“અમારા પર દોષ ન ઠોકો!” – દિલ્હીથી પીએમ મોદીનો ધમાકેદાર આકરો પ્રહાર
નવી દિલ્હીમાં ૧૯ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ના રોજ પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને આબોહવા પરિવર્તન જેવા અતિ સંવેદનશીલ વિષયો પર એક મહત્વપૂર્ણ આંતરરાષ્ટ્રીય પરિષદનો પ્રારંભ થયો છે. ‘ધ ફ્યુચર ઓફ એન્વાયર્નમેન્ટ એન્ડ ક્લાઇમેટ ડાયનેમિક્સ’ વિષય પર આયોજિત આ બે દિવસીય સંમેલનનું ઉદ્ઘાટન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. નેશનલ ગ્રીન ટ્રિબ્યુનલ (NGT) દ્વારા ૧૯ અને ૨૦ સપ્ટેમ્બર દરમિયાન આયોજિત આ પરિષદમાં પર્યાવરણીય ન્યાય, ટકાઉ વિકાસ અને ભવિષ્યની વ્યૂહરચનાઓ પર ઊંડાણપૂર્વક ચર્ચા કરવામાં આવી રહી છે.
આ પ્રસંગે વડાપ્રધાને પર્યાવરણ પ્રત્યે ભારતની કટિબદ્ધતા દોહરાવતા જણાવ્યું હતું કે, ભારત આજે માત્ર પોતાના દેશ માટે જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વ સાથે મળીને પર્યાવરણ પરિરક્ષણ ક્ષેત્રે નવા માનદંડો સ્થાપિત કરી રહ્યું છે. ગ્રીન એનર્જી અને ક્લાઇમેટ એક્શન પ્રત્યે ભારતની નીતિઓ વિશ્વ માટે એક ઉદાહરણ બની રહી છે.
ન્યાયતંત્ર, નિષ્ણાતો અને અધિકારીઓનું વિશાળ મંચ
આ આંતરરાષ્ટ્રીય પરિષદની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તેમાં પર્યાવરણ ક્ષેત્રના વૈશ્વિક નિષ્ણાતોની સાથે ન્યાયતંત્ર અને દેશના ઉચ્ચ અધિકારીઓ એક સાથે એક મંચ પર આવ્યા છે. સુપ્રીમ કોર્ટ અને વિવિધ હાઈકોર્ટના માનનીય ન્યાયાધીશો, જિલ્લા અદાલતોના ન્યાયાધીશો, તેમજ કેન્દ્ર સરકારના વિવિધ મંત્રાલયોના સચિવો અને વરિષ્ઠ અધિકારીઓ આ પરિષદમાં સક્રિયપણે ભાગ લઈ રહ્યા છે.
પર્યાવરણીય કાયદાઓનો કડક અમલ, ગ્રીન જસ્ટિસ અને કાયદાકીય માળખાને આબોહવા પરિવર્તનના નવા પડકારો અનુસાર કેવી રીતે સુસંગત બનાવવું તે અંગે અત્રે ગંભીર વિચારમંથન થઈ રહ્યું છે.
#WATCH | Delhi: Prime Minister Narendra Modi to inaugurate the International Conference on “The Future of Environment and Climate Dynamics”.
The two-day Conference is being organised by the National Green Tribunal on 19 and 20 September 2026. It will witness the participation of environmental experts, Judges of the Supreme Court of India and High Courts, District Court Judges, Secretaries of various Ministries, senior government officials, representatives of State Judicial Academies, State Legal Services Authorities, State Expert Appraisal Committees (SEACs), State Environment Impact Assessment Authorities (SEIAAs), State Wetland Authorities and other stakeholders. It will also bring together eminent Judges and judicial representatives from 17 countries.
(Source: DD News)
— ANI (@ANI) September 19, 2026
રિન્યુએબલ એનર્જી અને પર્યાવરણ ક્ષેત્રે ભારતની મોટી સિદ્ધિઓ
પોતાના સંબોધનમાં વડાપ્રધાને પર્યાવરણ સુરક્ષા ક્ષેત્રે ભારતે પ્રાપ્ત કરેલી ઐતિહાસિક સિદ્ધિઓની વિગતવાર ચર્ચા કરી હતી. તેમણે મુખ્યત્વે નીચે મુજબના ક્ષેત્રોમાં ભારતની પ્રગતિને રેખાંકિત કરી:
અક્ષય ઊર્જા (Renewable Energy): ભારતે પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતો માટે પરંપરાગત ઇંધણ પરની નિર્ભરતા ઝડપથી ઘટાડી છે અને પવન તેમજ જળ ઊર્જાના ક્ષેત્રમાં નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી છે.
સૌર ઊર્જા (Solar Energy): સોલાર પાવર ક્ષેત્રે ભારતે અભૂતપૂર્વ ક્રાંતિ સર્જી છે. દેશમાં મોટા સોલાર પાર્કથી લઈને ‘પીએમ સૂર્ય ઘર’ જેવી યોજનાઓ દ્વારા સામાન્ય નાગરિકોને પણ સૌર ઊર્જા સાથે જોડવામાં આવ્યા છે.
ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EVs): દેશમાં કાર્બન ઉત્સર્જન ઘટાડવા માટે ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ્સના ઉત્પાદન અને વપરાશને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવી રહ્યું છે, જેનાથી શહેરી પ્રદૂષણમાં ઘટાડો નોંધાયો છે.
જળ સંરક્ષણ અને કચરા વ્યવસ્થાપન: ‘કેચ ધ રેન’ અભિયાન, નદીઓની સ્વચ્છતા અને શહેરી વિસ્તારોમાં સોલિડ વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ (કચરા વ્યવસ્થાપન) માટે આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને ભારતે કચરામાંથી કંચન બનાવવાની દિશામાં કદમ ઉઠાવ્યા છે.
વિકસિત દેશો સામે ભારતનો સ્પષ્ટ અને મક્કમ દ્રષ્ટિકોણ
પરિષદ દરમિયાન વડાપ્રધાને આંતરરાષ્ટ્રીય મંચો પર પર્યાવરણીય જવાબદારીઓના નામે થતા રાજકારણ પર પણ આકરા પ્રહારો કર્યા હતા. તેમણે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું કે, વૈશ્વિક સ્તરે કાર્બન ઉત્સર્જન માટે ઘણીવાર ગેરવાજબી રીતે વિકાસશીલ દેશોને દોષી ઠેરવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે, જે સંપૂર્ણપણે અયોગ્ય છે.
ઐતિહાસિક તથ્યો આપતાં તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે, આજે પણ જો માથાદીઠ (Per Capita) કાર્બન ઉત્સર્જનની વાત કરવામાં આવે તો ભારતનું પ્રદાન વૈશ્વિક સરેરાશ કરતાં અડધાથી પણ ઓછું છે. આની સરખામણીમાં વિશ્વના વિકસિત દેશોમાં પ્રતિ વ્યક્તિ કાર્બન ઉત્સર્જન ભારત કરતાં છ ગણું વધારે છે.
વૈશ્વિક મંચો પર ઐતિહાસિક સત્ય અને સમાનતાનો મુદ્દો
ભારત ગ્લોબલ સાઉથ અને વિકાસશીલ રાષ્ટ્રોનો અવાજ બનીને આ તથ્યોને વૈશ્વિક મંચો પર સતત અને મક્કમતાથી રજૂ કરતું આવ્યું છે. વડાપ્રધાને સ્પષ્ટ કર્યું કે, જે દેશોએ ભૂતકાળમાં સૌથી વધુ ઔદ્યોગિક પ્રદૂષણ ફેલાવ્યું છે, તેમણે પોતાની જવાબદારી સ્વીકારવી પડશે અને વિકાસશીલ દેશોને હરિયાળી ટેકનોલોજી તેમજ નાણાકીય સહાય પૂરી પાડવી પડશે.
કલાઈમેટ જસ્ટિસ (આબોહવાકીય ન્યાય) વિના પર્યાવરણ સંરક્ષણની વૈશ્વિક લડાઈ અધૂરી છે. ભારત પોતાની આંતરરાષ્ટ્રીય જવાબદારીઓ પૂરી કરી રહ્યું છે, પરંતુ સાથે સાથે વિકસિત રાષ્ટ્રોએ પણ પોતાના વચનો પૂરા કરવા પડશે.
નાગરિક ભાગીદારી: ‘લાઈફ’ (LiFE) ચળવળ અને જનઆંદોલન
કેવળ સરકારી નીતિઓથી જ પર્યાવરણ બચાવી શકાતું નથી, પરંતુ તેમાં દેશના દરેક નાગરિકની સક્રિય ભાગીદારી જરૂરી છે. આ સંદર્ભમાં વડાપ્રધાને દરેક ભારતીયને પર્યાવરણ સંરક્ષણમાં પોતાની વ્યક્તિગત ભૂમિકા ભજવવા આહ્વાન કર્યું હતું.
ભારતે વિશ્વ સમક્ષ ‘Lifestyle for Environment’ (LiFE) એટલે કે પર્યાવરણ અનુકૂળ જીવનશૈલીનો દ્રષ્ટિકોણ મૂક્યો છે. જો આપણે આપણી દૈનિક ટેવોમાં ના નાના ફેરફારો કરીએ—જેમ કે પાણીનો બગાડ અટકાવવો, સિંગલ-યુઝ પ્લાસ્ટિકનો ત્યાગ કરવો, ઊર્જાની બચત કરવી અને વૃક્ષારોપણ કરવું—તો આ નાની પહેલો મળીને મોટું વૈશ્વિક પરિવર્તન લાવી શકે છે.
