UPI VS Card Payments: ₹2,000 થી વધુના પેમેન્ટ પર લાગશે MDR, જાણો ગ્રાહકો માટે કેમ હજુ પણ UPI બેસ્ટ છે
તાજેતરમાં UPI (Unified Payments Interface) દ્વારા કરવામાં આવતા પેમેન્ટ્સ પર MDR (મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ) ને લઈને ચર્ચાએ જોર પકડ્યું છે. રોજીંદા જીવનમાં નાની-મોટી ખરીદી માટે UPI નો ઉપયોગ કરતા સામાન્ય ગ્રાહકો મૂંઝવણમાં છે કે શું હવે તેમણે ડિજિટલ પેમેન્ટ માટે વધારાના પૈસા ચૂકવવા પડશે? શું પહેલાની જેમ ક્રેડિટ કે ડેબિટ કાર્ડથી જ પેમેન્ટ કરવું ફાયદાકારક રહેશે?
આ તમામ સવાલો વચ્ચે નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI) એ સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી છે. NPCI મુજબ ગ્રાહકોએ ચિંતા કરવાની કોઈ જરૂર નથી, કારણ કે આ સુધારાથી સામાન્ય લોકોના ખિસ્સા પર કોઈ નવો બોજ પડશે નહીં.
P2M પેમેન્ટ્સ અને MDR ના નવા નિયમો
15 ઓક્ટોબરથી અમલમાં આવનારા નવા ફ્રેમવર્ક હેઠળ કેટલાક વિશિષ્ટ વેપારી વ્યવહારો પર MDR લાદવામાં આવશે. અહીં સ્પષ્ટ કરવું જરૂરી છે કે આ નિયમ પર્સન-ટુ-પર્સન (P2P એટલે કે એક વ્યક્તિ દ્વારા બીજી વ્યક્તિને મોકલેલા પૈસા) પર લાગુ થશે નહીં. તે માત્ર પર્સન-ટુ-મર્ચન્ટ (P2M) એટલે કે ગ્રાહક દ્વારા દુકાનદાર કે કંપનીને કરવામાં આવતા પેમેન્ટ પર જ લાગુ થશે.
નવા સુધારા મુજબ:
₹2,000 સુધીના પેમેન્ટ: ₹2,000 સુધીના કોઈપણ P2M UPI ટ્રાન્ઝેક્શન પર ઝીરો MDR લાગશે.
₹2,000 થી વધુના પેમેન્ટ: ₹2,000 થી વધુના મર્ચન્ટ પેમેન્ટ પર 0.4% લેખે MDR લાગશે.
મોટા વ્યવહારો પર કેપિંગ: ₹75,000 કે તેથી વધુ રકમના ટ્રાન્ઝેક્શન પર MDR ની મહત્તમ મર્યાદા ₹300 નક્કી કરવામાં આવી છે.
આ ઉપરાંત, શાકભાજી વિક્રેતાઓ, સ્ટ્રીટ વેન્ડર્સ અને નાના દુકાનદારો માટે પણ ઝીરો MDR ની વ્યવસ્થા યથાવત રાખવામાં આવી છે, જેથી નાના વેપારીઓને કોઈ નુકસાન ન થાય.
કાર્ડ પેમેન્ટ કરતાં UPI હજુ પણ વધુ સસ્તું કેમ?
NPCI એ પોતાના સત્તાવાર નિવેદનમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે નવા MDR માળખા પછી પણ UPI થી પેમેન્ટ કરવું ક્રેડિટ અને ડેબિટ કાર્ડ કરતાં ઘણું સસ્તું છે.
જો કોઈ ગ્રાહક ₹10,000 નું પેમેન્ટ કરે છે, તો અલગ-અલગ માધ્યમો પર લાગતો ચાર્જ આ મુજબ રહેશે:
UPI દ્વારા: 0.4% મુજબ માત્ર ₹40 MDR બને છે.
ડેબિટ કાર્ડ દ્વારા: 0.9% ના દર મુજબ ₹90 ચાર્જ થાય છે.
ક્રેડિટ કાર્ડ દ્વારા: 2% ના દર મુજબ અંદાજે ₹200 ચાર્જ બને છે.
આ સરખામણી દર્શાવે છે કે વેપારીઓ માટે પણ પ્રોસેસિંગ ફી તરીકે UPI કાર્ડ સિસ્ટમ કરતાં વધુ આર્થિક અને ફાયદાકારક છે.
શું સામાન્ય ગ્રાહકો માટે UPI નો ઉપયોગ મોંઘો થશે?
જવાબ છે: બિલકુલ નહીં. ગ્રાહકો માટે UPI પહેલાની જેમ જ સંપૂર્ણપણે મફત રહેશે.
MDR એ બેંકિંગ અને પેમેન્ટ નેટવર્ક પૂરું પાડતી સિસ્ટમ માટે મર્ચન્ટ (દુકાનદાર/વેપારી) દ્વારા ચૂકવવામાં આવતી એક પ્રોસેસિંગ ફી છે. સરકાર અને NPCI એ બેંકો અને વેપારીઓને સ્પષ્ટ નિર્દેશ આપ્યા છે કે આ ચાર્જનો બોજ ગ્રાહકો પર ટ્રાન્સફર કરી શકાશે નહીં.
દેશમાં થતા કુલ UPI ટ્રાન્ઝેક્શન્સમાંથી લગભગ 96 ટકા વ્યવહારો રોજીંદી જરૂરિયાતોના નાના પેમેન્ટ્સ હોય છે, જે સંપૂર્ણપણે ચાર્જ-ફ્રી કેટેગરીમાં આવે છે.
