CBSE: 2026-27 થી નવી ભાષા વ્યવસ્થા, અંગ્રેજી ‘વિદેશી ભાષા’ શ્રેણીમાં હશે
દેશભરની CBSE શાળાઓમાં અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓ માટે એક મહત્વપૂર્ણ પરિવર્તન આવ્યું છે. 2026-27 સત્રથી ધોરણ 6 માં નવી ભાષા નીતિ લાગુ કરવામાં આવશે, જેનાથી વિદ્યાર્થીઓ માટે ત્રણ ભાષાઓનો અભ્યાસ ફરજિયાત બનશે. આ નિર્ણય રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ 2020 અને શાળા શિક્ષણ માટે રાષ્ટ્રીય અભ્યાસક્રમ માળખા 2023 ની ભલામણો અનુસાર લેવામાં આવ્યો છે.
નવી સિસ્ટમ શું છે?
નવી નીતિ અનુસાર:
• ધોરણ 6 થી ત્રણ ભાષાઓ ફરજિયાત રહેશે
• આમાં ઓછામાં ઓછી બે ભારતીય ભાષાઓનો સમાવેશ થશે
• અંગ્રેજીને વિદેશી ભાષા તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવશે
જો કોઈ શાળા ફ્રેન્ચ, જર્મન અથવા અન્ય વિદેશી ભાષાઓ શીખવે છે, તો પણ બે ભારતીય ભાષાઓ શીખવવી ફરજિયાત રહેશે.
વિદ્યાર્થીઓ માટે શું બદલાશે?
હવે સુધી, મોટાભાગની શાળાઓમાં ફક્ત બે ભાષાઓ ફરજિયાત હતી. નવી સિસ્ટમને અનુસરીને:
• વિદ્યાર્થીઓએ વધારાની ભાષા શીખવી પડશે
• અભ્યાસનો વ્યાપ વધશે
• બહુભાષી ક્ષમતાનો વિકાસ થશે
CBSE માને છે કે આનાથી બાળકોની જ્ઞાનાત્મક ક્ષમતાઓ અને સાંસ્કૃતિક સમજણમાં સુધારો થશે.
ત્રીજી ભાષા ધોરણ 10 સુધી ચાલુ રહી શકે છે
રાષ્ટ્રીય અભ્યાસક્રમ માળખામાં ભલામણ કરવામાં આવી છે કે ત્રણેય ભાષાઓનો અભ્યાસ ધોરણ 9 અને ધોરણ 10 સુધી ચાલુ રાખવામાં આવે.
સૂત્રો અનુસાર, ધોરણ 10 ની બોર્ડ પરીક્ષામાં ત્રીજી ભાષાનો સમાવેશ ભવિષ્યમાં પણ વિચારી શકાય છે. આ ફેરફાર 2031 થી બોર્ડ પરીક્ષા પેટર્નમાં પ્રતિબિંબિત થવાની સંભાવના છે, જોકે આ અંગે અંતિમ નિર્ણય હજુ બાકી છે.
નવો અભ્યાસક્રમ અને નવા પુસ્તકો
CBSE આ ફેરફાર સાથે એક નવો અભ્યાસક્રમ અને નવા પુસ્તકો તૈયાર કરશે.
2026-27 સત્રમાં, ધોરણ 6 માં ત્રીજી ભાષાનું શિક્ષણ નવ ભારતીય ભાષાઓમાં શરૂ કરવાની યોજના છે. આમાં તમિલ, તેલુગુ, મલયાલમ, કન્નડ, ગુજરાતી અને બંગાળી જેવી ભાષાઓનો સમાવેશ થશે.
ભાષા શીખવાના તબક્કાઓ તબક્કાવાર રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવશે, જેથી વિદ્યાર્થીઓ વાંચન, લેખન અને બોલવામાં સંતુલિત નિપુણતા પ્રાપ્ત કરી શકે.
વધારાનો સમય શા માટે આપવામાં આવી રહ્યો છે?
નવા માળખામાં, ધોરણ 6 થી 8 ને “મધ્યમ તબક્કો” ગણવામાં આવે છે.
CBSE દલીલ કરે છે કે ઘણા વિદ્યાર્થીઓ માટે ત્રીજી ભાષા સંપૂર્ણપણે નવી હોઈ શકે છે. તેથી,:
• મૂળભૂત સમજ વિકસાવવા માટે પૂરતો સમય
• બોલવાનો અને લખવાનો અભ્યાસ કરો
• સાંસ્કૃતિક સંદર્ભમાં શીખવું
આ બધા પાસાઓ પર ભાર મૂકવામાં આવશે.
ભાષાને સંસ્કૃતિ અને ઓળખ સાથે જોડવી
અભ્યાસક્રમ માળખા મુજબ, ભાષા માત્ર એક વિષય નથી, પરંતુ સંસ્કૃતિ અને સમાજ સાથે જોડાવાનું માધ્યમ છે.
ભારતની ભાષાકીય વિવિધતા તેની સૌથી મોટી શક્તિઓમાંની એક છે. જ્યારે વિદ્યાર્થીઓ એક કરતાં વધુ ભારતીય ભાષાઓ શીખે છે, ત્યારે તેઓ વિવિધ પ્રદેશોની સંસ્કૃતિ, ઇતિહાસ અને પરંપરાઓને વધુ સારી રીતે સમજી શકશે.
આનાથી રાષ્ટ્રીય એકતા અને સાંસ્કૃતિક સંકલનને પ્રોત્સાહન મળવાની પણ અપેક્ષા છે.
સંભવિત પડકારો
જોકે, આ ફેરફાર કેટલાક પડકારો રજૂ કરી શકે છે:
• શાળાઓમાં લાયક ભાષા શિક્ષકોની ઉપલબ્ધતા
• વિદ્યાર્થીઓ પર વધારાનું શૈક્ષણિક દબાણ
• સમયપત્રક અને મૂલ્યાંકન પ્રણાલીમાં ફેરફાર
આ મુદ્દાઓને સંબોધવા માટે તબક્કાવાર અમલીકરણ યોજના વિકસાવવામાં આવી રહી છે.
