ઇલેક્ટ્રોનિક્સ નિકાસમાં તેજી: ભારત વૈશ્વિક ઉત્પાદન કેન્દ્ર બન્યું
ચીન લાંબા સમયથી ઇલેક્ટ્રોનિક્સ નિકાસ પર પ્રભુત્વ ધરાવે છે, પરંતુ ભારત હવે તેને સીધો પડકાર આપી રહ્યું હોય તેવું લાગે છે. કેન્દ્રીય મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે જણાવ્યું છે કે ભારતની ઇલેક્ટ્રોનિક્સ નિકાસ 2025 માં ₹4 લાખ કરોડને વટાવી જશે. તેમણે આશા વ્યક્ત કરી કે આગામી વર્ષોમાં આ વૃદ્ધિ ઝડપી બનશે.
અશ્વિની વૈષ્ણવના મતે, 2026 માં ચાર સેમિકન્ડક્ટર પ્લાન્ટ દ્વારા વ્યાપારી ઉત્પાદન શરૂ થયા પછી ઇલેક્ટ્રોનિક્સ નિકાસમાં વધારાનો વધારો થશે. આનાથી માત્ર ઉત્પાદનમાં વધારો થશે નહીં પરંતુ રોજગાર અને વિદેશી હૂંડિયામણની કમાણી પણ થશે.
ઉત્પાદન અને નિકાસમાં મજબૂત વૃદ્ધિ
સત્તાવાર માહિતી અનુસાર, 2024-25 નાણાકીય વર્ષમાં ભારતનું કુલ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદન આશરે ₹11.3 લાખ કરોડ સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે, જ્યારે તે જ સમયગાળા દરમિયાન ઇલેક્ટ્રોનિક્સ નિકાસ આશરે ₹3.3 લાખ કરોડ હતી.
કેન્દ્રીય મંત્રીએ એક સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં જણાવ્યું હતું કે 2025 માં નિકાસ ₹4 લાખ કરોડને વટાવી ગઈ હતી, અને 2026 માં સેમિકન્ડક્ટર પ્લાન્ટ શરૂ થતાં આ વૃદ્ધિ ચાલુ રહેવાની ધારણા છે.
મોબાઇલ ક્ષેત્ર વૃદ્ધિને આગળ ધપાવે છે
ભારતના ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં મોબાઇલ ફોન ઉદ્યોગ સૌથી મોટો ફાળો આપનાર તરીકે ઉભરી આવ્યો છે. ઉદ્યોગના અંદાજ મુજબ, આ ક્ષેત્ર 2.5 મિલિયનથી વધુ લોકોને રોજગારી આપે છે.
મંત્રી દ્વારા શેર કરાયેલા અહેવાલ મુજબ, ભારતમાંથી આઇફોન નિકાસ 2025 માં ₹2.03 લાખ કરોડ સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે. આ આંકડો 2024 માં નોંધાયેલી એપલની ₹1.1 લાખ કરોડની નિકાસ કરતાં લગભગ બમણો છે.
મોબાઇલ ઉત્પાદનમાં વધુ વધારો થશે
મોબાઇલ ઉત્પાદકોના સંગઠન, ઇન્ડિયા સેલ્યુલર એન્ડ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ એસોસિએશન (ICEA) નો અંદાજ છે કે 2025-26 નાણાકીય વર્ષના અંત સુધીમાં ભારતમાં મોબાઇલ ફોનનું ઉત્પાદન $75 બિલિયન (આશરે ₹6.76 લાખ કરોડ) સુધી પહોંચી શકે છે.
આમાંથી, નિકાસ આશરે $30 બિલિયન (આશરે રૂ. 2.7 લાખ કરોડ) ની રહેવાની ધારણા છે. અગાઉ, 2024-25 નાણાકીય વર્ષમાં, ભારતે 5.5 લાખ કરોડ રૂપિયાના મોબાઇલ ફોનનું ઉત્પાદન કર્યું હતું, અને નિકાસ લગભગ 2 લાખ કરોડ રૂપિયા હોવાનો અંદાજ હતો.
ભારતમાં એપલનો મોટો દાવ
માર્કેટ રિસર્ચ ફર્મ કાઉન્ટરપોઇન્ટના સહ-સ્થાપક નીલ શાહ કહે છે કે ચીન પર યુએસ ટેરિફ લાદ્યા બાદ એપલે ભારતમાં તેના ઉત્પાદનનો ઝડપથી વિસ્તાર કર્યો છે. આના કારણે ભારતમાંથી રેકોર્ડ આઇફોન નિકાસ થઈ છે, જે એપલને દેશના ઉત્પાદન વિકાસનું મુખ્ય ઉદાહરણ બનાવે છે.
તેમના મતે, ભારતમાં મોબાઇલ ફોનનું ઉત્પાદન આશરે 300 મિલિયન યુનિટ સુધી પહોંચી શકે છે, અને 2025 માં અહીં ઉત્પાદિત દરેક ચાર સ્માર્ટફોનમાંથી એક નિકાસ કરવામાં આવશે.
એપલ સ્થાનિક બજારમાં પણ મજબૂત પકડ ધરાવે છે
ઇન્ટરનેશનલ ડેટા કોર્પોરેશન (IDC) ના 2025 ના ત્રીજા ક્વાર્ટરના અહેવાલ મુજબ, એપલે આ સમયગાળા દરમિયાન સ્થાનિક બજારમાં 5 મિલિયન આઇફોનનું સૌથી વધુ શિપમેન્ટ રેકોર્ડ કર્યું છે.
જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટરમાં પ્રીમિયમ અને સુપર-પ્રીમિયમ સેગમેન્ટમાં એપલની મજબૂત હાજરીએ ભારતના સ્માર્ટફોન બજારના વિકાસને નવી દિશા આપી છે.
