FII
ઓક્ટોબર 2024 માં શરૂ થયેલ વિદેશી રોકાણકારો દ્વારા વેચાણ હજુ પણ બંધ થયું નથી. છેલ્લા 5 મહિનાની વાત કરીએ તો, અત્યાર સુધીમાં વિદેશી રોકાણકારોએ ભારતીય બજારમાંથી લગભગ 37 અબજ ડોલર પાછા ખેંચી લીધા છે. જો આપણે ફક્ત ફેબ્રુઆરી 2025 ની વાત કરીએ, તો FII એ 34,574 કરોડ રૂપિયાના શેર વેચ્યા. આવી સ્થિતિમાં, એ પ્રશ્ન ઉભો થવો સ્વાભાવિક છે કે ભારતીય બજારમાંથી પૈસા ઉપાડ્યા પછી વિદેશી રોકાણકારો ક્યાં રોકાણ કરી રહ્યા છે?
વિદેશી રોકાણકારો ચીન તરફ વળી રહ્યા છે
હાલમાં, વિદેશી રોકાણકારોમાં એક ખૂબ જ લોકપ્રિય વાક્ય છે ‘ભારતમાં વેચો, ચીનમાં ખરીદો’. આ વાક્યને કારણે, એક તરફ, જ્યાં ભારતીય બજાર સતત ઘટી રહ્યું છે, ત્યાં બીજી તરફ, ચીનના બજારમાં વધારો જોવા મળ્યો છે. અહેવાલો અનુસાર, ઓક્ટોબર 2024 થી ભારતીય બજારની માર્કેટ કેપમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે, જ્યારે ચીનની માર્કેટ કેપમાં લગભગ $2 ટ્રિલિયનનો વધારો થયો છે. ચાલો હવે સમજીએ કે વિદેશી રોકાણકારો ચીનના શેરબજારમાં કેમ રોકાણ કરી રહ્યા છે.
ચીન મજબૂત વાપસી કરે છે
તાજેતરના મહિનાઓમાં ચીનના શેરબજારમાં જબરદસ્ત વાપસી થઈ છે, જેના કારણે રોકાણકારોનું આકર્ષણ વધ્યું છે. હોંગકોંગનો હેંગ સેંગ ઇન્ડેક્સ એક મહિનામાં 16 ટકા વધ્યો છે, જ્યારે ભારતનો નિફ્ટી 2 ટકાથી વધુ ઘટ્યો છે. ચીની કંપનીઓના નીચા મૂલ્યાંકન અને મજબૂત કમાણી વૃદ્ધિએ પણ રોકાણકારોને આકર્ષ્યા છે, ખાસ કરીને અલીબાબા અને લેનોવો જેવી કંપનીઓના પ્રદર્શને વિદેશી રોકાણકારોને ચીની બજારમાં આકર્ષવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી.
ચીનની નવી યોજનાઓ
ચીને તાજેતરમાં વિદેશી રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક કાર્ય યોજના શરૂ કરી છે, જેમાં ટેલિકોમ્યુનિકેશન અને બાયોટેકનોલોજી જેવા ક્ષેત્રોમાં રોકાણને સરળ બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. આ યોજના હેઠળ, સરકારે વિદેશી રોકાણ માટે બજારની પહોંચ વધારવા, નાણાકીય પ્રતિબંધો હળવા કરવા અને વાજબી વ્યવસાયિક વાતાવરણને પ્રોત્સાહન આપવાના પગલાંની જાહેરાત કરી છે. આનાથી રોકાણકારો ચીનમાં રોકાણ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત થઈ રહ્યા છે.
ભારતીય શેરબજારમાં સતત ઘટાડો
તાજેતરના મહિનાઓમાં ભારતીય શેરબજારમાં ભારે ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, જેના કારણે વિદેશી રોકાણકારોનો ભારતીય બજારમાં વિશ્વાસ ઓછો થયો છે. ઓક્ટોબર 2024 થી ભારતીય શેરબજારે એક ટ્રિલિયન ડોલરથી વધુની મૂડી ગુમાવી છે, જ્યારે ચીને આ જ સમયગાળામાં બે ટ્રિલિયન ડોલરનો વધારો નોંધાવ્યો છે. આ ઘટાડો અને અનિશ્ચિતતા રોકાણકારોને ભારતીય બજારથી દૂર કરી રહી છે.
ચીનનો બેલ્ટ એન્ડ રોડ પહેલ
ચીને તેના બેલ્ટ એન્ડ રોડ ઇનિશિયેટિવ (BRI) દ્વારા વૈશ્વિક આર્થિક પ્રભાવનો વિસ્તાર કર્યો છે, જેણે લગભગ 150 દેશોમાં માળખાગત રોકાણમાં $679 બિલિયનથી વધુ આકર્ષિત કર્યા છે. આ પહેલ રોકાણકારોને ચીન સાથેના આર્થિક સંબંધોને ગાઢ બનાવવા અને વૈશ્વિક પુરવઠા શૃંખલામાં તેની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા પર ધ્યાન આપવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે.
યુએસ બજાર મજબૂત છે
આ ઉપરાંત, યુએસ માર્કેટમાં મજબૂત આર્થિક વૃદ્ધિ અને વધતી જતી ટ્રેઝરી યીલ્ડે પણ વિદેશી રોકાણકારોને આકર્ષ્યા છે. આ સાથે, ડોલરમાં થયેલા વધારાએ પણ ભારત જેવા ઉભરતા બજારોમાંથી વિદેશી રોકાણકારોને દૂર કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. અમેરિકન બજારમાં સારા વળતરની અપેક્ષાએ રોકાણકારોને ભારતીય શેરબજાર કરતાં અમેરિકન બજારમાં રોકાણ કરવા પ્રેર્યા છે.
