Meta: ઇન્સ્ટાગ્રામ અને વોટ્સએપ યુઝર્સ સાવધાન! મેટાના આ નવા ફીચરથી લીક થઈ શકે છે તમારો પર્સનલ ડેટા
સોશિયલ મીડિયા જાયન્ટ મેટા (Meta) કંપનીએ તાજેતરમાં ૭ જુલાઈ ૨૦૨૬ ના રોજ ‘મ્યુઝ ઇમેજ’ (Muse Image) નામનું એક અત્યંત અદ્યતન આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ઇમેજ જનરેટર ટૂલ વૈશ્વિક સ્તરે લોન્ચ કર્યું છે. આ પાવરફુલ ટૂલને કંપનીના વિશેષ વિભાગ ‘મેટા સુપરઇન્ટેલિજન્સ લેબ્સ’ (Meta Superintelligence Labs) દ્વારા કાળજીપૂર્વક તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. હાલમાં આ નવું ટૂલ મેટા એઆઈ એપ, ઇન્સ્ટાગ્રામ સ્ટોરીઝ અને વોટ્સએપ (WhatsApp) પર તમામ યુઝર્સ માટે તદ્દન મફત ઉપલબ્ધ કરાવી દેવાયું છે. જોકે, આ ટૂલ માર્કેટમાં રોલઆઉટ થતાંની સાથે જ ટેક જગતમાં મોટો વિવાદ અને હલચલ શરૂ થઈ ગઈ છે. અન્ય સામાન્ય એઆઈ ઇમેજ જનરેટર્સની જેમ આ ટૂલ પણ યુઝર્સના કમાન્ડ (ટેક્સ્ટ પ્રોમ્પટ) ના આધારે સેકન્ડોમાં શાનદાર હાઈ-ક્વોલિટી ફોટા જનરેટ કરી શકે છે, પરંતુ તેના એક ચોક્કસ હાઈ-ટેક ફીચરને કારણે યુઝર્સની ડિજિટલ પ્રાઇવસી (ડેટા સુરક્ષા) પર ગંભીર સવાલો ઊભા થયા છે.
વિવાદનું મુખ્ય કારણ: ડેટા ટ્રેનિંગ અને પ્રાઇવસીની ચિંતા
મેટા મ્યુઝ ઇમેજ (Meta Muse Image) ટૂલ આસપાસ ચાલી રહેલા વિવાદના મૂળમાં તેનું ડેટા કલેક્શન ફીચર છે. સામાન્ય રીતે એઆઈ મોડલ્સને વધુ સચોટ બનાવવા માટે અબજો ફોટોઝ અને ડેટાની જરૂર પડે છે. આ ટૂલમાં એક એવું ઇન-બિલ્ટ ફીચર આપવામાં આવ્યું છે જે યુઝર્સ દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવેલા પર્સનલ ફોટા, તેમની એડિટિંગ પેટર્ન અને ક્રિએટિવ પ્રોમ્પટ્સનો ઉપયોગ મેટાના ભવિષ્યના એઆઈ મોડલ્સને ટ્રેન કરવા માટે કરે છે.
સૌથી મોટી અને આઘાતજનક બાબત એ છે કે આ ડેટા શેરિંગ ફીચર ટૂલની અંદર ‘બાય ડિફોલ્ટ ઓન’ (By Default On) રાખવામાં આવ્યું છે. આનો અર્થ એ થાય છે કે જો તમે આ ટૂલનો ઉપયોગ વોટ્સએપ કે ઇન્સ્ટાગ્રામ પર કરો છો, તો તમારી જાણ બહાર તમારો ડેટા કંપનીના સર્વર પર ટ્રેનિંગ હેતુ માટે આપમેળે સેવ થવા લાગશે. જો કોઈ યુઝર પોતાની અંગત માહિતી કે ફોટા કંપની સાથે શેર કરવા ન માંગતા હોય, તો તેમણે પોતે મેન્યુઅલી સેટિંગ્સમાં જઈને આ ફીચરને ‘ઓપ્ટ-આઉટ’ (Opt-Out) એટલે કે બંધ કરવું પડશે. પ્રાઇવસી એક્ટિવિસ્ટોનું માનવું છે કે સામાન્ય યુઝર્સ આ ગુપ્ત સેટિંગ્સ વિશે જાણતા હોતા નથી, જે સીધો તેમની પ્રાઇવસી પર ત્રાપ સમાન છે.
ઇન્સ્ટાગ્રામ અને વોટ્સએપ યુઝર્સ પર આની શું અસર થશે?
મેટાએ પોતાના આ ટૂલને ઇન્સ્ટાગ્રામ સ્ટોરીઝ અને વોટ્સએપ ચેટ બોક્સ સાથે સીધું કનેક્ટ કરી દીધું હોવાથી તેનો વ્યાપ ખૂબ મોટો છે.
ફોટોઝ લીક થવાનું જોખમ: જ્યારે યુઝર્સ પોતાના અથવા પોતાના પરિવારના સભ્યોના ચહેરાનો ઉપયોગ કરીને આ ટૂલની મદદથી કોઈ ક્રિએટિવ ઇમેજ બનાવશે, ત્યારે તે ઓરિજિનલ ફેસ ડેટા પણ મેટાની સિસ્ટમમાં સ્ટોર થઈ જશે.
ડિજિટલ ફૂટપ્રિન્ટ: ભવિષ્યમાં આ ડેટાનો ઉપયોગ ઓપન-સોર્સ મોડલ્સના નિકાસમાં થઈ શકે છે, જેના કારણે યુઝર્સના પર્સનલ ડેટા પરથી તેમનું ડિજિટલ ક્લોનિંગ થવાનું જોખમ પણ નકારી શકાતું નથી.
મેટાએ આ બાબતે સ્પષ્ટતા કરતા જણાવ્યું છે કે તેઓ યુઝર્સના ડેટાની સુરક્ષા માટે સંપૂર્ણ પ્રતિબદ્ધ છે અને કાયદાકીય માપદંડોનું પાલન કરે છે, પરંતુ ડિફોલ્ટ ઓન સેટિંગે યુઝર્સના વિશ્વાસને ચોક્કસપણે ઠેસ પહોંચાડી છે.
પ્રાઇવસી સુરક્ષિત રાખવા માટે આ ફીચરને કેવી રીતે બંધ કરવું?
જો તમે ઇન્સ્ટાગ્રામ કે વોટ્સએપ પર સેફ રહેવા માંગતા હોવ અને તમારો ડેટા મેટાને આપવા ન માંગતા હોવ, તો તમારે નીચે મુજબના સ્ટેપ્સ ફોલો કરીને આ ઓપ્શન તાત્કાલિક બંધ કરવો જોઈએ:
સૌથી પહેલા તમારી ઇન્સ્ટાગ્રામ અથવા વોટ્સએપ એપ્લિકેશન ઓપન કરો અને સેટિંગ્સ (Settings) મેનૂમાં જાઓ.
ત્યાં આપેલા ‘Meta AI’ અથવા ‘Privacy & Security’ ઓપ્શન પર ક્લિક કરો.
ત્યારબાદ ‘Muse Image Data Sharing’ અથવા ‘AI Model Training’ નામનો ઓપ્શન શોધો.
આ ઓપ્શન બાય-ડિફોલ્ટ એક્ટિવ (બ્લુ) હશે, તેને તાત્કાલિક ટર્ન ઓફ (Turn Off) અથવા ડીસેબલ કરી દો.
તકનીકી નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે જ્યાં સુધી મેટા આ ટૂલની ડેટા પોલિસીમાં પારદર્શિતા ન લાવે, ત્યાં સુધી યુઝર્સે પોતાના પર્સનલ અને સેન્સિટિવ ફોટા આ પ્લેટફોર્મ પર અપલોડ કરવાથી બચવું જોઈએ. ટેકનોલોજીના આ યુગમાં સજાગતા એ જ સાચી સુરક્ષા છે.
