Breast Cancer: ભારતમાં સ્તન કેન્સર અને સ્તન પુનર્નિર્માણ: જાગૃતિની જરૂરિયાત
ભારતમાં સ્ત્રીઓમાં સ્તન કેન્સર સૌથી સામાન્ય કેન્સર બની ગયું છે. રાષ્ટ્રીય માહિતી અનુસાર, ફક્ત 2022 માં 192,000 થી વધુ નવા કેસ નોંધાયા હતા. ચિંતાજનક વાત એ છે કે, આમાંથી લગભગ 60% કેસ કેન્સરના ત્રીજા કે ચોથા તબક્કામાં નિદાન થાય છે, જ્યારે માસ્ટેક્ટોમી, અથવા સ્તનનું સંપૂર્ણ નિરાકરણ, જીવન બચાવનાર માપ બની જાય છે.
જોકે, મોટાભાગની ભારતીય મહિલાઓ માટે, કેન્સર સામેની લડાઈ ત્યાં સમાપ્ત થતી નથી. પશ્ચિમી દેશોમાં, 60% થી વધુ સ્ત્રીઓ માસ્ટેક્ટોમી પછી સ્તન પુનર્નિર્માણમાંથી પસાર થાય છે, જ્યારે ભારતમાં, આ આંકડો ભાગ્યે જ 1% સુધી પહોંચે છે. આ તફાવત તબીબી કારણોસર નથી, પરંતુ જાગૃતિનો અભાવ, સામાજિક પ્રતિબંધો, નાણાકીય મર્યાદાઓ અને ફરીથી સ્તન સર્જરી ફક્ત એક કોસ્મેટિક પ્રક્રિયા છે તેવી ગેરસમજને કારણે છે.
ડૉ. વેંકટ રામકૃષ્ણન (લીડ, પ્લાસ્ટિક અને સ્તન પુનર્નિર્માણ સર્જરી, એપોલો એથેના મહિલા કેન્સર સેન્ટર, નવી દિલ્હી) ના મતે, સ્તન પુનર્નિર્માણ એ એક સર્જિકલ પ્રક્રિયા છે જે માસ્ટેક્ટોમી પછી સ્તનના આકાર અને દેખાવને ફરીથી બનાવે છે. આ પ્રક્રિયામાં દર્દીના પોતાના શરીરમાંથી (જેમ કે પેટ, પીઠ, અથવા જાંઘ) ઇમ્પ્લાન્ટ અથવા પેશીઓનો ઉપયોગ શામેલ છે. તે કોસ્મેટિક સર્જરીનો એક પ્રકાર નથી, પરંતુ જીવલેણ સર્જરીની આડઅસરોને સુધારવા માટેની પ્રક્રિયા છે.
સ્તન દૂર કરવાની અસરો ફક્ત શારીરિક જ નહીં, પણ સ્ત્રીના ભાવનાત્મક અને માનસિક સુખાકારી પર પણ ઊંડી અસર કરે છે. તે આત્મવિશ્વાસ, શરીરની ધારણા અને સામાજિક સંબંધોને અસર કરે છે. સ્તન પુનર્નિર્માણ પછી, સ્ત્રીઓ ફરીથી સંપૂર્ણ અનુભવી શકે છે. વિશ્વ કક્ષાના સંશોધન દર્શાવે છે કે સ્તન પુનર્નિર્માણ સર્જરી કરાવતી સ્ત્રીઓના જીવનની ગુણવત્તામાં સુધારો થયો છે અને તેઓ ઓછા હતાશા અને તણાવનો અનુભવ કરે છે.
આજની આધુનિક તકનીકો આ પ્રક્રિયાને સલામત અને સફળ બનાવે છે. માઇક્રોસર્જરી તકનીકોનો ઉપયોગ કરીને, દર્દીના પોતાના પેશીઓ (ઘણીવાર પેટમાંથી) નો ઉપયોગ કરીને સ્તનનું પુનર્નિર્માણ કરવામાં આવે છે. તેને DIEP ફ્લૅપ કહેવામાં આવે છે, અને તેનો સફળતા દર 99% થી વધુ છે, જો તે અનુભવી સર્જન દ્વારા કરવામાં આવે. આ શસ્ત્રક્રિયા કેન્સર સાથે એકસાથે કરી શકાય છે, જેમાં ખૂબ ઓછો વધારાનો સમય લાગે છે. પેટના પેશીઓ પુનર્નિર્માણનો એક વધારાનો ફાયદો એ છે કે તે શરીરના આકારમાં સુધારો કરે છે અને સ્તનોને વધુ કુદરતી દેખાવ આપે છે, જે સામાન્ય રીતે ઉંમર સાથે બદલાય છે.
ભારતમાં જાગૃતિનો અભાવ આ પ્રક્રિયામાં સૌથી મોટો અવરોધ છે. મોટાભાગની સ્ત્રીઓ 40 થી 50 વર્ષની વય વચ્ચે સ્તન કેન્સરથી પ્રભાવિત થાય છે, જે પશ્ચિમી દેશો કરતા લગભગ એક દાયકા વહેલું છે. આ ઉંમરે સ્તન પુનર્નિર્માણ માત્ર આત્મસન્માન અને માનસિક સ્વાસ્થ્યને પુનઃસ્થાપિત કરતું નથી, પરંતુ સ્ત્રીઓના જીવનમાં આત્મવિશ્વાસ અને ખુશી પણ પાછી લાવે છે.
