ક્રેમલિનમાં સત્તાનો ભય: ડોનબાસમાં પૂર્ણ વિજય વગર યુદ્ધ વિરામ પુતિન માટે કેમ બની શકે છે અસ્તિત્વનો ખતરો?
બિશ્કેકમાં યોજાયેલી SCO સમિટના મંચ પરથી રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને વિશ્વ સમક્ષ દાવો કર્યો હતો કે રશિયા પોતાની ‘સંપૂર્ણ જીત’ પ્રત્યે આત્મવિશ્વાસ ધરાવે છે. પરંતુ તાજેતરના અહેવાલો અને ક્રેમલિનના આંતરિક સૂત્રોના ખુલાસાઓ એક અલગ જ વાસ્તવિકતા દર્શાવે છે. રશિયન નેતૃત્વ માટે સૌથી મોટો ડર યુદ્ધ હારવાનો નથી, પરંતુ સમગ્ર ડોનબાસ વિસ્તાર પર કબજો કર્યા વિના યુદ્ધ પૂરું કરવાનો છે. ક્રેમલિનના અંદરના વર્તુળોમાંથી સામે આવેલા સંકેતો મુજબ, જો રશિયા પૂર્ણ વિજય વગર પાછું હટે, તો પુતિનને પોતાના જ નજીકના લોકો દ્વારા સત્તા અને જીવ ગુમાવવાનો ડર સતાવી રહ્યો છે.
પુતિનનો આંતરિક ભય અને રાજકીય અસ્તિત્વ
રશિયન સત્તાતંત્રનો એક અલિખિત નિયમ છે: “ક્યારેય નબળાઈ ન દર્શાવો.” રશિયન સિસ્ટમ હિંસા અને નુકસાનને સહન કરી લે છે, પરંતુ રાજકીય નિષ્ફળતાને ક્યારેય માફ કરતી નથી. પુતિનનો ડર બે સ્તર પર કામ કરી રહ્યો છે:
રાજકીય અસ્તિત્વ: જો ડોનબાસ પર પૂર્ણ નિયંત્રણ મેળવ્યા વિના શાંતિ વાટાઘાટો થાય, તો તેને રશિયન સિસ્ટમમાં પુતિનની નબળાઈ અને નિષ્ફળતા ગણવામાં આવશે.
શારીરિક સુરક્ષા: રશિયાના શક્તિશાળી વર્ગ (ઓલિગાર્ક્સ અને લશ્કરી અધિકારીઓ) સમક્ષ નબળા સાબિત થવાથી તેમની સત્તા અને જીવન બંને જોખમમાં મુકાઈ શકે છે.
ડોનબાસનું વ્યૂહાત્મક અને રાજકીય મહત્વ
ડોનેટ્સક અને લુહાન્સ્ક પ્રદેશોથી બનેલો ડોનબાસ વિસ્તાર રશિયા માટે માત્ર જમીનનો ટુકડો નથી, પરંતુ તે આ સમગ્ર યુદ્ધના હેતુ અને જીતની વ્યાખ્યા છે.
વિજયનો લઘુત્તમ માનદંડ: રશિયા પાસે હાલ ડોનબાસના લગભગ ૯૦% હિસ્સા પર નિયંત્રણ છે. બાકીનો ૧૦% હિસ્સો પુતિન માટે પોતાની ‘જીત’ સાબિત કરવા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.
વારંવાર બદલાતી સમયસીમા: રશિયન કમાન્ડરોએ અગાઉ ૨૦૨૬ના શિયાળા સુધીમાં આખા ડોનબાસ પર કબજો કરવાનો દાવો કર્યો હતો. પરંતુ હવે આ સમયસીમા લંબાવીને ૨૦૨૭ સુધી લઈ જવાની હિલચાલ ચાલી રહી છે, જે લશ્કરી નિષ્ફળતા દર્શાવે છે.
અભિજાત વર્ગની માનસિકતા: ગુપ્તચર અહેવાલો અનુસાર, રશિયાના ઉચ્ચ વર્ગમાં હવે ‘સંપૂર્ણ વિજય’ના બદલે યુદ્ધને વહેલી તકે સમાપ્ત કરવા પર ચર્ચાઓ વધી રહી છે, જે પુતિન માટે ખતરાની ઘંટડી છે.
યુદ્ધ તીવ્ર બનાવવાની ક્રેમલિનની યોજના
પોતાનું રાજકીય સ્થાન મજબૂત રાખવા માટે પુતિન યુદ્ધને વધુ તીવ્ર બનાવવાના માર્ગે આગળ વધી રહ્યા છે:
અતિરિક્ત સૈનિકોની ભરતી: સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૨ના ગતિશીલતા આદેશનો ઉપયોગ કરીને નવા ૪ લાખ સૈનિકોને મોરચે મોકલવાની તૈયારીઓ થઈ રહી છે.
હાઇબ્રિડ વોરફેર અને તોડફોડ: યુક્રેનના પશ્ચિમી સહયોગી દેશો અને યુરોપના સંરક્ષણ ઉદ્યોગો સામે છુપા હુમલા અને તોડફોડ વધારવાની વ્યૂહરચના બનાવવામાં આવી રહી છે.
ઊર્જા માળખા પર હુમલા: શિયાળાની ઋતુ પહેલા યુક્રેનના ઊર્જા ક્ષેત્ર પર મોટા હવાઈ હુમલા કરીને દબાણ વધારવાનો પ્લાન છે.
રશિયન સમાજ અને એલીટ ક્લાસમાં અસંતોષ
રશિયામાં સરકારી પ્રચાર પ્રત્યે જનતાનો વિશ્વાસ ઘટી રહ્યો છે અને યુવા પેઢી સોશિયલ મીડિયા દ્વારા યુદ્ધ વિરોધી અવાજ ઉઠાવી રહી છે. એક સર્વે મુજબ, ૫૭% રશિયન નાગરિકો દેશની વર્તમાન સ્થિતિને તણાવપૂર્ણ માને છે.
સૌથી ગંભીર બાબત એ છે કે રશિયન એલીટ ક્લાસમાં હવે એ ધારણા બળવત્તર બની રહી છે કે શાસક પાસે હવે કોઈ સ્પષ્ટ વ્યૂહરચના નથી. યુદ્ધ લંબાવવાથી દેશનું અર્થતંત્ર ખાલી થઈ રહ્યું છે, પરંતુ યુદ્ધ રોકવું પુતિન માટે અંગત રીતે વધુ ખતરનાક છે. આ સ્થિતિ ક્રેમલિનને એક અત્યંત અસ્થિર અને ભયજનક વળાંક પર લાવીને ઊભી રાખી ગઈ છે.
