“નેબરહુડ ફર્સ્ટ” નીતિમાં ફેરફાર? બજેટ 2026 માં બાંગ્લાદેશને સૌથી ઓછો ટેકો મળ્યો.
આ વખતે કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27માં ભારતની વિદેશી સહાય નીતિ ખાસ ચર્ચા હેઠળ છે. તેનું સૌથી મોટું કારણ બાંગ્લાદેશ માટે ફાળવવામાં આવેલી સહાયમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો છે. બજેટમાં બાંગ્લાદેશને સહાયમાં ફક્ત ₹60 કરોડની જોગવાઈ છે, જે પાછલા વર્ષની તુલનામાં લગભગ 50 ટકાનો ઘટાડો છે.
ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચેની વર્તમાન રાજકીય પરિસ્થિતિ અને તાજેતરના રાજદ્વારી વિકાસ સ્પષ્ટપણે આ નિર્ણયને પ્રતિબિંબિત કરે છે. આ પગલાને સરકારની વિદેશ નીતિમાં બદલાતા પ્રાથમિક સંતુલન તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.
વિદેશી સહાય બજેટમાં થોડો વધારો
નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે તેમનું સતત નવમું બજેટ રજૂ કરતાં, ‘પડોશી પ્રથમ’ નીતિ હેઠળ વિદેશ મંત્રાલય માટે ₹22,118.97 કરોડ ફાળવ્યા છે. આ રકમ પાછલા નાણાકીય વર્ષમાં ફાળવવામાં આવેલા ₹20,516.61 કરોડ કરતા થોડી વધારે છે.
જોકે કુલ વિદેશી સહાય બજેટમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે, પરંતુ આ વખતે તેનું વિતરણ વધુ પસંદગીયુક્ત લાગે છે. આ યાદીમાં ભૂટાનને સૌથી વધુ સહાય મળી છે, જ્યારે બાંગ્લાદેશનો હિસ્સો નોંધપાત્ર રીતે ઓછો થયો છે.
બાંગ્લાદેશ માટે સહાય અડધી થઈ ગઈ
૨૦૨૬-૨૭ ના બજેટમાં બાંગ્લાદેશ માટે સહાય ઘટાડીને ₹૬૦ કરોડ કરવામાં આવી છે. પાછલા નાણાકીય વર્ષમાં, ₹૧૨૦ કરોડ ફાળવવામાં આવ્યા હતા. રસપ્રદ વાત એ છે કે, તે રકમમાંથી ફક્ત ₹૩૪ કરોડ ખર્ચવામાં આવ્યા હતા.
ઓછા ઉપયોગ અને વર્તમાન દ્વિપક્ષીય પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને, સરકારે આ વખતે સહાયની રકમ મર્યાદિત કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.
કયા દેશોને કેટલી વિદેશી સહાય?
કેન્દ્રીય બજેટ મુજબ, વિદેશી સહાય હેઠળ:
- ભૂતાનને ₹૨,૨૮૮ કરોડ
- નેપાળને ₹૮૦૦ કરોડ
- માલદીવને ₹૫૫૦ કરોડ
- શ્રીલંકાને ₹૪૦૦ કરોડ
- મ્યાનમારને ₹૩૦૦ કરોડ
- અફઘાનિસ્તાનને ₹૧૫૦ કરોડ
તેની તુલનામાં, બાંગ્લાદેશ માટે ફાળવવામાં આવેલ ₹૬૦૦ મિલિયન સૌથી ઓછું છે. સ્પષ્ટપણે, ભારતે આ વખતે તેની પડોશી નીતિમાં તેની પ્રાથમિકતાઓને ફરીથી ગોઠવી છે, કેટલાક દેશોને વધુ સહાય અને અન્યને વધુ મર્યાદિત સહાય પૂરી પાડી છે.
