શું રક્ત પરીક્ષણ કેન્સરને તેના પ્રારંભિક તબક્કામાં શોધી શકે છે?
કેન્સરનું વહેલું નિદાન કેમ મુશ્કેલ છે?
વિશ્વભરમાં કેન્સરના કેસ ઝડપથી વધી રહ્યા છે. આનું એક મુખ્ય કારણ એ છે કે શરૂઆતના તબક્કામાં સ્પષ્ટ લક્ષણો દેખાતા નથી. મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં, જ્યારે ગાંઠ પહેલાથી જ વિકસિત થઈ ગઈ હોય અથવા લક્ષણો ગંભીર બની જાય ત્યારે જ રોગ શોધી કાઢવામાં આવે છે. તેથી, વૈજ્ઞાનિકો સતત એવી ટેકનોલોજી વિકસાવવા માટે કામ કરી રહ્યા છે જે શરૂઆતના તબક્કામાં કેન્સર શોધી શકે.
નવી ટેકનોલોજી શું છે?
તાજેતરમાં પ્રકાશિત થયેલા એક અભ્યાસ મુજબ, વૈજ્ઞાનિકોએ એક અત્યંત સંવેદનશીલ પ્રકાશ-આધારિત સેન્સર વિકસાવ્યું છે જે લોહીમાં કેન્સર બાયોમાર્કર્સની થોડી માત્રા પણ શોધી શકે છે. આ ટેકનોલોજી પરંપરાગત પરીક્ષણ પદ્ધતિઓ કરતાં વધુ સંવેદનશીલ હોવાનું કહેવાય છે. મહત્વનું છે કે, આ સિસ્ટમ ખૂબ જ ઓછી માત્રામાં અણુઓ પણ શોધી કાઢવામાં સક્ષમ છે, જે ભવિષ્યમાં પ્રારંભિક તપાસને સરળ બનાવી શકે છે.
આ સેન્સર કેવી રીતે કાર્ય કરે છે?
સંશોધકોએ DNA નેનોસ્ટ્રક્ચર્સ, ક્વોન્ટમ ડોટ્સ, CRISPR જનીન-સંપાદન તકનીક અને સેકન્ડ હાર્મોનિક જનરેશન નામની ઓપ્ટિકલ તકનીકને જોડીને આ સિસ્ટમ વિકસાવી છે. રક્ત નમૂનામાં કેન્સર-સંકળાયેલ માઇક્રોઆરએનએ હાજર થતાં જ, પ્રકાશ સંકેત બદલાય છે. આ ફેરફાર સીધો માપવામાં આવે છે, જે રાસાયણિક એમ્પ્લીફિકેશનની જરૂરિયાતને દૂર કરે છે. પરંપરાગત RT-qPCR તકનીકો આનુવંશિક સામગ્રીને ગુણાકાર કરીને માપે છે, જ્યારે આ નવી પદ્ધતિ સીધી રીતે સિગ્નલને ઓળખે છે.
માઈક્રોઆરએનએ શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?
આ સેન્સર ખાસ કરીને માઈક્રોઆરએનએ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. માઈક્રોઆરએનએ નાના આરએનએ અણુઓ છે જે જનીન કાર્યને નિયંત્રિત કરે છે. કેટલાક માઈક્રોઆરએનએ, જેમ કે miR-21, miR-155, અને miR-10b, પ્રારંભિક ફેફસાના કેન્સર સાથે સંકળાયેલા હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. પ્રારંભિક તબક્કામાં તેમનું સ્તર ખૂબ ઓછું હોય છે, તેથી તેમને શોધવા માટે અત્યંત સંવેદનશીલ ટેકનોલોજીની જરૂર પડે છે. પ્રયોગશાળા પરીક્ષણોમાં, આ ઉપકરણ અત્યંત ઓછી સાંદ્રતામાં પણ માઈક્રોઆરએનએ શોધવામાં સફળ રહ્યું.
ભવિષ્યમાં શું બદલાઈ શકે છે?
નિષ્ણાતો માને છે કે જો ટ્યુમર બનતા પહેલા માઈક્રોઆરએનએ શોધી શકાય, તો કેન્સર સ્ક્રીનીંગની સમગ્ર પ્રક્રિયા બદલાઈ શકે છે. આ તકનીક ભવિષ્યમાં અન્ય પ્રકારના કેન્સર, વાયરલ ચેપ, બેક્ટેરિયલ રોગો અને ન્યુરોડિજનરેટિવ રોગોની પ્રારંભિક તપાસમાં પણ ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે. જો કે, વ્યાપક ક્લિનિકલ ઉપયોગ પહેલાં તેને મોટા પાયે પરીક્ષણ અને માન્યતાની જરૂર પડશે.
