Obesity: સ્થૂળતા અને શારીરિક નિષ્ક્રિયતા: વિશ્વ માટે ઉભરી રહેલી એક શાંત મહામારી
આજે દુનિયા સ્થૂળતા અને શારીરિક પ્રવૃત્તિના અભાવના ગંભીર પણ શાંત રોગચાળા સામે ઝઝૂમી રહી છે. તાજેતરના આંકડા અનુસાર, વિશ્વભરમાં આશરે 31 ટકા પુખ્ત વયના લોકો, અથવા આશરે 1.8 અબજ લોકો, જરૂરી શારીરિક પ્રવૃત્તિમાં જોડાઈ શકતા નથી. આ આંકડો ફક્ત એક સંખ્યા નથી, પરંતુ આવનારા વર્ષોમાં હૃદયરોગનો હુમલો, ડાયાબિટીસ અને કેન્સર જેવા ગંભીર રોગોના વધતા જોખમની ચેતવણી છે.
ચિંતાજનક વાત એ છે કે, 2010 થી 2022 દરમિયાન શારીરિક નિષ્ક્રિયતામાં આશરે 5 ટકાનો વધારો થયો છે. જો આ દર ચાલુ રહેશે, તો 2030 સુધીમાં આ આંકડો 35 ટકા સુધી પહોંચી શકે છે.
WHO ચેતવણી
વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઇઝેશન (WHO) અનુસાર, એક પુખ્ત વ્યક્તિએ દર અઠવાડિયે ઓછામાં ઓછા
150 મિનિટ મધ્યમ અથવા
75 મિનિટની જોરદાર શારીરિક પ્રવૃત્તિ
કરવી જોઈએ. જો કે, વિશ્વની મોટી વસ્તી આ લઘુત્તમ ધોરણથી પણ ઘણી ઓછી છે. આ હૃદય રોગ, સ્ટ્રોક, ટાઇપ 2 ડાયાબિટીસ, ડિમેન્શિયા અને સ્તન અને કોલોન કેન્સરની વધતી જતી ઘટનાઓ પર સીધી અસર કરી રહી છે.
ભારતમાં પણ પરિસ્થિતિ ચિંતાજનક છે.
ભારતમાં પણ પરિસ્થિતિ અત્યંત ગંભીર બની રહી છે. છેલ્લા બે દાયકામાં દેશમાં સ્થૂળતા ઝડપથી વધી છે, પરંતુ અત્યાર સુધી તેની એટલી ગંભીર ચર્ચા થઈ નથી. રાષ્ટ્રીય પરિવાર આરોગ્ય સર્વેક્ષણ-5 (NFHS-5) મુજબ, ભારતમાં ચારમાંથી એક પુખ્ત વ્યક્તિ મેદસ્વી અથવા વધુ વજનવાળા વર્ગમાં આવે છે.
રાજ્ય-દર-રાજ્ય વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે સ્થૂળતાનો દર કેટલાક સ્થળોએ 8 ટકા છે, જ્યારે અન્ય સ્થળોએ તે 50 ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે. આ સમસ્યા હવે ફક્ત શહેરો સુધી મર્યાદિત નથી – ગામડાઓમાં પુરુષો અને સ્ત્રીઓ પણ તેનાથી પ્રભાવિત છે.
ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ (ICMR) ના એક અભ્યાસ મુજબ, દેશમાં લાખો લોકો નીચેની સમસ્યાઓનો સામનો કરી રહ્યા છે:
- પેટની સ્થૂળતા,
- સામાન્ય સ્થૂળતા,
- ઉચ્ચ કોલેસ્ટ્રોલ.
બાળકોમાં વધતી સ્થૂળતા, ભવિષ્ય માટે ખતરો
ભારતમાં વધુ વજનવાળા અને મેદસ્વી લોકોની સંખ્યા છેલ્લા 15 વર્ષમાં બમણી થઈ ગઈ છે, અને છેલ્લા 30 વર્ષમાં ત્રણ ગણી થઈ ગઈ છે. સૌથી ચિંતાજનક આંકડા બાળકોની ચિંતા કરે છે – દેશમાં 14.4 મિલિયનથી વધુ બાળકો મેદસ્વી છે. આ ભવિષ્યમાં એક મોટી સ્વાસ્થ્ય કટોકટીનો સંકેત આપે છે.
નિષ્ણાતો શું કહે છે?
ડોકટરોના મતે, સ્થૂળતા ફક્ત વજન વધવાની સમસ્યા નથી. તે આના જોખમને વધારી દે છે:
- ડાયાબિટીસ
- હાઈ બ્લડ પ્રેશર
- હૃદય રોગ
- સ્લીપ એપનિયા
અને અનેક પ્રકારના કેન્સર. પેટની આસપાસ ચરબીનો સંચય ખાસ કરીને ખતરનાક માનવામાં આવે છે.
નિષ્ણાતો કહે છે કે બદલાતી જીવનશૈલી આ સમસ્યાનું સૌથી મોટું કારણ છે.
શહેરીકરણ, લાંબા સમય સુધી બેઠાડુ કામ, ઓછી શારીરિક પ્રવૃત્તિ અને પ્રોસેસ્ડ અને ફાસ્ટ ફૂડના વપરાશમાં વધારો થવાથી પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ છે.
