સર્વાઇકલ કેન્સર અટકાવવા માટે મોટી પહેલ, સરકાર મફત HPV રસીકરણ શરૂ કરશે
મહિલાઓના સ્વાસ્થ્ય અને સલામતીને મજબૂત બનાવવા માટે, કેન્દ્ર સરકાર એક મોટી રાષ્ટ્રવ્યાપી રસીકરણ ઝુંબેશ શરૂ કરી રહી છે. આ પહેલ હેઠળ, 14 વર્ષ અને તેથી વધુ ઉંમરની છોકરીઓને HPV (હ્યુમન પેપિલોમાવાયરસ) રસી મફતમાં આપવામાં આવશે. આનો ઉદ્દેશ્ય સર્વાઇકલ કેન્સરના વધતા જતા બનાવોને રોકવાનો છે. એવો અંદાજ છે કે ભારતમાં દર વર્ષે આશરે 11.5 મિલિયન છોકરીઓ 14 વર્ષની ઉંમરે પહોંચે છે, જેમને આ અભિયાનનો લાભ મળી શકે છે.
ભારતમાં સર્વાઇકલ કેન્સરની સ્થિતિ
ભારતમાં સર્વાઇકલ કેન્સર એ સ્ત્રીઓમાં બીજા ક્રમનું સૌથી સામાન્ય કેન્સર છે. વૈશ્વિક ઘટનાઓમાં ભારતનો હિસ્સો આશરે 25 ટકા છે. દર વર્ષે, દેશમાં આશરે 80,000 નવા કેસ નોંધાય છે, અને 42,000 થી વધુ સ્ત્રીઓ આ રોગથી મૃત્યુ પામે છે. આંકડા દર્શાવે છે કે લગભગ દર થોડી મિનિટે, એક મહિલા આ કેન્સરથી મૃત્યુ પામે છે.
નિષ્ણાતો માને છે કે વ્યાપક HPV રસીકરણ અટકાવી શકાય તેવા કેન્સરથી થતા મૃત્યુને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડી શકે છે.
HPV શું છે અને તે કેવી રીતે જોખમ ઊભું કરે છે?
હ્યુમન પેપિલોમાવાયરસ (HPV) એક સામાન્ય વાયરલ ચેપ છે જે મુખ્યત્વે ત્વચા-થી-ત્વચાના સંપર્ક દ્વારા ફેલાય છે. પ્રારંભિક તબક્કામાં, તે ઘણીવાર કોઈ સ્પષ્ટ લક્ષણોનું કારણ નથી. જો કે, જો શરીરમાં લાંબા સમય સુધી ઉચ્ચ-જોખમવાળા HPV સ્ટ્રેનનો ચેપ ચાલુ રહે, તો તે ધીમે ધીમે સર્વાઇકલ કેન્સરમાં પ્રગતિ કરી શકે છે.
વૈજ્ઞાનિક પુરાવા સૂચવે છે કે સતત HPV ચેપ સર્વાઇકલ કેન્સરના લગભગ તમામ કેસ માટે જવાબદાર છે. ખાસ કરીને HPV પ્રકાર 16 અને 18 ને ઉચ્ચ-જોખમ માનવામાં આવે છે, જે ભારતમાં 80 ટકાથી વધુ કેસ માટે જવાબદાર છે.
રાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમમાં કઈ રસીનો સમાવેશ થાય છે?
રાષ્ટ્રીય રસીકરણ કાર્યક્રમમાં ક્વાડ્રિવેલેન્ટ HPV રસીનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ રસી HPV પ્રકાર 16 અને 18 સામે રક્ષણ પૂરું પાડે છે, જે મોટાભાગના સર્વાઇકલ કેન્સરના કેસો માટે જવાબદાર છે. તે પ્રકાર 6 અને 11 સામે પણ રક્ષણ આપે છે, જે સામાન્ય રીતે જનનાંગ મસાઓનું કારણ બને છે.
ડોકટરોના મતે, આ રસી માત્ર સર્વાઇકલ કેન્સર જ નહીં પરંતુ ગુદા, યોનિ, વલ્વા, શિશ્ન અને ગળાના ચોક્કસ પ્રકારના કેન્સરનું જોખમ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. જો રસી વાયરસના સંપર્કમાં આવતા પહેલા આપવામાં આવે, તો તે સર્વાઇકલ કેન્સર અને તેનાથી સંબંધિત પૂર્વ-અસ્તિત્વમાં રહેલી પરિસ્થિતિઓ સામે લગભગ 90 થી 97 ટકા રક્ષણ પૂરું પાડે છે. સંશોધન સૂચવે છે કે રસીકરણ પછી ઓછામાં ઓછા 12 થી 15 વર્ષ સુધી મજબૂત રોગપ્રતિકારક શક્તિ રહે છે.
રસી કયા વય જૂથો માટે યોગ્ય છે?
કિશોરાવસ્થામાં આ રસી સૌથી અસરકારક માનવામાં આવે છે. તેથી, 9 થી 14 વર્ષની છોકરીઓ પ્રાથમિક લક્ષ્ય જૂથ છે.
- 15 થી 26 વર્ષની સ્ત્રીઓ માટે કેચ-અપ રસીકરણની ભલામણ કરવામાં આવે છે.
- 27 થી 45 વર્ષની વયના પુરુષો અને સ્ત્રીઓ ડૉક્ટરની સલાહ લીધા પછી રસી લઈ શકે છે.
- ચેપના ફેલાવાને રોકવા માટે 9 થી 14 વર્ષની વયના છોકરાઓને પણ સામેલ કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવે છે.
નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિ ધરાવતા લોકો, જેમ કે HIV સંક્રમિત વ્યક્તિઓ, રસીકરણ પહેલાં તબીબી સલાહ લેવી જોઈએ.
રસીની અસરકારકતા અને સલામતી
આંતરરાષ્ટ્રીય સંશોધન મુજબ, HPV રસી વિશ્વની સૌથી વધુ અભ્યાસ કરાયેલ રસીઓમાંની એક છે. તે HPV પ્રકારોને કારણે થતા સર્વાઇકલ કેન્સરને રોકવામાં 90 ટકાથી વધુ અસરકારક હોવાનું જાણવા મળ્યું છે.
આ ઝુંબેશ હેઠળ, રસીકરણ કેન્દ્રોને 24 કલાક કાર્યરત સરકારી આરોગ્ય સુવિધાઓ સાથે જોડવામાં આવશે જેથી કટોકટીની સ્થિતિમાં તાત્કાલિક તબીબી સહાય પૂરી પાડી શકાય. આ સલામતીના ધોરણોને મજબૂત બનાવશે અને માતાપિતાનો વિશ્વાસ વધશે.
