સોનાની ચમકમાં વધારો, વાર્ષિક વૃદ્ધિ ૧૨૫% થી વધુ
ભારતમાં ગોલ્ડ લોન સૌથી ઝડપથી વિકસતા ક્રેડિટ સેગમેન્ટ તરીકે ઉભરી રહી છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ના અહેવાલ મુજબ, નવેમ્બરના અંત સુધીમાં ગોલ્ડ લોનમાં વાર્ષિક ધોરણે આશરે 125 ટકાનો મજબૂત વૃદ્ધિદર નોંધાયો છે.
આ વધારાનું સૌથી મોટું કારણ તાજેતરના મહિનાઓમાં સોનાના ભાવમાં વધારો હોવાનું માનવામાં આવે છે. સોનાના ભાવમાં વધારો થતાં, ગીરવે મૂકેલા સોનાનું મૂલ્ય પણ વધે છે, જેના કારણે લોન લેનારાઓ વધુ લોનની રકમ મેળવી શકે છે. આ જ કારણ છે કે ટૂંકા ગાળાના ધિરાણની જરૂર હોય તેવા લોકોમાં ગોલ્ડ લોન વધુને વધુ લોકપ્રિય બની રહી છે.
ગોલ્ડ લોનની માંગ કેમ વધી રહી છે?
RBI ના ડેટા અનુસાર, છેલ્લા એક વર્ષમાં ગોલ્ડ લોન અન્ય તમામ રિટેલ લોન શ્રેણીઓને પાછળ છોડી ગઈ છે. બાકી ગોલ્ડ લોન નવેમ્બર 2023 માં આશરે ₹89,800 કરોડથી વધીને નવેમ્બર 2024 સુધીમાં ₹1.59 લાખ કરોડ થઈ ગઈ છે. નવેમ્બર 2025 સુધીમાં, આ આંકડો બમણાથી વધુ વધીને આશરે ₹3.5 લાખ કરોડ થઈ ગયો છે.
રસપ્રદ વાત એ છે કે, છેલ્લા છ મહિનામાં ગોલ્ડ લોનનો વાર્ષિક વૃદ્ધિ દર લગભગ બમણો થઈ ગયો છે. 2025 માં સોનાના ભાવમાં આશરે 64 ટકાનો વધારો થયો. આ સમયગાળા દરમિયાન, 24 કેરેટ સોનાના 10 ગ્રામનો ભાવ આશરે ₹1.35 લાખ સુધી પહોંચ્યો.
સોનાના ભાવમાં વધારો થતાં, તેનું પ્રતિ ગ્રામ મૂલ્ય પણ વધે છે, જેના કારણે લોકો ઓછી માત્રામાં સોનું ગીરવે મૂકીને મોટી લોન મેળવી શકે છે. આ ગોલ્ડ લોનની માંગમાં સતત વધારો તરફ દોરી રહ્યું છે.
ગોલ્ડ લોનમાં બેંકોનો હિસ્સો વધી રહ્યો છે
IIFL કેપિટલના ગોલ્ડ લોન બિઝનેસના વડા મનીષ મયંક કહે છે કે આ ઝડપી વૃદ્ધિ સ્થાનિક ગ્રાહકો અને નાના વ્યવસાયો દ્વારા લોન મેળવવાની રીતમાં માળખાકીય પરિવર્તનને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તેમના મતે, ગોલ્ડ લોન સરળતાથી ઉપલબ્ધ થાય છે કારણ કે તેમને ઓછા દસ્તાવેજોની જરૂર હોય છે અને ઝડપી પ્રક્રિયા થાય છે.
તેમણે સમજાવ્યું કે ગોલ્ડ લોન ટૂંકા ગાળાની કાર્યકારી મૂડીની જરૂરિયાતોને ઝડપથી પૂર્ણ કરે છે. કારણ કે તે સુરક્ષિત લોન છે, તેઓ અસુરક્ષિત વ્યક્તિગત લોનની તુલનામાં ઓછું જોખમ ધરાવે છે.
આ કારણોસર, બેંકો ગોલ્ડ લોન સેગમેન્ટમાં પણ તેમની પકડ મજબૂત કરી રહી છે અને NBFCs ને પાછળ છોડીને તેમનો બજાર હિસ્સો વધારી રહી છે. NBFCsનો કુલ ગોલ્ડ લોન પોર્ટફોલિયો લગભગ 3 લાખ કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચી ગયો હોવા છતાં, બજાર હિસ્સાની દ્રષ્ટિએ બેંકોએ આગેવાની લીધી છે. હાલમાં, ગોલ્ડ લોન માર્કેટમાં બેંકોનો હિસ્સો વધીને 50.35 ટકા થયો છે, જ્યારે બાકીનો હિસ્સો મુથૂટ ફાઇનાન્સ, મણપ્પુરમ ફાઇનાન્સ અને IIFL ફાઇનાન્સ જેવી કંપનીઓ પાસે છે.
