Electricity Futures: બજારમાં નક્કી થશે વીજળીના ભાવ! NSE 11 જુલાઈથી લાવશે ‘ઈલેક્ટ્રિસિટી ફ્યુચર્સ’, જાણો કેવી રીતે થશે ફાયદો

Electricity Futures: LES યોજના હેઠળ બજાર મેકર્સની નિમણૂક, વેપારીઓ અને ઉદ્યોગોને મળશે ભાવના ઉતાર-ચઢાવથી સુરક્ષા; પાવર સેક્ટરને મળશે નવો નાણાકીય પ્લેટફોર્મ

Electricity Futures: NSE (નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ) હવે વીજળી જેવા મહત્વના સેક્ટરને નાણાકીય માર્કેટમાં સામેલ કરવા જઈ રહી છે. NSEએ જાહેરાત કરી છે કે તે 11 જુલાઈ 2025થી ‘ઈલેક્ટ્રિસિટી ફ્યુચર્સ’ લોન્ચ કરશે. સાથે જ આ નવા સેગમેન્ટને સફળ બનાવવા માટે Liquidity Enhancement Scheme (LES) પણ શરૂ કરવામાં આવી રહી છે.

વીજળીના વાયદા શું છે?

ઈલેક્ટ્રિસિટી ફ્યુચર્સ એક પ્રકારનો નાણાકીય કરાર (ફ્યુચર્સ કોન્ટ્રાક્ટ) છે, જેમાં ખરીદદારો અને વેચનારાઓ ભવિષ્યની નિર્ધારિત તારીખે વીજળીના ભાવ પહેલેથી નક્કી કરી લે છે.

આનો મુખ્ય ઉદ્દેશ કીમતોની હેજિંગ (બચાવ) અને ટ્રેડિંગ હોય છે — હકીકતમાં વીજળીની સપ્લાઈ નહીં થાય. આમાંથી વીજળી ઉત્પાદક કંપનીઓ, ઉદ્યોગો, ટ્રેડિંગ સભ્યો અને નાણાકીય સંસ્થાઓ લાભ લઈ શકે છે.

NSE નો હેતુ શું છે?

વિજળીની વધતી માંગ અને વૈવિધ્યસભર ઉદ્યોગોની હાજરીને ધ્યાનમાં રાખીને NSEનું માનવું છે કે પાવર ડેરિવેટિવ્સનો બજાર ખૂબ મોટો બની શકે છે. મેઇ 2025માં NSEને રેગ્યુલેટરી મંજૂરી મળી ગઈ હતી, ત્યારથી આ યોજના પર કાર્ય શરૂ થયું છે. વધુ લોકપ્રિય બનાવવા માટે એમાં ઇન્સેન્ટિવ આધારિત યોજનાઓ પણ ઉમેરાઈ છે.

માર્કેટ મેકર્સ – કોને મળશે લાભ?

LES યોજના હેઠળ, NSE બે માર્કેટ મેકર્સ (MM1 અને MM2) ની નિમણૂક કરશે, જે સતત બાય અને સેલના ભાવ ઓફર કરીને માર્કેટમાં લિક્વિડિટી (તરલતા) જાળવી રાખશે.

• MM1 ને દર મહિને નક્કી રકમ ઇનામ રૂપે આપવામાં આવશે.

• MM2 ને દર મહિને 45 મિનિટના ટ્રીડિંગ ઇન્સેન્ટિવ મળશે — જો તેઓ તમામ શરતો પૂર્ણ કરે.

માર્કેટ મેકર બનવા માટે શરતો:

1. ઘટમાં ઓછામાં ઓછી ₹5 કરોડની નેટવર્થ હોવી જોઈએ.

2. પાછલા એક વર્ષમાં કોઈ ગંભીર ડિસિપ્લિનરી કાર્યવાહી ન થઈ હોય.

3. કમોડિટી ડેરિવેટિવ્સ સેગમેન્ટમાં અલ્ગો રજિસ્ટ્રેશન હોવું જોઈએ.

4. જેનરેશન, ટ્રાન્સમિશન, ડિસ્ટ્રીબ્યુશન, પાવર ટ્રેડિંગ, ઇક્વિપમેન્ટ સપ્લાય અથવા EPC જેવા પાવર ક્ષેત્રના વિભાગોમાં અનુભવ અથવા સમજ હોવી જોઈએ.

નોંધણીની છેલ્લી તારીખ:

જે પણ પાર્ટિસિપન્ટ્સ માર્કેટ મેકર તરીકે જોડાવા માંગે છે, તેમણે 2 જુલાઈ 2025 સુધી NSEમાં નોંધણી કરાવવી પડશે.

શું બદલાશે આ નવી યોજના સાથે?

• વીજળીના ભાવ વધુ પારદર્શક અને સ્થિર બની શકે.

• ઉદ્યોગોને દિરઘકાલીન મૂલ્ય આયોજન અને જોખમ વ્યવસ્થાપન કરવાની સગવડ મળશે.

• ભારતને પાવર સેક્ટરમાં જાગતિક નાણાકીય બજારના સ્તરે લાવવાનું આ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું બની રહેશે.