Elon Musk: બોન્ડ સેલ અને નબળા રેટિંગને કારણે સ્પેસએક્સના શેરમાં કડાકો, ટેક માર્કેટમાં દોડધામ
ટેક જગતના દિગ્ગજ ઉદ્યોગપતિ એલન મસ્કની કંપની સ્પેસએક્સ (SpaceX) માટે હાલનો સમય અત્યંત પડકારજનક રહ્યો છે. છેલ્લા ત્રણ દિવસથી કંપનીના શેરમાં સતત ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે, જેના કારણે રોકાણકારોમાં ચિંતાનું મોજું ફરી વળ્યું છે. સોમવારે કારોબારના અંતે કંપનીનો શેર 16.4% ના કડાકા સાથે 154.60 ડોલર પર બંધ થયો હતો. 16 જુલાઈના રોજ જ્યારે આ શેર તેના ઓલ-ટાઈમ હાઈ એટલે કે 201.80 ડોલરના સ્તરે હતો, ત્યારથી અત્યાર સુધીમાં તે લગભગ 31.5% જેટલો નીચે ગગડી ચૂક્યો છે. આ ભારે વેચવાલીને કારણે કંપનીને માત્ર ત્રણ દિવસમાં 600 અબજ ડોલર (આશરે 50 લાખ કરોડ રૂપિયા)નું મોટું નુકસાન વેઠવું પડ્યું છે.
શેર ઘટવા પાછળના મુખ્ય કારણો
બજારના નિષ્ણાતો અને બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ, સ્પેસએક્સના શેરમાં આવેલી આ સુસ્તી પાછળનું સૌથી મોટું કારણ કંપનીની નવી ‘બોન્ડ સેલ’ યોજના છે. સ્પેસએક્સે જાહેરાત કરી છે કે તે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને અન્ય મહત્વાકાંક્ષી અવકાશ પ્રોજેક્ટ્સ માટે ભંડોળ એકત્ર કરવાના ઉદ્દેશ્યથી 20 અબજ ડોલરથી વધુનું દેવું (Debt) ઊભું કરવાની યોજના ધરાવે છે. રોકાણકારોને ડર છે કે આટલી મોટી રકમની ઉધારી કંપની પર વ્યાજ અને દેવાનો બોજ ભારે વધારી દેશે, જે ભવિષ્યમાં નફાકારકતાને અસર કરી શકે છે.
આ ઉપરાંત, રેટિંગ એજન્સી MSCI દ્વારા કંપનીને મળેલું નકારાત્મક રેટિંગ પણ આ કડાકા માટે જવાબદાર છે. MSCI એ સ્પેસએક્સના કોર્પોરેટ ગવર્નન્સ અને પર્યાવરણીય જોખમોને ટાંકીને તેને સૌથી નીચલું ‘CCC’ રેટિંગ આપ્યું છે. આ રેટિંગને પગલે ઇન્સ્ટિટ્યૂશનલ રોકાણકારોમાં ગભરાટ ફેલાયો અને મોટા પાયે વેચવાલી શરૂ થઈ ગઈ.
ટેક સેક્ટરમાં પનિક સેલિંગ અને વોલ સ્ટ્રીટની સ્થિતિ
સ્પેસએક્સને મળેલા નબળા રેટિંગની અસર માત્ર આ એક જ કંપની પૂરતી મર્યાદિત રહી નથી. તેની આડઅસર સમગ્ર ટેક સેક્ટર પર જોવા મળી છે, જેના કારણે વોલ સ્ટ્રીટમાં ‘પનિક સેલિંગ’નો માહોલ સર્જાયો હતો. આ વેચવાલીને કારણે આલ્ફાબેટ (Alphabet) અને મેટા (Meta) જેવી અન્ય દિગ્ગજ ટેક કંપનીઓના શેરમાં પણ 4.5% થી 5% સુધીનો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો, પરિણામે નાસ્ડેક (Nasdaq) ઇન્ડેક્સમાં મોટો કડાકો બોલાયો છે.
એલન મસ્કની સંપત્તિ પર અસર
આ ઘટનાક્રમની સીધી અસર એલન મસ્કની વ્યક્તિગત સંપત્તિ પર પણ પડી છે. માત્ર એક જ દિવસમાં મસ્કની કુલ નેટવર્થમાંથી અંદાજે 152 અબજ ડોલર (આશરે 12.5 લાખ કરોડ રૂપિયા)નું ધોવાણ થયું છે. આટલી મોટી રકમના ઘટાડા છતાં, મસ્કની વિશ્વના સૌથી અમીર વ્યક્તિ હોવાની સ્થિતિ અકબંધ છે. હાલમાં પણ તેમની પાસે 1.1 ટ્રિલિયન ડોલરની સંપત્તિ છે, જેના કારણે તેઓ વિશ્વના એકમાત્ર ‘ટ્રિલિયનેયર’ (Trillionaire) તરીકેનું સ્થાન ધરાવે છે.
રોકાણકારો માટે આગળનો માર્ગ
સ્પેસએક્સ માટે હવે પડકાર એ છે કે તેઓ પોતાની નવી પ્રોજેક્ટ ફંડિંગ યોજના અને કંપનીના સંચાલન અંગે રોકાણકારોનો વિશ્વાસ કેવી રીતે ફરી જીતે છે. જો કંપની દેવાના સંચાલન અંગે સ્પષ્ટ નીતિ રજૂ કરે અને ગવર્નન્સના પ્રશ્નો ઉકેલે, તો જ શેરના ભાવમાં ફરી રિકવરી જોવા મળી શકે છે. હાલના તબક્કે, વૈશ્વિક બજારની નજર સ્પેસએક્સના આગામી નિર્ણય અને મસ્કના સત્તાવાર નિવેદનો પર ટકેલી છે.
