Iran-US War: શાહબાઝ શરીફની વિદેશ નીતિ નિષ્ફળ: અમેરિકા-ઈરાન મધ્યસ્થતામાંથી પાકિસ્તાન આઉટ, ટ્રમ્પની ઈરાનને છેલ્લી ચેતવણી
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના એક તાજેતરના નિવેદને પાકિસ્તાની રાજદ્વારી વર્તુળોમાં ભારે નિરાશા વ્યાપી દીધી છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વધતા તણાવને ઘટાડવા માટે પાકિસ્તાન લાંબા સમયથી મધ્યસ્થની ભૂમિકા ભજવવા ઉત્સુક હતું. જોકે, ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈરાન તરફથી વાતચીતની પહેલ કરવામાં આવી છે અને આ પ્રક્રિયામાં સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ અને કતાર જેવા ખાડીના દેશો જ સક્રિય યોગદાન આપી રહ્યા છે.
પાકિસ્તાન ગત કેટલાક સમયથી વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચે સેતુ બનવાનો દાવો કરી રહ્યું હતું જેથી તે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પોતાનું મહત્વ સાબિત કરી શકે અને અમેરિકા સાથેના સંબંધો સુધારી શકે. પરંતુ ટ્રમ્પના નિવેદનમાં પાકિસ્તાનનો ઉલ્લેખ પણ ન થતાં એ સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે કે વૈશ્વિક સ્તરે સંકટ સમયે પાકિસ્તાનની વિશ્વસનીયતા પર હજુ પણ મોટો પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન છે.
પાકિસ્તાનની ભૂમિકા અને વિશ્વસનીયતા અંગે ભારે અસમંજસ
અમેરિકા અને ઈરાન બંને દેશો પાકિસ્તાનની નિષ્પક્ષતા અંગે સંપૂર્ણપણે આશ્વસ્ત નથી. ઈરાન ભૂતકાળમાં પણ પાકિસ્તાનની અમેરિકા તરફી નીતિઓ અને બેવડા વલણ પર ખુલ્લેઆમ શંકા વ્યક્ત કરી ચૂક્યું છે. બીજી તરફ, અમેરિકી રાજકારણીઓ પણ પાકિસ્તાનના ઈરાન સાથેના ગુપ્ત સબંધોને લઈને ચિંતિત રહ્યા છે.
અમેરિકાના વરિષ્ઠ રાજનેતા અને પૂર્વ સિનેટર લિન્ડસે ગ્રેહામે અગાઉ ગંભીર આરોપ લગાવ્યો હતો કે ઈરાનના લશ્કરી વિમાનો પાકિસ્તાની એરબેઝનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. આ સિવાય એવા અહેવાલો પણ સામે આવ્યા છે કે પાકિસ્તાન, ચીન અને ઈરાન વચ્ચેના શસ્ત્ર કરારોમાં વચેટિયા તરીકે કામ કરી રહ્યું છે અને ચીની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ્સ પોતાના વિસ્તાર મારફતે ઈરાન પહોંચાડવામાં મદદ કરી રહ્યું છે. આવા કારણોસર અમેરિકા તેને તટસ્થ મધ્યસ્થ માનવા તૈયાર નથી.
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું નિવેદન:
“અમે ઈરાનના અનુરોધ પર વાતચીત કરી રહ્યા છીએ. આ પ્રક્રિયામાં સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ અને કતાર મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. અમે ઈરાનને બરબાદીથી બચાવવા માટે એક છેલ્લી તક આપી રહ્યા છીએ.”
ઈરાનને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની કડક ચેતવણી અને વ્હાઈટ હાઉસનો સંદેશ
વ્હાઈટ હાઉસ ખાતે પત્રકારો સાથે વાતચિત કરતા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનને એક અત્યંત સખત અને સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે ઈરાન પાસે પરમાણુ કરાર અને શાંતિ કરાર સ્વીકારવાની આ કદાચ છેલ્લી તક છે. જો ઈરાન આ તકનો ઉપયોગ નહીં કરે તો તેણે ગંભીર અને ભયાનક પરિણામો ભોગવવા પડી શકે છે.
ટ્રમ્પે ઉમેર્યું કે ખાડી દેશોના વિનંતી પર જ અમે વાતચીતના દરવાજા ખુલ્લા રાખ્યા છે, પરંતુ જો કોઈ ઉકેલ નહીં આવે તો સ્થિતિ વધુ વણસી શકે છે. બીજી તરફ ઈરાને અમેરિકા સાથે કોઈ પણ પ્રકારની ઔપચારિક વાટાઘાટો થઈ રહી હોવાનો સ્પષ્ટ ઈનકાર કર્યો છે.
પ્રાદેશિક રાજકારણમાં પાકિસ્તાન એકલું પડ્યું
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ દર્શાવે છે કે મધ્ય પૂર્વ (Middle East) ની રાજનીતિમાં હવે સાઉદી અરેબિયા, કતાર અને યુએઈ જેવા આર્થિક અને રાજકીય રીતે મજબૂત દેશોનું પ્રભુત્વ વધી રહ્યું છે. પાકિસ્તાન પોતાની આર્થિક લાચારી અને અસ્પષ્ટ વિદેશ નીતિના કારણે આ મહત્વપૂર્ણ પ્રક્રિયામાંથી તદ્દન બહાર ફેંકાઈ ગયું છે.
પરિણામે, શાહબાઝ શરીફ સરકાર માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે રાજદ્વારી દબાણ વધ્યું છે અને પાકિસ્તાનની વિદેશ નીતિ ફરી એકવાર નિષ્ફળ સાબિત થતી જણાય છે.
