ઇન્કમ ટેક્સ ઓડિટની છેલ્લી તારીખ આજે: વેપારીઓ અને પ્રોફેશનલ્સ માટે જાણવું જરૂરી

વેપારીઓ અને પ્રોફેશનલ્સ માટે 21 ઓક્ટોબર 2026ની તારીખ મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે આકારણી વર્ષ 2026-27 માટે ટેક્સ ઓડિટ રિપોર્ટ જમા કરવાની સમયમર્યાદા આજે પૂર્ણ થઈ રહી છે. અગાઉ આ સમયમર્યાદા 30 સપ્ટેમ્બર નક્કી કરવામાં આવી હતી, જેને લંબાવીને 21 ઓક્ટોબર કરવામાં આવી હતી. પાત્ર કરદાતાઓએ લાગુ નિયમો મુજબ રિપોર્ટ જમા કરાવવો જરૂરી છે.

 કયા વેપારીઓ માટે ટેક્સ ઓડિટ જરૂરી છે?

દરેક વેપારી કે પ્રોફેશનલ માટે ટેક્સ ઓડિટ કરાવવો ફરજિયાત નથી. તેની જરૂરિયાત વાર્ષિક ટર્નઓવર, કુલ આવક, રોકડ વ્યવહારો અને લાગુ પડતી કાનૂની શરતો પર આધારિત છે. સામાન્ય રીતે, વેપારનું ટર્નઓવર એક કરોડ રૂપિયાથી વધુ હોય તો ઓડિટ જરૂરી બની શકે છે. જોકે, રોકડ વ્યવહારોની મર્યાદા સંબંધિત શરતો પૂરી થાય તો આ મર્યાદા દસ કરોડ રૂપિયા સુધી થઈ શકે છે.

ડૉક્ટર, વકીલ અને અન્ય પ્રોફેશનલ્સ માટેના નિયમો

ડૉક્ટર, વકીલ, ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ અને અન્ય વ્યવસાયિક સેવાઓ આપતા લોકો માટે પણ ટેક્સ ઓડિટના અલગ નિયમો છે. સામાન્ય રીતે, વાર્ષિક કુલ વ્યવસાયિક આવક પચાસ લાખ રૂપિયાથી વધુ હોય ત્યારે ઓડિટની જરૂર પડી શકે છે. જોકે, ચોક્કસ જવાબદારી કરદાતાની પરિસ્થિતિ, આવકની ગણતરી અને આવકવેરા કાયદાની લાગુ જોગવાઈઓના આધારે નક્કી થાય છે.

પ્રિઝમ્પ્ટિવ ટેક્સેશન હેઠળ પણ ઓડિટની જવાબદારી

પ્રિઝમ્પ્ટિવ ટેક્સેશન યોજનાનો લાભ લેતા કેટલાક કરદાતાઓને પણ ટેક્સ ઓડિટ કરાવવાની જરૂર પડી શકે છે. આવકવેરા કાયદાની કલમ 44AD, 44ADA, 44AE, 44BB અને 44BBB હેઠળ આવતા કેસમાં લાગુ શરતો તપાસવી જરૂરી છે. જો કોઈ કરદાતા નિર્ધારિત નિયમો મુજબ આવક જાહેર ન કરે અથવા યોજનાની શરતોનું પાલન ન કરે, તો ચોક્કસ સંજોગોમાં ઓડિટની જવાબદારી ઊભી થઈ શકે છે.

સમયમર્યાદા ચૂકી જશો તો કેટલો દંડ થઈ શકે?

આવકવેરા કાયદાની કલમ 44AB હેઠળ જરૂરી ટેક્સ ઓડિટ ન કરાવવા અથવા સમયસર રિપોર્ટ ન આપવાના કિસ્સામાં દંડ લાગી શકે છે. સામાન્ય જોગવાઈ મુજબ, સંબંધિત ટર્નઓવર અથવા કુલ રસીદના 0.5 ટકા અથવા દોઢ લાખ રૂપિયા, બેમાંથી જે રકમ ઓછી હોય તે દંડ થઈ શકે છે. જોકે, વાજબી કારણો સાબિત થાય તો કલમ 273B હેઠળ કેટલાક કિસ્સામાં દંડમાંથી રાહત મળી શકે છે.

ટેક્સ ઓડિટમાં કયા દસ્તાવેજોની તપાસ થાય છે?

ટેક્સ ઓડિટ દરમિયાન ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ વેપારના નાણાકીય રેકોર્ડની વિગતવાર તપાસ કરે છે. તેમાં હિસાબની ચોપડીઓ, બેંક સ્ટેટમેન્ટ, રોકડ વ્યવહારો, સ્ટોકની વિગતો, ખરીદી અને વેચાણનાં બિલ તથા આવક-ખર્ચના રેકોર્ડનો સમાવેશ થઈ શકે છે. તેનો મુખ્ય હેતુ નાણાકીય વિગતોની ચોકસાઈ અને કાયદાકીય પાલન ચકાસવાનો છે. સમયમર્યાદા નજીક હોવાથી પાત્ર કરદાતાઓએ પોતાના CAનો સંપર્ક કરીને જરૂરી કાર્યવાહી પૂર્ણ કરવી જોઈએ.