અમેરિકા અને વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલની વધતી કિંમતો: કારણો અને પરિસ્થિતિ
હાલના સમયમાં વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલ અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની કિંમતોમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો છે. અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ વધતી કિંમતો પાછળના કારણો અંગે સ્પષ્ટતા કરી છે. સામાન્ય રીતે મધ્ય પૂર્વના તણાવ અને હોર્મુઝની ખાડી (હોર્મુઝની સામુદ્રધુની) પરની સ્થિતિને ઓઈલ સંકટ માટે જવાબદાર ગણવામાં આવે છે, પરંતુ ટ્રમ્પે આ બાબતે એક અલગ દ્રષ્ટિકોણ રજૂ કર્યો છે.
હોર્મુઝની ખાડી અને ઓઈલ સપ્લાયની વાસ્તવિકતા
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર જણાવ્યું હતું કે ઓઈલની વધતી કિંમતો માટે હવે હોર્મુઝની ખાડી જવાબદાર નથી. તેમના જણાવ્યા મુજબ, આ મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગ દ્વારા હાલમાં રોજિંદા ધોરણે રેકોર્ડ માત્રામાં તેલ બહાર કાઢવામાં આવી રહ્યું છે.
પરંતુ, રોઇટર્સના અહેવાલો અનુસાર, ઈરાન તરફથી હોર્મુઝની ખાડી સુધીની પહોંચને રોકવાના પ્રયાસોને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે તેલ અને ગેસના બજારમાં અસ્થિરતા સર્જાઈ છે. ઉલ્લેખનીય છે કે હોર્મુઝની ખાડી દુનિયાભરની ઓઈલ સપ્લાયના આશરે પાંચમા ભાગની અવરજવર માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ માર્ગ છે.
ટ્રમ્પે બતાવેલા તેલ વધારાના મુખ્ય કારણો
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ક્રૂડ ઓઈલ અને ઈંધણની કિંમતોમાં અણધાર્યા વધારા પાછળ મુખ્યત્વે બે મોટા કારણો પર ભાર મૂક્યો છે:
યુક્રેન દ્વારા રૂશિયન રિફાઈનરીઓ પર હુમલા: યુક્રેન દ્વારા રશિયાની રિફાઈનરીઓ પર સતત હુમલા કરવામાં આવી રહ્યા છે, જેના કારણે વૈશ્વિક સ્તરે ઇંધણનું ઉત્પાદન પ્રભાવિત થયું છે. ખાસ કરીને ડીઝલની કિંમતોમાં મોટો ઉછાળો નોંધાયો છે.
અમેરિકામાં રિફાઈનરીઓ પર રાજકીય પ્રતિબંધો: ટ્રમ્પે ડેમોક્રેટ્સ પર નિશાન સાધતા કહ્યું છે કે કેલિફોર્નિયા જેવા ‘બ્લુ સ્ટેટ્સ’માં ડેમોક્રેટ્સ દ્વારા સ્થાનિક રિફાઈનરીઓ બંધ કરાવવામાં આવી રહી છે, જે સ્થાનિક બજારમાં કિંમતો વધારવામાં મોટો ભાગ ભજવી રહી છે.
ઈરાન યુદ્ધ અને વૈશ્વિક ઓઈલ સંકટ
પશ્ચિમ એશિયા (મધ્ય પૂર્વ)માં છેલ્લા લગભગ 6 મહિનાથી અમેરિકા અને ઇઝરાયલ દ્વારા ઈરાન વિરુદ્ધ સૈન્ય કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે. અમેરિકી નૌસેના દ્વારા ઈરાનને આર્થિક નુકસાન પહોંચાડવા માટે હોર્મુઝની ખાડીમાં તેના બંદરગાહોમાંથી પસાર થતા જહાજો સામે કડક પગલાં લેવાની ચેતવણી આપવામાં આવી હતી.
આ ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવને કારણે કાચા તેલની બજારમાં સપ્લાય અને ડિમાન્ડ વચ્ચે અસંતુલન ઊભું થયું છે. જેના પરિણામે દુનિયાભરના દેશોની સાથે-સાથે અમેરિકામાં પણ ઈંધણની કિંમતો આસમાને પહોંચી ગઈ છે, અને સામાન્ય નાગરિકોને મોંઘવારીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.
