ચોખા નિકાસ સમાચાર: ભારતમાંથી પુરવઠો વધવાને કારણે થાઇલેન્ડ અને વિયેતનામ પર દબાણ
સરકાર દ્વારા ચોખાની નિકાસ પરના પ્રતિબંધો હટાવ્યા બાદ, વિશ્વભરના દેશોમાં ભારતની ચોખાની નિકાસમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે. 2025 માં, ભારતની ચોખાની નિકાસ 19.4 ટકા વધીને બીજા ક્રમના ઉચ્ચતમ સ્તરે પહોંચી ગઈ છે.
વિશ્વના સૌથી મોટા ચોખા નિકાસકાર ભારત તરફથી વધેલા પુરવઠાએ થાઇલેન્ડ અને વિયેતનામ જેવા મુખ્ય હરીફોના શિપમેન્ટ પર દબાણ બનાવ્યું છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભારતની મજબૂત હાજરીએ એશિયન ચોખાના બજારને બદલી નાખ્યું છે.
ચોખાની નિકાસ પર પ્રતિબંધ શા માટે લાદવામાં આવ્યો?
ભારતમાંથી નિકાસમાં વધારા બાદ, એશિયન બજારોમાં ચોખાના ભાવ એક દાયકાના સૌથી નીચા સ્તરે આવી ગયા છે. આ અસર આફ્રિકા સહિતના પ્રદેશોમાં અનુભવાઈ છે, જ્યાં ગ્રાહકોની આવક પ્રમાણમાં ઓછી છે અને ચોખા મુખ્ય ખોરાક છે.
ખરેખર, કેન્દ્ર સરકારે સ્થાનિક બજારમાં પૂરતો પુરવઠો જાળવવા અને કિંમતોને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે બિન-બાસમતી સફેદ ચોખાના નિકાસ પર પ્રતિબંધ લાદ્યો હતો. જો કે, ભારે ચોમાસાના વરસાદને કારણે રેકોર્ડ ઉત્પાદન થયું, જેના કારણે પુરવઠાની સ્થિતિ મજબૂત બની.
ત્યારબાદ સરકારે 2022 અને 2023 માટે લાદવામાં આવેલા નિકાસ પ્રતિબંધોને તબક્કાવાર રીતે દૂર કરવાનું શરૂ કર્યું, અને માર્ચમાં છેલ્લો પ્રતિબંધ ઉઠાવી લેવામાં આવ્યો. આના કારણે ભારતમાંથી ચોખાના શિપમેન્ટમાં વધારો થયો.
2025 માં ચોખાની નિકાસ રેકોર્ડ નજીક
સરકારી માહિતી અનુસાર, ભારતની ચોખાની નિકાસ 2025 માં વધીને 21.55 મિલિયન મેટ્રિક ટન થવાનો અંદાજ છે, જે 2024 માં 18.05 મિલિયન મેટ્રિક ટન હતી. આ આંકડો 2022 માં પ્રાપ્ત થયેલા 22.3 મિલિયન ટનના રેકોર્ડની ખૂબ નજીક છે.
આ સમયગાળા દરમિયાન,
- બિન-બાસમતી ચોખાની નિકાસ 25 ટકા વધીને 15.15 મિલિયન ટન થઈ.
- બાસમતી ચોખાની નિકાસ 8 ટકા વધીને રેકોર્ડ 6.4 મિલિયન ટન થઈ.
કયા દેશોમાં ભારતીય ચોખાની માંગમાં વધારો જોવા મળ્યો?
બિન-બાસમતી ચોખાની નિકાસમાં તીવ્ર વધારો થયો છે, ખાસ કરીને બાંગ્લાદેશ, બેનિન, કેમરૂન, આઇવરી કોસ્ટ અને જીબુટી જેવા દેશોમાં. પ્રીમિયમ બાસમતી ચોખાની માંગ પણ મજબૂત રહી.
રોઇટર્સ દ્વારા ટાંકવામાં આવેલા એક સરકારી અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે ઈરાન, સંયુક્ત આરબ અમીરાત અને બ્રિટને આ વર્ષે ભારતીય બાસમતી ચોખાની ખરીદીમાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો છે.
ભારતની સ્થિતિ એટલી મજબૂત છે કે તે સામાન્ય રીતે ત્રણ મુખ્ય નિકાસકારો – થાઇલેન્ડ, વિયેતનામ અને પાકિસ્તાનની સંયુક્ત નિકાસ કરતાં વધુ ચોખાની નિકાસ કરે છે.
