પનીર ખરીદતા પહેલાં સાવધાન! FSSAI લાવ્યું નવો ડ્રાફ્ટ નિયમ, પેકિંગ અને નામમાં થશે આ મોટો ફેરફાર
જો તમે પણ બજારમાંથી અવારનવાર પનીર ખરીદો છો, તો આગામી સમયમાં તમને પેકેટ પર લખેલા ‘પનીર’ નામ અને તેની ઓળખમાં મોટો તફાવત જોવા મળી શકે છે. ભારતીય ખાદ્ય સુરક્ષા અને માનક પ્રાધિકરણ (FSSAI) એ ખાદ્ય પદાર્થોના ગુણવત્તા ધોરણો અને તેના નામકરણને લગતા નિયમોમાં સુધારો કરવા માટે એક નવો ડ્રાફ્ટ પ્રસ્તાવ બહાર પાડ્યો છે. આ નવા પ્રસ્તાવનો મુખ્ય હેતુ ગ્રાહકોને ગેરમાર્ગે દોરાતા અટકાવવાનો અને તેઓ જે ખરીદી રહ્યા છે તેની સાચી અને સ્પષ્ટ માહિતી આપવાનો છે.
શું છે FSSAI નો નવો ડ્રાફ્ટ પ્રસ્તાવ?
FSSAI ના નવા પ્રસ્તાવ મુજબ, જે પ્રોડક્ટ્સ શુદ્ધ દૂધમાંથી બનાવવામાં આવ્યા નથી, તેમને પોતાના પેકેટ પર કે તેમની જાહેરાતોમાં ‘પનીર’ શબ્દનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં. અત્યાર સુધી બજારમાં એવા ઘણા ઉત્પાદનો ઉપલબ્ધ છે જે દેખાવ, સ્પર્શ અને સ્વાદમાં આબેહૂબ અસલી પનીર જેવા જ લાગે છે, પરંતુ તેને બનાવવામાં દૂધને બદલે વનસ્પતિ તેલ, પામ ઓઈલ, સ્ટાર્ચ કે અન્ય નોન-મિલ્ક (બિન-દૂધ) ઘટકોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
હાલના નિયમો મુજબ આવા ઉત્પાદનોને ‘એનાલોગ ઇન ડેરી કોન્ટેક્સ્ટ’ (Analogue in Dairy Context) જેવી તકનીકી શ્રેણી હેઠળ વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. પરંતુ નવો નિયમ અમલમાં આવ્યા બાદ આવા પ્રોડક્ટ્સ પનીર તરીકે વેચી શકાશે નહીં.
નોન-મિલ્ક પ્રોડક્ટ્સ અને ‘એનાલોગ’ પનીર શું છે?
બજારમાં સસ્તા ભાવે મળતું પનીર ઘણીવાર શુદ્ધ દૂધમાંથી બનાવેલું હોતું નથી. તેને બનાવતી વખતે દૂધમાંથી ફેટ કાઢીને તેમાં વનસ્પતિ ફેટ કે પ્રોટીન ઉમેરીને પનીર જેવો જ આકાર અને બનાવટ આપવામાં આવે છે. તેને ટેકનિકલ ભાષામાં ‘એનાલોગ પનીર’ કહેવામાં આવે છે.
સામાન્ય ગ્રાહક માટે અસલી પનીર અને આવા એનાલોગ પ્રોડક્ટ વચ્ચેનો તફાવત ઓળખવો ખૂબ જ મુશ્કેલ હોય છે. FSSAI નું માનવું છે કે બિન-દૂધ ઘટકોમાંથી બનાવેલી વસ્તુઓને ‘પનીર’ નામ આપવાથી ગ્રાહકોમાં ભ્રમ પેદા થાય છે. આથી, નવા નિયમ હેઠળ આવા બિન-દૂધ ઉત્પાદનોને ‘પનીર’ સિવાયના અન્ય કોઈ અલગ નામથી જ બજારમાં વેચવા પડશે.
ગ્રાહકોને આ ફેરફારથી શો ફાયદો થશે?
આ પ્રસ્તાવનો સૌથી મોટો અને સીધો ફાયદો સામાન્ય ગ્રાહકોને થશે:
સાચી માહિતી: ખરીદી કરતી વખતે ગ્રાહકો પેકેટ પર લખેલી વિગતો જોઈને સરળતાથી સમજી શકશે કે તેઓ શુદ્ધ દૂધમાંથી બનાવેલું પનીર ખરીદી રહ્યા છે કે નોન-મિલ્ક ઘટકોથી બનેલું અન્ય પ્રોડક્ટ.
પૈસાનું યોગ્ય વળતર: ગ્રાહકો અસલી પનીરના નામે એનાલોગ અથવા બનાવટી પનીર ખરીદવાની છેતરપિંડીમાંથી બચી શકશે.
આરોગ્ય સુરક્ષા: જે લોકોને ડેરી પ્રોડક્ટ્સથી એલર્જી હોય અથવા જેઓ માત્ર શુદ્ધ શાકાહારી/શુદ્ધ ડેરી ફેટ પસંદ કરવા માંગતા હોય, તેઓ પોતાના માટે યોગ્ય પસંદગી કરી શકશે.
હાલમાં આ નિયમ લાગુ થયો નથી: સૂચનો મંગાવાયા
અહીં એ ધ્યાનમાં રાખવું જરૂરી છે કે FSSAI નો આ નિર્ણય હજુ આખરી નિયમ બન્યો નથી. હાલમાં આ એક ડ્રાફ્ટ નોટિફિકેશન (મસૂદો) છે. FSSAI એ આ પ્રસ્તાવ પર સામાન્ય જનતા, ખાદ્ય ઉત્પાદકો, વેપારીઓ અને અન્ય સંબંધિત પક્ષો પાસેથી પોતાના સૂચનો અને વાંધાઓ મંગાવ્યા છે.
તમામ પક્ષો તરફથી મળેલા સૂચનોની સમીક્ષા કર્યા બાદ અને તેના પર યોગ્ય વિચારણા કર્યા પછી જ આ સત્તાવાર અને આખરી નિયમ તરીકે અમલમાં મૂકવામાં આવશે.
