ભારત-EU મુક્ત વેપાર કરાર: 24 માંથી 20 પ્રકરણો પર સંમતિ, નિકાસ બમણી થવાની અપેક્ષા
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સાથેના વેપાર કરારને લગતી અનિશ્ચિતતા વચ્ચે, ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન (EU) વચ્ચે લાંબા સમયથી વાટાઘાટો કરાયેલ મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) હવે અંતિમ સ્વરૂપ આપવાની ખૂબ નજીક છે. એવી અપેક્ષા છે કે આ ઐતિહાસિક કરાર 27 ડિસેમ્બરે ઔપચારિક રીતે હસ્તાક્ષર કરવામાં આવશે.
વાણિજ્ય સચિવ રાજેશ અગ્રવાલે ગુરુવારે જણાવ્યું હતું કે ભારત અને EU 24 માંથી 20 પ્રકરણો પર સંમત થયા છે. બંને પક્ષો આ મહિનાના અંતમાં EU ના ટોચના નેતૃત્વ ભારતની મુલાકાત લે તે પહેલાં આ કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપવાનું લક્ષ્ય રાખે છે.
ટોચના EU નેતાઓ પ્રજાસત્તાક દિવસ પર ભારતની મુલાકાત લેશે
વિદેશ મંત્રાલયે ગુરુવારે જાહેરાત કરી હતી કે યુરોપિયન કાઉન્સિલના પ્રમુખ એન્ટોનિયો લુઇસ સાન્તોસ દા કોસ્ટા અને યુરોપિયન કમિશનના પ્રમુખ ઉર્સુલા વોન ડેર લેયેન 77મા પ્રજાસત્તાક દિવસની ઉજવણીમાં મુખ્ય મહેમાનો હશે. બંને નેતાઓ 27 જાન્યુઆરીએ 16મા ભારત-EU સમિટની સહ-અધ્યક્ષતા પણ કરશે.
નિકાસકારો માને છે કે ભારત અને 27 સભ્યોના યુરોપિયન યુનિયન વચ્ચે મુક્ત વેપાર કરારના અમલીકરણથી કાપડ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, રસાયણો, એન્જિનિયરિંગ માલ અને રત્નો અને ઝવેરાત જેવા ક્ષેત્રોને નોંધપાત્ર ફાયદો થશે.
નિકાસ બમણી થવાની અપેક્ષા
ઉદ્યોગનો અંદાજ છે કે FTA હેઠળ ટેરિફ ઘટાડા અથવા નાબૂદી પછી આગામી ત્રણ વર્ષમાં EU માં ભારતની નિકાસ બમણી થઈ શકે છે. આ કરાર ભારતીય નિકાસકારોને વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતાઓ વચ્ચે સ્થિર અને વિશ્વસનીય વેપાર માળખું પ્રદાન કરશે.
ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન આ કરાર માટે લાંબા સમય સુધી રાહ જોઈ રહ્યા છે. FTA પર વાટાઘાટો સૌપ્રથમ 2007 માં શરૂ થઈ હતી, પરંતુ ભૂ-રાજકીય પરિસ્થિતિઓને કારણે 2013 માં અટકી ગઈ હતી. ત્યારબાદ, બંને પક્ષોએ જૂન 2022 માં વાટાઘાટો ફરી શરૂ કરી, જે હવે નિર્ણાયક તબક્કામાં પહોંચી ગઈ છે.
ભારતનો અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો વેપાર કરાર
વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ પ્રધાન પીયૂષ ગોયલે આ પ્રસ્તાવિત FTA ને ભારતનો અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો વેપાર કરાર ગણાવ્યો છે. તેમણે કહ્યું, “મેં અત્યાર સુધી સાત વેપાર કરારો પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે, બધા વિકસિત અર્થતંત્રો સાથે. ભારત-EU FTA તે બધા કરતા મોટો અને વધુ ઐતિહાસિક હશે.”
આ કરારથી ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન વચ્ચે વેપાર અને રોકાણ બંનેમાં નોંધપાત્ર વધારો થવાની અપેક્ષા છે.
ભારત-EU કરાર વ્યૂહાત્મક રીતે પણ મહત્વપૂર્ણ છે.
ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન એક્સપોર્ટ ઓર્ગેનાઇઝેશન્સ (FIEO) એ જણાવ્યું હતું કે યુએસ ટેરિફ વધારો ભારતીય નિકાસના ઘણા ક્ષેત્રોને અસર કરી રહ્યો છે, જે નિકાસ બજારો અને વેપાર વ્યૂહરચનામાં વૈવિધ્યકરણની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકે છે.
FIEO ના મતે, ભારત અને EU વચ્ચે એક વ્યાપક મુક્ત વેપાર કરાર માત્ર વર્તમાન પરિસ્થિતિઓમાં સમયસર નિર્ણય નથી, પરંતુ ભારતની લાંબા ગાળાની વેપાર વ્યૂહરચના માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે.
