Cyber Fraud: નકલી લોન એપ્લિકેશનો જંગલની આગની જેમ ફેલાઈ રહી છે, જેના કારણે હજારો લોકો સાયબર છેતરપિંડીનો ભોગ બની રહ્યા છે.
દેશભરમાં ડિજિટલ લોનની વધતી જતી લોકપ્રિયતા વચ્ચે, નકલી લોન એપ્લિકેશન્સ અને સાયબર કૌભાંડોના કિસ્સાઓ ઝડપથી વધી રહ્યા છે. તાજેતરના મહિનાઓમાં, હજારો લોકો આ છેતરપિંડી કરનારાઓનો ભોગ બન્યા છે, જ્યાં તાત્કાલિક લોનના નામે વ્યક્તિગત ડેટાની ચોરી કરવામાં આવી છે, સાથે એડવાન્સ ફી વસૂલાત અને બ્લેકમેલિંગ જેવી ગંભીર ઘટનાઓ પણ થઈ છે. નિષ્ણાતોના મતે, 2025-26 દરમિયાન આવા કેસોમાં આશરે 30 ટકાનો વધારો થયો છે, જેમાં ગ્રામીણ અને ઓછી આવક ધરાવતા જૂથો ખાસ કરીને લક્ષ્યાંકિત છે.
છેતરપિંડી કેવી રીતે થાય છે?
નકલી લોન કૌભાંડો સામાન્ય રીતે સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ્સ, SMS સંદેશાઓ અથવા અજાણ્યા કોલથી શરૂ થાય છે. બેંકો અથવા NBFC ના પ્રતિનિધિ તરીકે દેખાતા સ્કેમર્સ કોઈ દસ્તાવેજીકરણ, ઓછા વ્યાજ દર અને તાત્કાલિક મંજૂરી જેવી આકર્ષક ઓફર આપે છે.
પ્રથમ, નકલી લોન એપ્લિકેશન્સ ડાઉનલોડ કરવામાં આવે છે. આ એપ્લિકેશન્સ ઘણીવાર Google Play Store પર ઉપલબ્ધ હોય છે. ઇન્સ્ટોલેશન પછી, તેઓ સંપર્કો, ફોટા, સંદેશાઓ અને બેંક વિગતોની ઍક્સેસની વિનંતી કરે છે. એકવાર ડેટા પ્રાપ્ત થઈ જાય, પછી બ્લેકમેલિંગ અથવા ઓળખ ચોરીની ઘટનાઓ શરૂ થાય છે.
વધુમાં, લોન મંજૂરીના નામે, પ્રોસેસિંગ ફી, ટેક્સ અથવા દસ્તાવેજીકરણ ચાર્જની માંગણી કરવામાં આવે છે. પૈસા ટ્રાન્સફર થયા પછી, કૌભાંડીઓ ડિસ્કનેક્ટ થઈ જાય છે.
કેટલાક કિસ્સાઓમાં, PAN, આધાર અથવા બેંક ખાતાની વિગતો ઇમેઇલ અથવા ટેક્સ્ટ સંદેશાઓ દ્વારા માંગવામાં આવે છે, જે પછી પીડિતના નામે છેતરપિંડીવાળી લોન તરફ દોરી જાય છે, જે સંભવિત રીતે તેમના ક્રેડિટ સ્કોરને નુકસાન પહોંચાડે છે.
લોકોનો વિશ્વાસ મેળવવા માટે AI-આધારિત ડીપફેક વૉઇસ અને વિડિઓનો ઉપયોગ કરવાનો એક નવો ટ્રેન્ડ છે, જે છેતરપિંડીના કેસોને વધુ જટિલ બનાવે છે.
નિવારણ ટિપ્સ
નિષ્ણાતોના મતે, થોડી સાવધાની રાખીને આ કૌભાંડો ટાળી શકાય છે.
પ્રથમ, હંમેશા RBI-રજિસ્ટર્ડ બેંક અથવા NBFC પાસેથી લોન લો. RBI વેબસાઇટ પર હંમેશા કોઈપણ એપ્લિકેશન અથવા કંપનીની માન્યતા તપાસો. નકલી એપ્લિકેશન્સમાં ઘણીવાર જોડણીની ભૂલો, થોડી સમીક્ષાઓ અથવા અસ્પષ્ટ માહિતી હોય છે.
કોઈપણ સંજોગોમાં એડવાન્સ ફી ચૂકવશો નહીં. લોન આપતા પહેલા કોઈ કાયદેસર ધિરાણકર્તા ફી માંગતો નથી.
અજાણ્યા કોલ્સ, સંદેશાઓ અથવા ઇમેઇલ્સમાં તમારા આધાર, PAN, OTP અથવા બેંક વિગતો શેર કરશો નહીં. એપ્લિકેશનો ડાઉનલોડ કરતી વખતે બિનજરૂરી પરવાનગીઓ આપવાનું ટાળો.
કોઈ પણ એપ ઇન્સ્ટોલ કરતા પહેલા, ગૂગલ પ્લે સ્ટોર પર તેના રિવ્યુ અને રેટિંગ વાંચો. જો ઘણા નકારાત્મક પ્રતિભાવો મળે, તો તે એપ ટાળો.
જો તમારી સાથે છેતરપિંડી થાય તો ફરિયાદ ક્યાં કરવી?
જો તમે સાયબર છેતરપિંડીનો ભોગ બનો છો, તો તાત્કાલિક તમારા બેંક એકાઉન્ટને ફ્રીઝ કરો અને નજીકના પોલીસ સ્ટેશનમાં FIR નોંધાવો. સાયબર ક્રાઈમની જાણ કરવા માટે, રાષ્ટ્રીય હેલ્પલાઈન નંબર 1930 પર કૉલ કરો અથવા cybercrime.gov.in પર ઓનલાઈન ફરિયાદ નોંધાવો. આ પોર્ટલ I4C (ઇન્ડિયન સાયબર ક્રાઈમ કોઓર્ડિનેશન સેન્ટર) દ્વારા સંચાલિત છે.
જો આધાર અથવા PAN ની માહિતી ચોરાઈ ગઈ હોય, તો તાત્કાલિક સંબંધિત સેવાઓને લોક કરો. ઘણી બેંકો તેમની મોબાઇલ એપ્સમાં છેતરપિંડીની જાણ કરવાની સુવિધા પણ આપે છે. જેટલી વહેલી તકે તમે ફરિયાદ નોંધાવો છો, તેટલી જ તમારા પૈસા પાછા મેળવવાની શક્યતા વધારે છે.
