પાણી વધારે પડતું કે ઓછું હોવું જોખમી છે, યોગ્ય સંતુલન જાણો
જ્યારે શરીરને પૂરતું પાણી મળતું નથી, ત્યારે ડિહાઇડ્રેશન થાય છે. આ ફક્ત તરસની સમસ્યા નથી, પરંતુ આખા શરીરની કામગીરીને અસર કરી શકે છે. પાણીની અછતથી પેશાબ ઘેરો અને પીળો થઈ શકે છે, જે કિડની પર વધારાનો તાણ લાવે છે અને કિડનીમાં પથરીઓનું જોખમ વધારે છે. વધુમાં, પેશાબની નળીઓનો વિસ્તાર ચેપ પણ જોખમ વધારી શકે છે. લાંબા સમય સુધી પાણીનું સેવન સતત ઓછું કરવાથી ગંભીર કિડની રોગોનું જોખમ વધી શકે છે.
એટલું જ નહીં, હળવું ડિહાઇડ્રેશન પણ મગજના કાર્ય, એકાગ્રતા, મૂડ અને શારીરિક ઉર્જાને અસર કરી શકે છે. વૃદ્ધો અને સગર્ભા સ્ત્રીઓમાં આ સ્થિતિ વધુ ખતરનાક બની શકે છે, કારણ કે તેમના શરીરને સંતુલન જાળવવા માટે વધારાની કાળજીની જરૂર હોય છે.
લોકો ઘણીવાર ધારે છે કે દિવસભર ચા, કોફી અથવા જ્યુસ પીવું પૂરતું છે અને પાણી પીવાની જરૂર નથી. જો કે, આ સંપૂર્ણપણે સાચું નથી. ચા અને કોફી જેવા કેફીનયુક્ત પીણાંમાં હળવી મૂત્રવર્ધક પદાર્થ અસર હોઈ શકે છે, જેના કારણે શરીરમાં પાણી ઝડપથી ઓછું થઈ શકે છે. દરમિયાન, ઉચ્ચ ખાંડવાળા પીણાં શરીર પર વધારાનો તાણ લાવે છે અને લાંબા ગાળે અન્ય સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ તરફ દોરી શકે છે. તેથી, સાદા પાણીને સૌથી સલામત અને અસરકારક વિકલ્પ માનવામાં આવે છે.
એક સામાન્ય ભૂલ એ છે કે તરસ લાગે ત્યાં સુધી રાહ જોવી. જોકે, જ્યારે તમને તરસ લાગે છે, ત્યારે હળવું ડિહાઇડ્રેશન થઈ ગયું હોય છે. આનો અર્થ એ છે કે કિડની પહેલેથી જ વધુ પડતી મહેનત કરી રહી છે. તેથી, દિવસભર નિયમિતપણે થોડી માત્રામાં પાણી પીવું શ્રેષ્ઠ છે.
જોકે, એ ધ્યાનમાં રાખવું મહત્વપૂર્ણ છે કે વધુ પડતું પાણી પીવું પણ હાનિકારક હોઈ શકે છે. ટૂંકા ગાળામાં વધુ પડતી માત્રા (જેમ કે 3-4 લિટર કે તેથી વધુ) પીવાથી લોહીમાં સોડિયમનું સ્તર ઘટી શકે છે. આ સ્થિતિને હાયપોનેટ્રેમિયા કહેવામાં આવે છે. લક્ષણોમાં માથાનો દુખાવો, ચક્કર, મૂંઝવણ, ઉબકા અને ગંભીર કિસ્સાઓમાં, હુમલા અથવા બેહોશીનો સમાવેશ થઈ શકે છે. કિડની માત્ર ચોક્કસ હદ સુધી પાણીનું પ્રક્રિયા કરી શકે છે, તેથી સંતુલન જાળવવું જરૂરી છે.
પાણીની યોગ્ય માત્રાનું મૂલ્યાંકન કરવાની એક સરળ રીત એ છે કે પેશાબના રંગ પર ધ્યાન આપવું. આછો પીળો રંગ સામાન્ય હાઇડ્રેશન સૂચવે છે, ઘેરો પીળો ડિહાઇડ્રેશન સૂચવે છે, જ્યારે સંપૂર્ણપણે પારદર્શક અથવા પાણીયુક્ત રંગ ક્યારેક ઓવરહાઇડ્રેશન સૂચવી શકે છે.
સામાન્ય રીતે, સ્ત્રીઓને દરરોજ આશરે 2.2 લિટર પ્રવાહીની જરૂર પડે છે, અને પુરુષોને લગભગ 3 લિટર. જોકે, આ માત્રા હવામાન, શારીરિક પ્રવૃત્તિ, ઉંમર અને આરોગ્યની સ્થિતિના આધારે બદલાઈ શકે છે.
કિડની રોગ, હૃદય રોગ, ડાયાબિટીસ, ગર્ભાવસ્થા અથવા વૃદ્ધાવસ્થા જેવી પરિસ્થિતિઓમાં, ડૉક્ટરની સલાહ લઈને પાણીનું સેવન નક્કી કરવું જોઈએ. આ પરિસ્થિતિઓમાં, ખૂબ વધારે અથવા ખૂબ ઓછું પાણી ગંભીર સમસ્યાઓનું કારણ બની શકે છે.
