WhatsApp: વોટ્સએપના નવા ‘યુઝરનેમ’ ફીચર પર સરકારની લાલ આંખ: સાયબર સુરક્ષાના વધતા જોખમો સામે કડક વલણ
ઇન્સ્ટન્ટ મેસેજિંગ એપ્લિકેશન વોટ્સએપે તાજેતરમાં તેનું નવું ‘યુઝરનેમ’ ફીચર લોન્ચ કર્યું છે, જેનો હેતુ યુઝર્સની પ્રાઈવસી વધારવાનો છે. આ ફીચર દ્વારા હવે યુઝર્સ પોતાના મોબાઈલ નંબરને છુપાવી શકશે અને તેના બદલે એક યુનિક યુઝરનેમનો ઉપયોગ કરી શકશે. જોકે, આ નવી સુવિધા સાથે સાયબર સુરક્ષાના ગંભીર પ્રશ્નો પણ ઉભા થયા છે. ભારત સરકારે આ મુદ્દે મેટા (વોટ્સએપની પેરેન્ટ કંપની) ને નોટિસ પાઠવીને જવાબ માંગ્યો છે.
સરકારની ચિંતા: શું સાયબર ફ્રોડમાં વધારો થશે?
સરકારનું માનવું છે કે યુઝરનેમ ફીચરનો દુરુપયોગ કરીને સાયબર ગુનેગારો છેતરપિંડી આચરી શકે છે. સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો આ ફીચર કે અન્ય કોઈ પ્રોડક્ટનો ઉપયોગ કરીને સ્કેમ અથવા છેતરપિંડી થાય છે, તો તેના માટે જવાબદારી વોટ્સએપના પ્લેટફોર્મની રહેશે. ટેલિગ્રામ પર લેવાયેલા તાજેતરના કડક પગલાંનો હવાલો આપીને સરકારે ચેતવણી આપી છે કે કોઈપણ મેસેજિંગ એપ પોતાના આર્કિટેક્ચરનો દુરુપયોગ થવા દઈ શકે નહીં. નિયમનકારી પગલાં (Regulatory Action) માટે વોટ્સએપને પણ સજ્જ રહેવું પડશે.
વોટ્સએપનો બચાવ: ‘પ્રાઈવસી એ જ પ્રાથમિકતા’
વોટ્સએપના પ્રવક્તાએ આ ફીચરનો બચાવ કરતા જણાવ્યું છે કે આ સુવિધા યુઝર્સની ગોપનીયતાને મજબૂત કરવા માટે લાવવામાં આવી છે, ન કે તેને નબળી પાડવા માટે. કંપનીના મતે, સિમ-સ્વેપ જેવી ઘટનાઓ દ્વારા થતા ટાર્ગેટેડ ફ્રોડને રોકવા માટે આ ફીચર એક સુરક્ષા કવચ બની રહેશે. કંપનીએ સુરક્ષાના કેટલાક પગલાં પણ જાહેર કર્યા છે, જેમાં:
ઇમ્પરસોનેશન (કોઈ અન્ય હોવાનો દેખાવ કરવો) ઓળખવાની સિસ્ટમ.
યુઝરનેમ દ્વારા નવા લોકો સાથે સંપર્ક કરવા પર મર્યાદા.
વારંવાર યુઝરનેમ બદલવાની કોશિશ સામે સુરક્ષા.
સરકારી સંસ્થાઓ અને સેલિબ્રિટીઝના યુઝરનેમ રિઝર્વ રાખવા.
ટેકનોલોજી અને જવાબદારીનો સમન્વય
મેઈટી (MeitY) હવે આ ફીચરનું ઝીણવટભર્યું મૂલ્યાંકન કરશે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જે રીતે ટેકનોલોજી આગળ વધી રહી છે, તે રીતે આઈડેન્ટિટી ફ્રોડ અને ઇમ્પરસોનેશનના જોખમો પણ નવા સ્વરૂપે સામે આવી રહ્યા છે. જ્યારે મોબાઈલ નંબરની જગ્યાએ યુઝરનેમ આવશે, ત્યારે કોઈ વ્યક્તિ સાચા અર્થમાં કોણ છે, તે જાણવું સામાન્ય યુઝર માટે મુશ્કેલ બની શકે છે. તેથી, પ્લેટફોર્મે માત્ર ફીચર લોન્ચ કરવું પૂરતું નથી, પરંતુ તેને સુરક્ષિત રાખવા માટે સતત મોનિટરિંગ કરવું પણ જરૂરી છે.
ડિજિટલ સુરક્ષા: શું છે પડકારો?
વોટ્સએપનો દાવો છે કે આ ફીચરથી ટાર્ગેટેડ ફ્રોડ ઘટશે, પરંતુ સાયબર સુરક્ષા નિષ્ણાતોને ભય છે કે તે ગુનેગારો માટે ‘છુપાઈને કામ કરવાનું’ નવું સાધન પણ બની શકે છે. ભૂતકાળમાં મેસેજ એડિટ ફીચર અને ફેક ગ્રુપ નિર્માણ જેવી સમસ્યાઓએ પહેલેથી જ પ્લેટફોર્મ સામે સવાલો ઉભા કર્યા છે. સરકાર હવે આ બાબતે કોઈ બાંધછોડ કરવાના મૂડમાં નથી. એક સુરક્ષિત ડિજિટલ વાતાવરણ માટે સરકાર પ્લેટફોર્મની ‘અકાઉન્ટેબિલિટી’ એટલે કે જવાબદારી નક્કી કરવા માટે કટિબદ્ધ છે.
