સ્પેસ સુરક્ષા અંગે સ્પેસએક્સનો મોટો નિર્ણય, સ્ટારલિંક ભ્રમણકક્ષા બદલશે
એલોન મસ્કની કંપની, સ્પેસએક્સ, તેના સ્ટારલિંક સેટેલાઇટ નેટવર્કમાં એક મોટો ટેકનિકલ ફેરફાર કરી રહી છે. કંપનીએ અથડામણ અને અવકાશ કાટમાળનું જોખમ ઘટાડવા માટે પૃથ્વીની નીચી ભ્રમણકક્ષામાં તેના ઉપગ્રહોની ઊંચાઈ ઘટાડવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ પ્રક્રિયા 2026 સુધી તબક્કાવાર લાગુ કરવામાં આવશે.
સ્ટારલિંક ઉપગ્રહોની ઊંચાઈ કેમ ઘટાડવામાં આવી રહી છે?
સ્પેસએક્સના સ્ટારલિંક એન્જિનિયરિંગ વિભાગના વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ માઈકલ નિકોલ્સના જણાવ્યા અનુસાર, ઘણા સ્ટારલિંક ઉપગ્રહો હાલમાં આશરે 550 કિલોમીટરની ઊંચાઈએ કાર્યરત છે. તેમને ધીમે ધીમે આશરે 480 કિલોમીટરની ભ્રમણકક્ષામાં ઘટાડવામાં આવશે.
તેઓ કહે છે કે આનાથી પૃથ્વીની નીચી ભ્રમણકક્ષામાં કામગીરી વધુ સુરક્ષિત બનશે અને ઉપગ્રહ અથડામણનું જોખમ ઘટશે.
તાજેતરની ઘટના ચિંતા પેદા કરે છે
ડિસેમ્બરમાં સ્ટારલિંક સેટેલાઇટમાં ટેકનિકલ ખામી સર્જાયા બાદ આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. તે ઘટના દરમિયાન, ઉપગ્રહ સાથેનો સંપર્ક તૂટી ગયો હતો અને મર્યાદિત માત્રામાં અવકાશ કાટમાળ ઉત્પન્ન થયો હતો.
એવું નોંધાયું હતું કે ઉપગ્રહ આશરે 418 કિલોમીટરની ઊંચાઈ પર હતો અને તેની ભ્રમણકક્ષા અચાનક થોડા કિલોમીટર નીચે પડી ગઈ હતી, જેના કારણે ચિંતા વધી હતી કે કોઈ ગંભીર ખામી અથવા સંભવિત વિસ્ફોટ થયો હશે.
ઓછી ઊંચાઈવાળી ભ્રમણકક્ષાને શા માટે સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે?
માઈકલ નિકોલ્સના મતે, 500 કિલોમીટરથી ઓછી ઊંચાઈવાળી ભ્રમણકક્ષામાં સક્રિય ઉપગ્રહો અને અવકાશ કાટમાળની સંખ્યા પ્રમાણમાં ઓછી છે. આનો અર્થ એ છે કે અથડામણનું એકંદર જોખમ ઓછું થાય છે.
વધુમાં, જો ઉપગ્રહ ખામીયુક્ત થાય છે, તો તેની ઓછી ઊંચાઈ તેને પૃથ્વીના વાતાવરણમાં ઝડપથી પ્રવેશવા અને બળી જવા દે છે. આનાથી લાંબા સમય સુધી ખતરનાક કાટમાળ રહેવાનું જોખમ પણ ઓછું થાય છે.
વધતી જતી અવકાશ ભીડ એક મોટો પડકાર બની રહી છે
તાજેતરના વર્ષોમાં પૃથ્વીની ભ્રમણકક્ષામાં ઉપગ્રહોની સંખ્યા ઝડપથી વધી છે. ઘણા દેશો અને ખાનગી કંપનીઓ ઇન્ટરનેટ, સંદેશાવ્યવહાર અને પૃથ્વી નિરીક્ષણ જેવા હેતુઓ માટે હજારો ઉપગ્રહો લોન્ચ કરી રહી છે.
સ્પેસએક્સ આ રેસમાં આગળ છે અને સ્ટારલિંક દ્વારા, વિશ્વનું સૌથી મોટું ઉપગ્રહ ઓપરેટર બન્યું છે, જેમાં હાલમાં લગભગ 10,000 ઉપગ્રહો કાર્યરત છે.
ભવિષ્ય તરફ ઈશારો કરતો નિર્ણય
સ્ટારલિંક ઉપગ્રહોની ઊંચાઈ ઘટાડવાનું આ પગલું સ્પેસએક્સની અવકાશ સલામતી અને લાંબા ગાળાની ટકાઉપણું પ્રત્યે ગંભીર પ્રતિબદ્ધતા સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે. જેમ જેમ ઓર્બિટલ ટ્રાફિક વધશે, તેમ તેમ આવા નિર્ણયો વધુ મહત્વપૂર્ણ બનશે.
સ્પેસએક્સના આ પગલાથી અન્ય ખાનગી કંપનીઓ અને દેશોને પણ સંકેત મળી શકે છે કે જવાબદાર શાસન અવકાશ ટેકનોલોજી જેટલું જ મહત્વપૂર્ણ છે.
