FTA of India-Russia : નિકાસમાં વધારો, સ્થાનિક ચલણના વેપારને વ્યવહારુ બનાવવા અને યુરેશિયન ઈકોનોમિક યુનિયન સાથે મુક્ત વેપાર કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવા જેવા પગલાં ભારત અને રશિયા વચ્ચેના વેપારને વેગ આપશે. આર્થિક સંશોધન સંસ્થા ગ્લોબલ ટ્રેડ રિસર્ચ ઇનિશિયેટિવ (GTRI) એ ગુરુવારે એક અહેવાલમાં જણાવ્યું હતું કે ભારતે વેપાર ખાધ વિશે ચિંતા ન કરવી જોઈએ કારણ કે તે રશિયા પાસેથી બજાર કિંમત કરતાં સસ્તા દરે ક્રૂડ પેટ્રોલિયમ તેલ મેળવી રહ્યું છે. આનાથી ભારતના એકંદર તેલ આયાત બિલમાં પણ ઘટાડો થઈ રહ્યો છે.
ફેબ્રુઆરી 2022માં યુક્રેન યુદ્ધ શરૂ થયું અને અમેરિકાએ રશિયા પર પ્રતિબંધો લગાવ્યા ત્યારથી ભારત અને રશિયા વચ્ચેના વેપાર સંબંધોમાં ઘણો બદલાવ આવ્યો છે. રશિયામાંથી આયાતમાં તીવ્ર વધારો થયો છે, પરિણામે વેપાર અસંતુલન થયું છે. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, નાણાકીય વર્ષ 2020-21 અને 2023-24માં નિકાસમાં 59 ટકાનો વધારો થયો છે, જ્યારે આયાત લગભગ 8,300 ટકા વધી છે. વ્યાપાર ખાધ યુદ્ધ પહેલા યુએસ $2.8 બિલિયનથી વધીને હાલમાં 2020-21માં US$57.2 બિલિયન થઈ ગઈ છે. તેણે કહ્યું કે આયાતમાં આ વધારો ભારત દ્વારા રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઈલની વ્યૂહાત્મક ખરીદી, અનુકૂળ વેપાર શરતોથી પ્રભાવિત અને પશ્ચિમી પ્રતિબંધો વચ્ચે રશિયાને નવા બજારો શોધવાની જરૂરિયાતને કારણે છે.
8-9 જુલાઈના રોજ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની રશિયાની મુલાકાત દરમિયાન ભારત અને રશિયાએ 2030 સુધીમાં $100 બિલિયનનું મહત્ત્વાકાંક્ષી દ્વિપક્ષીય વેપાર લક્ષ્ય નક્કી કર્યું છે. જીટીઆરઆઈના સ્થાપક અજય શ્રીવાસ્તવે જણાવ્યું હતું કે 2023-24માં વર્તમાન દ્વિપક્ષીય વેપાર $65.7 બિલિયન સાથે આ લક્ષ્ય હાંસલ કરી શકાય છે. 2023-24માં રશિયામાં ભારતની નિકાસ USD 4.3 બિલિયન હતી, જ્યારે ક્રૂડ ઓઇલ આધારિત આયાત 61.4 બિલિયન યુએસ ડોલર હતી. આયાતમાં કાચા તેલ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોનો હિસ્સો 88 ટકા હતો. ભારત રશિયામાં સ્માર્ટફોન, ઝીંગા, દવાઓ, માંસ, ટાઇલ્સ, કોફી, એરોપ્લેન અને હેલિકોપ્ટરના ભાગો, રસાયણો, કોમ્પ્યુટર અને ફળો સહિત વિવિધ ઉત્પાદનોની નિકાસ કરે છે.
