Adi Shankaracharya Jayanti 2025: શંકરાચાર્ય પરંપરાની શરૂઆત કેવી રીતે થઈ? જાણો તેનું મહત્વ શું છે
આદિ શંકરાચાર્ય જયંતિ 2025: આવતીકાલે આદિ ગુરુ શંકરાચાર્યની જન્મજયંતિ છે. તેઓ એક મહાન ભારતીય ગુરુ અને દાર્શનિક હતા. તો ચાલો જાણીએ કે શંકરાચાર્ય પરંપરા ક્યારે અને કેવી રીતે શરૂ થઈ? તેની સાથે તેના મહત્વ વિશે.
Adi Shankaracharya Jayanti 2025: હિન્દુ ધર્મમાં શંકરાચાર્યનું પદ સર્વોચ્ચ માનવામાં આવે છે. હિન્દુ કેલેન્ડર મુજબ, તેનો જન્મ 788 એડીમાં વૈશાખ મહિનાના શુક્લ પક્ષના પાંચમા દિવસે થયો હતો. કેરળના નામ્બુદિરી બ્રાહ્મણ પરિવારમાં જન્મેલા આદિ ગુરુ શંકરાચાર્યનો જન્મ કેરળના કલાડી ગામમાં થયો હતો. તેમને હિન્દુ ધર્મના મહાન પ્રતિનિધિઓમાંના એક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ભારતમાં, આદિ શંકરાચાર્યએ શંકરાચાર્ય પરંપરા શરૂ કરી. એવું કહેવાય છે કે આ સનાતન ધર્મને જીવંત રાખવા અને તેને મજબૂત બનાવવાનું કાર્ય હતું.
શંકરાચાર્યની શરૂઆત ક્યારે અને કેવી રીતે થઈ હતી?
આદિ શંકરાચાર્યએ સનાતન ધર્મની સ્થાપના અને સંરક્ષણ માટે ભારતમાં ચાર દિશાઓમાં ચાર પીઠો (મઠો)ની સ્થાપના કરી. આ ચારેય મઠોમાં મુખ્ય પદે રહેનારને “શંકરાચાર્ય” કહેવામાં આવે છે. માનવામાં આવે છે કે આદિ શંકરાચાર્યએ ઈસવીસન પૂર્વે આઠમી સદીમાં આ પીઠોની સ્થાપના કરી હતી. આ પીઠો પર તેમણે પોતાના ચાર મુખ્ય શિષ્યોને બેસાડ્યા હતા. ત્યારથી આજદિન સુધી આ પીઠોમાં શંકરાચાર્ય પદની પરંપરા ચાલુ રહી છે.
સાથે જ, દરેક પીઠનું પોતાનું એક વિશિષ્ટ મહાવાક્ય (વેદોથી લેવામાં આવેલ સંદેશનાત્મક સૂત્ર) પણ હોય છે.
શંકરાચાર્યના ચાર મઠો
આદિ શંકરાચાર્ય દ્વારા સ્થાપિત કરવામાં આવેલા ચારેય પીઠો આજે પણ શંકરાચાર્યોના નેતૃત્વ હેઠળ સનાતન પરંપરાના પ્રસારમાં લાગેલા છે. આ ચારેય પીઠો ભારતના ચાર ખૂણાઓમાં આવેલી છે:
-
ઉત્તર મઠ (જ્યોતિર્મઠ) – જે જેોશીમઠ (ઉત્તરાખંડ) ખાતે બદ્રીનાથ નજીક આવેલ છે.
-
પૂર્વ મઠ (ગોવર્ધન પીઠ) – જે ઓડિશાના જગન્નાથ પુરી ખાતે સ્થિત છે.
-
દક્ષિણ મઠ (શૃંગેરી શારદા પીઠ) – જે દક્ષિણ ભારતના કર્નાટક રાજ્યના ચિકમંગલુર જિલ્લામાં શૃંગેરીમાં આવેલ છે.
-
પશ્ચિમ મઠ (શારદા પીઠ, દ્વારિકા) – જે ગુજરાતના દ્વારકાધામમાં આવેલી છે.
આ ઉપરાંત, કાંચી મઠ પણ મહત્વપૂર્ણ હિંદુ પીઠ છે, જે તામિલનાડુના કાંચીપુરમમાં આવેલી છે. આ મઠને પણ આદિ શંકરાચાર્ય દ્વારા સ્થાપિત માનવામાં આવે છે અને અહીંના મઠાધિપતિને પણ શંકરાચાર્ય કહેવામાં આવે છે. કાંચી મઠ પાંચ પવિત્ર પંચભૂત સ્થાનોમાંનું એક માનવામાં આવે છે.
શંકરાચાર્ય કેવી રીતે બનતા છે?
શંકરાચાર્ય બનવા માટે સંન્યાસી હોવું અતિ આવશ્યક છે. આ માટે ઘરજીવનનો ત્યાગ, મુન્ડન, પોતાનો પિંડદાન અને રુદ્રાક્ષ ધારણ કરવું જરૂરી છે. આ સિવાય, શંકરાચાર્ય બનવા માટે વ્યક્તિએ માનસિક અને શારીરિક રીતે પવિત્ર હોવું જોઈએ, જેણે પોતાની ઇન્દ્રિયોને જીતવા માટે મહેનત કરી હોય. તે વ્યક્તિએ ચારેય વેદો અને છ વેદાંગોનો જ્ઞાનીએ હોવું જોઈએ.
આ પછી, શંકરાચાર્યના પ્રમુખો, આચાર્ય મહામંડલેશ્વરો અને પ્રતિષ્ઠિત સંતોની સંમતિ અને કાશી વિદ્વત પરિષદની મોહર પછી, તેને શંકરાચાર્યની પદવી અપાઈ છે.
