ણાતોનો અભિપ્રાય
ઓલ પાકિસ્તાન ટેક્સટાઇલ મિલ્સ એસોસિએશન (APTMA) ના અધ્યક્ષ કામરાન અરશદે પાકિસ્તાની અખબાર ડોનને જણાવ્યું હતું કે 27 EU સભ્ય દેશો પાકિસ્તાનની કુલ નિકાસના આશરે $8.8 બિલિયન અથવા 27.2 ટકા ખરીદી કરે છે. વધુમાં, પાકિસ્તાનના કુલ કાપડ શિપમેન્ટના આશરે $7 બિલિયન અથવા 39 ટકા યુરોપિયન બજારોમાં જાય છે.
તેમનો દલીલ છે કે કાપડ અને વસ્ત્રોની 100 ટકા ટેરિફ લાઇન સુધી ભારતની ડ્યુટી-ફ્રી ઍક્સેસ યુરોપિયન બજારોમાં સ્પર્ધાને વધુ તીવ્ર બનાવશે. દરમિયાન, ટોપલાઇન સિક્યોરિટીઝના સંશોધન વડા શંકર તલરેજાના જણાવ્યા અનુસાર, FTA ના અમલીકરણથી પાકિસ્તાનના વર્તમાન વેપાર લાભો ઘટાડી શકાય છે, જેના કારણે ખર્ચમાં વધારો થઈ શકે છે અને સ્થાનિક ઉદ્યોગો માટે માર્જિન પર દબાણ આવી શકે છે.
