EPFO: સુપ્રીમ કોર્ટે EPFO પગાર મર્યાદા પર સરકારને ચાર મહિનાનો અલ્ટીમેટમ આપ્યો છે, જે 11 વર્ષથી પેન્ડિંગ છે.
જો તમે નોકરી કરતા હો, તો તમે કદાચ છેલ્લા દાયકામાં પગાર, ઘરભાડું અને દૈનિક જરૂરિયાતની ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં સતત વધારો જોયો હશે. પરંતુ છેલ્લા ૧૧ વર્ષથી એક વાત યથાવત રહી છે – કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ (EPFO) માટેની પગાર મર્યાદા. હવે, સુપ્રીમ કોર્ટે આ લાંબા સમયથી ચાલતી સિસ્ટમ પર કડક વલણ અપનાવ્યું છે અને કેન્દ્ર સરકારને કડક સૂચનાઓ આપી છે.
તાજેતરમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને સીધો પ્રશ્ન કર્યો હતો કે આટલી મોંઘવારી અને લઘુત્તમ વેતનમાં વધારા છતાં, EPFO ની પગાર મર્યાદા હજુ પણ ₹૧૫,૦૦૦ પર કેમ અટકી છે. કોર્ટે સરકારને આ મુદ્દા પર ગંભીરતાથી વિચાર કરવા અને આગામી ચાર મહિનામાં નક્કર નિર્ણય લેવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.
૧૧ વર્ષમાં ટોચમર્યાદા કેમ બદલાઈ નથી?
છેલ્લી વખત EPFO ની પગાર મર્યાદા ૨૦૧૪ માં બદલાઈ હતી. તે સમયે, તેને ₹૬,૫૦૦ થી વધારીને ₹૧૫,૦૦૦ કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ, ૨૦૨૫-૨૬ સુધી પહોંચવા છતાં, આ મર્યાદામાં કોઈ સુધારો થયો ન હતો. પીઆઈએલની સુનાવણી દરમિયાન, સુપ્રીમ કોર્ટે આ વિસંગતતા પર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.
અરજીમાં દલીલ કરવામાં આવી હતી કે આજે ઘણા રાજ્યો અને ક્ષેત્રોમાં લઘુત્તમ વેતન ₹15,000 ને વટાવી ગયું છે. પરિણામે, એ વિરોધાભાસ છે કે સરકાર દ્વારા નિર્ધારિત લઘુત્તમ વેતન મેળવતા કર્મચારીઓ પણ EPFO ની ફરજિયાત મર્યાદાની બહાર આવે છે. કોર્ટે સ્વીકાર્યું કે નિવૃત્તિ, પેન્શન અને વીમા જેવા સામાજિક સુરક્ષા લાભો પૂરા પાડવા માટે બનાવાયેલ આ મર્યાદા હવે સલામતી જાળને બદલે અવરોધ બની રહી છે.
એક ફાઇલ બનાવવામાં આવી હતી, પરંતુ તે કેમ આગળ વધી નથી?
સરકાર માટે આ કોઈ નવો મુદ્દો નથી. EPFO ની અંદર ચર્ચાઓ લાંબા સમયથી ચાલી રહી છે. 2022 માં, EPFO પેટા-સમિતિએ પગાર મર્યાદા વધારવાની ભલામણ કરી હતી, જેને સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ટ્રસ્ટીઝ (CBT) દ્વારા પણ મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.
આ છતાં, મામલો આગળ વધ્યો નથી. સુપ્રીમ કોર્ટે હવે અરજદારને બે અઠવાડિયામાં સરકાર સમક્ષ રજૂઆત રજૂ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. તેના આધારે, કેન્દ્ર સરકારે નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં અંતિમ નિર્ણય લેવો પડશે. આનો અર્થ એ થયો કે અત્યાર સુધી મુલતવી રાખેલી ફાઇલ કોર્ટના આદેશ પછી ઝડપથી આગળ વધી શકે છે.
EPFO મર્યાદા કેટલી વધારી શકાય છે?
જો સરકાર કોર્ટના નિર્દેશો અનુસાર કાર્યવાહી કરે છે, તો EPFO પગાર મર્યાદા ₹21,000 અથવા ₹25,000 સુધી વધારી શકાય છે. આની સીધી અસર કર્મચારીઓના પેન્શન પર પડશે.
હાલમાં, કર્મચારી પેન્શન યોજના (EPS) માં યોગદાન ₹15,000 સુધી મર્યાદિત છે. જો આ મર્યાદા ₹25,000 સુધી વધારવામાં આવે છે, તો પેન્શન ફંડમાં માસિક યોગદાન ₹1,250 થી વધીને આશરે ₹2,083 થઈ શકે છે. આનો અર્થ એ થયો કે વાર્ષિક આશરે ₹10,000 વધુ પેન્શન ખાતામાં જમા થશે, જે ભવિષ્યના પેન્શનને મજબૂત બનાવશે.
સરકાર આ ફેરફારને “EPFO 3.0” ના તેના વિઝન સાથે સંરેખિત કરી રહી છે, જેનો હેતુ વધુ કામદારોને સામાજિક સુરક્ષા માળખા હેઠળ લાવવાનો છે. જોકે, બીજી બાજુ એ છે કે તેનાથી નોકરીદાતાઓ પર નાણાકીય બોજ વધશે, જેઓ પેન્શન યોગદાનનો નોંધપાત્ર હિસ્સો સહન કરે છે.
