Telegram Ban: ભારતમાં ટેલિગ્રામ કેમ બ્લોક થયું? જાણો VPN અને ડિજિટલ સુરક્ષાનો આખો મામલો
ભારતમાં હાલમાં ટેલિગ્રામ પર લાદવામાં આવેલા કામચલાઉ પ્રતિબંધે સોશિયલ મીડિયા અને ડિજિટલ સુરક્ષાના ક્ષેત્રમાં એક નવી ચર્ચા જગાવી છે. સરકાર દ્વારા સુરક્ષાના કારણોસર લેવાયેલા આ નિર્ણય બાદ, ભારતીય વપરાશકર્તાઓ હવે આ પ્લેટફોર્મને એક્સેસ કરવા માટે VPN (વર્ચ્યુઅલ પ્રાઇવેટ નેટવર્ક) જેવા વૈકલ્પિક રસ્તાઓ અપનાવી રહ્યા છે, જેના કારણે VPN ના ડાઉનલોડિંગમાં ભારે ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.
ટેલિગ્રામ પર પ્રતિબંધ શા માટે?
સરકારે ટેલિગ્રામ પર આ પ્રતિબંધ મુખ્યત્વે NEET પરીક્ષાની પવિત્રતા જાળવવા માટે મૂક્યો છે. ૨૧ જૂનના રોજ નિર્ધારિત NEET પુનઃપરીક્ષા દરમિયાન પેપર લીકની કોઈપણ શક્યતાને રોકવા માટે, સરકાર દ્વારા ૨૨ જૂન સુધી ટેલિગ્રામ પર પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત, ટેલિગ્રામના મેસેજ એડિટિંગ ફીચરને પણ ૩૦ જૂન સુધી નિષ્ક્રિય કરવાના આદેશો આપવામાં આવ્યા છે.
સરકારે કોર્ટમાં દાખલ કરેલા સોગંદનામામાં ટેલિગ્રામ પર ગંભીર આરોપો લગાવ્યા છે. સરકારી એજન્સીઓનું માનવું છે કે આ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ પ્રશ્નપત્રો લીક કરવા અને ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ માટે કરવામાં આવી રહ્યો છે. એટલું જ નહીં, ટેલિગ્રામને “નવા ડાર્ક વેબ” તરીકે સંબોધતા સરકારે કહ્યું કે તે સાયબર ક્રાઈમનું કેન્દ્ર બની ગયું છે.
VPN તરફ વધતા પગલાં અને વધતી માંગ
ટેલિગ્રામ પરના પ્રતિબંધના કારણે દેશભરમાં આ એપ કામ કરતી બંધ થઈ ગઈ છે. પરિણામે, વપરાશકર્તાઓ હવે VPN નો સહારો લઈ રહ્યા છે. લોકપ્રિય VPN પ્રોવાઈડર ‘Proton VPN’ ના અહેવાલ મુજબ, ભારતમાં પ્રતિબંધ બાદ તેમના રજિસ્ટ્રેશનમાં જબરદસ્ત વધારો નોંધાયો છે. કંપનીએ સોશિયલ મીડિયા પર માહિતી આપી હતી કે, પ્રતિબંધના દિવસોમાં તેમના રજિસ્ટ્રેશનમાં ૧૦૦ ટકાથી વધુનો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.
ગૂગલ સર્ચ ટ્રેન્ડ્સ પર પણ આ અસર સ્પષ્ટપણે દેખાઈ રહી છે. લોકો છેલ્લા બે દિવસથી “telegram vpn” અને “vpn for telegram” જેવા કીવર્ડ્સ સતત સર્ચ કરી રહ્યા છે. આ ઘટનાએ એ સાબિત કર્યું છે કે ડિજિટલ યુગમાં કોઈપણ સેવાને સંપૂર્ણપણે બ્લોક કરવી મુશ્કેલ છે, કારણ કે ટેકનોલોજીના જાણકાર લોકો હંમેશા તેનો વિકલ્પ શોધી કાઢે છે.
VPN કેવી રીતે કામ કરે છે?
VPN એટલે કે ‘વર્ચ્યુઅલ પ્રાઇવેટ નેટવર્ક’. તે વપરાશકર્તાના મૂળ IP એડ્રેસને માસ્ક કરીને છુપાવી દે છે. જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ VPN દ્વારા ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરે છે, ત્યારે તેનું લોકેશન જે-તે સર્વરના IP એડ્રેસમાં પરિવર્તિત થઈ જાય છે. આનાથી યુઝરની વાસ્તવિક ભૌગોલિક સ્થિતિ છુપાઈ જાય છે અને પ્રતિબંધિત વેબસાઇટ્સ કે એપ્સને સરળતાથી એક્સેસ કરી શકાય છે.
વધુમાં, VPN યુઝરની ઓનલાઈન માહિતીને ‘કોડેડ ફોર્મ’માં બદલી નાખે છે, જેથી ડેટા સુરક્ષા પણ વધે છે અને હેકર્સ માટે તે માહિતી ચોરવી મુશ્કેલ બને છે. જોકે, માત્ર મનોરંજન કે સોશિયલ મીડિયા એક્સેસ કરવા માટે VPN નો ઉપયોગ કરતી વખતે પણ સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે.
